Pisporekî karûbarên dewleta Tirk Dr.Mihemed Nûredîn li ser rewşa tirkiyê wiha got: “Tirkiyê bi hewldana bidestxistina serweriyên xwe û careke din li ser hesabên Rojhitala Navîn rûbera xaka xwe berfireh bike kar dike. Hewldana dagirkirina herêmên bi petrol û gaza xwe têne naskirin, dike.”
Li herêma Rojihata Navîn nakokiyên siyasî û aborî yên di navbera aliyên rikber de zêde bûne û Tirkiyê liv û tevgera xwe li Lîbyayê zêde kiriye. Di vê mijarê de pisporê karûbarên dewleta Tirk Dr. Mihemed Nûredîn di hevîtinekê li gel ajansa hawarê dibêje:
Deryaya Navîn bi xêr û bêra xwe tê naskirin, ev jî nîşana pêngaveke nû ya li herêmê ye. Lewma di qada siyasî de hêzên pêşbaz bi ser ket û Misr, Qubris, Tirkiyê, Yewnanî, Îtaliya û Jordan îsal li herêmên Rojhilata Navîn da ku xalîçeya deryayê di nava xwe de diyar bikin û gazê ber bi Ewropa ve hinarde bikin, kongreyê gazê li dar xistin.
Di vir de Tirkiyê gihaşt encamekê ku dewletên beşdarî kongreyê bûne, dixwazin wê ji petrol û gazê bê par bikin. Lewma dest bi liv û tevgeran kir û hewldana serweriya herêmên petrol û gazê dike.
Nûredîn di derbarê nêzîkatiyên Tirkiyê û Rosiya de jî got ku nêzîkatiya wan li ser berjewendiyan e, Di vir de Tirkiyê derbasbûna gazê ji Tirkiyê ber bi Ewropa erê kir û kirîna sîstema S-400 jî erê kir. Her wiha Rûsya pabendî avakirina baregehên Nukllerê li herêma Mêrsînê ya Tirkiyê ma, beramberî vê yekê Tirkiyê gelek destkeftiyên li Sûriyê desteser kirin. Mînaka vê yekê dema Rûsya îşaret da êrişên”Mertala Firatê û Şaxê Zeytûnê”, her wiha bi rêya avakirina nuqteyên çavdêriyê Tirkiyê li Idlibê ma û Rûsya êrişên li dijî herêmên Bakur û Rojhilatê Sûriyê erê kir.
Rûsya projeyên bi Tirkiyê gaveke erênî dibîne û hewldana dûrxistina Tirkiyê ji Amerîkayê dike. Her wiha di navbera dewletên NATO`yê û YE`yê de nakokiyan derbixîne.
Dewleta Tirk da ku têkiliyên xwe bi Îxwan El-Mislimîn re belge bike, sûdê ji vê nuqteyê werdigre û nîşana serketina wê jî dema hevpeyama xêzkirina sînorên deryayî yên di navbera her du welatan de hate mohrkirin û bi vê yekê derbe li dijî koalîsyona gaza Rojhilata Navîn xist. Her wiha hevpeymana hevbeş a leşkerî ya ku roleke sereke da Tirkiyê û kerta fîşara li dijî hêzên di herêma erebî de şerê wê dike, çêdike.
Bê guman DYA`yê ji têkiliyên Tirkiyê bi Rûsyayê re ne rehet e û gelek caran xwest têkiliyên wan astang bike. Nîşana vê yekê jî dema cezayên aborî ferz kir. Nexasim cazeyên di kongresê dawîn de hatin birîn, cezayên leşkerî yên ku Rûsya vexwed û daxwaza dûrxistina Tirkiyê ji bernameyê balafiran ê F-35 xwest, dema li kongresê îtîraf bi qirkirina Ermeniyan kir. Dema piştgiriya dewletên Rojhilata Navîn kir û di vê çarçoveyê de zext li Tirkiyê kir û herî dawîn jî qedexeya şandina çekan ji Qubrisê rakir.
Her dem Rojhilata Navîn qada şerê di navbera hêzên navdewletî û herêmî de ye, du xalên sereke ku vî şerî bi rêve dibin hene yek ji wan Li piraniya herêmên Rojhilata Navîn û heta bi Kendav, Qezwîn û Îranê petrol heye û nuqteya duyemîn jî hebûna Îsraîlê ye, li gel ku dewletên Ewropa nexasim Amerîka domdar parastina ewlehiya Îsraîlê dikin û ew jî tekane hêza gefan li dewletên derdor dixwe ye.Lewma heke petrol ma dê domdar qada şer be.
