Dilyar Cizîrî
Di roja 14’ê Îlonê de li paytexta Sûriyê Şamê civînek sosret pêk hat. Ev civîn gotina pêşiyan a dibêje “Bi gur re digere û bi şivên re dixwe” anî bîra min. Civîn di navbera Wezîrê Çandinî û Daristanan ê dewleta Tirk a dagirker Ibrehîm Yumalkî û Wezîrê Çandiniyê yê Hikûmeta Veghuêz a Sûriyê Emced Bedir de pêk hat. A hîn sosretiya mijarê zêde dike, civîna wan qaşo bi armanca “Peymana Hevkariya Çandiniyê” di navbera Sûriyê û Tirkiyê de bi rê ve çû.
Ji sernav gelek pirs derdikevin, dewleta Tirk a dagirker dê çi hevkariyê bi çandiniya Sûriyê û cotkarên wê re bike?. Mane dewleta Tirk ava Çemê Firat û Dicle girtine û bûye sedema daketina rêjeya wan?. Mane dewleta Tirk ava Çemên Xabûr, Çeqçeq, Efrîn, Zurgan, Çircib û bi dehan çem û rûbarên din ên ji aliyê Bakurê Kurdistanê ve tên Sûriyê bi temamî qut kirine?. Ew çemên em behsa wan dikin, hemû jêdera sereke ya çandiniya li ser xaka Sûriyê bûn, bi milyonan donim zevî li ser wan dihatin avdan. Bi sedhezar malbat li ser wê jiyan dikirin. Niha jî bi temamî ziwa bûne.
Dewleta Tirk a ji destpêka aloziya Sûriyê ve destê xwe dirêjî kiriye, di hemû qadên jiyanê de bandoreke mezin li aboriya Sûriyê kiriye. Niha jî dixwaze gelê Sûriyê bi van civînan bixapîne. Dewleta Tirk derveyî berjewendiyên xwe dê tu sûdê li gelê Sûriyê neke. Berûvajî wê bi destwerdana xwe di hemû qadan de ziyan dike. Qutkirina ava stasyona Elok ji sala 2019’an de li gorî yasa û zagonên navdewletî sûcekî şere. Dewleta Tirk ew sûc jî kiriye û zêdeyî milyonek û nîv xelkên Hesekê û Til Temirê bê av hiştine. Dewleta Tirk avê di bendavên xwe de depo dike. Li gorî agahiyên ji Bendavên Firat û Tişrînê tên metirsî li ser herdû bendavan çêbûye.
Di rewşeke wiha de Wezîrê Çandiniyê yê Hikûmeta Veguhêz a Sûriyê bi wezîrê Dewleta Tirk re dicive û pêşxistina çandiniyê li Sûriyê pê re nîqaş dike. Li gorî agahiyên ji hundirê civînê hatin weşandin, Wezîrê Çandinî û Daristanan a Tirkiyê Ibrehîm Yumalkî ji hemû pirsên girêdayî girtina çemê Firatê ji aliyê Tirkiyê ve direviya. Li şûna wê, behsa metirsiyên Tirkiyê yên ji Durziyan li Siwêda û Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyê ya li rojhilatê Firatê, dikir. Gelo bi van fikaran dê dewleta Tirk çawa piştgiriya çandiniya li ser xaka Sûriyê bike?. Bi rastî dema mirov detayan tîne ber hev bi hêsanî diyar dibe, hikûmeta veguhêz a Sûriyê ji bo dewleta Tirk razî bike, di hemû qadan de serî ditewîne. Bi vê civînê jî dixwazin raya giştî ya Sûriyê bixapînin. Dewleta Tirk wekî xelaskarê Sûriyê di hemû aliyan de nîşan bidin. Di rastiyê de jî dewleta Tirk di warê talan, wêranî û zirardayîna gelê Sûriyê de tu gav paş ve neavêtiye. Tevî wê jî hîn rayedarên hikûmeta veghêz jî di nav de beşek ji xelkên Sûriyê ji dewleta Tirk re li def û zirnê didin.
