Sînan Cûdî
Her çîrokeke ku li Rojava tê gotin xwe bi cihek ve digre. Di siya çiyayekî de, di tevnê kevirekî de, di şaxên darekê de. Li vê axê, cîh vebêjek bêdeng e. Ger mirov nebêje, ew vedibêje.
Qereçox yek ji van vebêjên herî kevin e.
Li serê çiyê du dar hene: Keçika Kezî û Lawikê Rêyan.
Efsane dibêje ku bîranînên du ciwanên ku li hev digerin di van daran de hatine çandin. Yek ji wan xortekî ye ku rêwîtiyek dirêj dike, yê din jî jineke ciwan e ku li dû xwe hiştiye. Ew ne dîsa digihîjin hev û ne jî bi tevahî ji hev vediqetin. Çîrok bi xwe di nav vê valatiyê de dijî.
Xelkê herêmê van her du daran veguherandine cihekî ku daxwaz û dua lê tên kirin. Paçikên ku di bayê de dihejînin ne tenê daxwaz in, lê belê îfadeya barê hundurîn ê mirovekî û dawîya dawî ya civakekî ne.
Ev dar ne tenê xemlên efsaneyekê ne. Ew nimûneyek berbiçav e ku çawa hest û bîranîn di çanda devkî ya Kurdistan û Mezopotamyayê de têne veguheztin. Ne ecêb e ku meriv bibîne ka mijarên wekî evîn, windakirin û lêgerîn, ku di vegotinên Dengbêjan de belav dibin, çawa li vir bi darekê ve girêdayî ne. Hest û bîranînên vê civakê pir caran bi girêdana bi cihekî ve têne şekilkirin.
Erê, guherîna bilez a ku îro li Rojava tê jiyîn, birînên ku ji ber şer mane û şikestina di navbera nifşan de hin vegotinan qels dike. Hin çîrok têne di bîranînên çend mezinan de veşartî dimînin. Hin rêûresm tenê ji hêla çend kesan ve têne meşandin. Ji ber vê yekê, nihêrîna li du daran li Qereçoxê ne tenê nihêrîna efsaneyekê ye. Ew nihêrîna nîşanek e ku civak çawa xwe bi bîr tîne.
Bîra gel tenê bi nivîsandinê nayê parastin. Bîr, carinan di kevirê li qiraxa zeviyekê de dijî, carinan di qiraxa çemekê de, carinan di qurmê darekê de. Wekî van her du daran. Her perçeyek paçikê mîna peymanek piçûk di navbera paşeroj û niha de ye.
Nîşanek bêdeng ku dibêje, “Em li vir bûn, û em tînin bîra xwe.”
Her du darên Qereçoxê di nexşeya hestyarî ya vê herêmê de cîhek taybetî digirin. Yek ji wan sembola rêyeke windabûyî ye, ya din jî lêgerînekê ye. Dema ku bi hev re têne dîtin, israra civaka Rojava ya li ser parastina bîranînê eşkere dibe. Ji ber vê yekê, eleqeya bi van her du daran re ne tenê kevneşopiyek e. Bi rastî, ew hewldanek e ji bo parastina girêdanek bi rabirdûyê re.
Piştî salan, dema ku kesek hilkişe Qereçoxê û li ber van her du daran raweste, ew ê ne tenê efsaneyek bibihîze. Ew ê hest, hêvî, windahî û şêwazên berxwedanê yên mirovên ku li van axan dijîn jî bibînin. Bîr carinan di kevir de dijî, carinan di avê de, carinan di du daran de. Qereçox yek ji wan cihan e ku vê yekê tîne bîra me.
Çiya bêdeng radiweste, lê bîr li dora wî diaxive. Em tenê hewl didin ku wê axaftinê bibihîzin.
