Amara Baran/Qamişlo
Parlementerê Partiya DEM ya Amedê Mehmet Kamaç destnîşan kir ku piştê banga Aşitî û Civaka Demokratîk, damezrandina Komisyona Demokrasî, Xûşk-Biratî û Hevgirtina Netewî gaveke girîng û ereniye ji bo çareserkirina pirsgirêka Kurd.”
Rêber Apo di 27’ê Sibatê de banga Aşitî û Civaka demokratîk kir li ser wê esasê komîsyonek ku ji 51 kesê pêk tê hat damezrandin, lê rûxmê wê jî çapemeniya AKP’ê bi zimaneke ku pêvajo pêş naxe, bikartîne. Di vê çarçoveyê de Parlementerê Partiya DEM’ê Mehmet Kamaç ji rojnameya me re axivî.
‘Pêvajo yek alî nameşe ’
Parlementerê Partiya DEM’ê Mehmet Kamaç di destpêka axaftina xwe de wiha got: “Bi banga 27’ê Sibatê ya Rêber Apo re PKK’ê kongreya xwe ya 12’mîn li darxist û biryara xwe fesihkirinê da, di heman demê de li ser daxwaza Rêber Apo û bi îradeya xwe ya azad di 11’ê Tîrmehê de komek gerîla ku ji 30 şervanan pêk dihat li Başûrê Kurdistanê parezgeha Sileymaniyê merasîma çekşewitandinê pêk hat. Çekşewitandina gerîla ji bo tevahiya cîhanê peyamek bû. Heta wê demê jî pêvajo bi yek alî pêşve diçû û heta niha jî gavên şênber yek alî tên avêtin. Lazime dewleta Tirk êdî destê xwe bike bin kevir û di pêvajoyê de rol bileyêze, ji ber ku pêvajo bi yek alî nameşe. ”
‘Damezrandina Komisyonê pêngavek girîng bû’
Kamaç balkişand ser komisyona ku hatiye avakirin û got: “Komisyona ku li ser bingeha Aştî û Civaka Demokratîk bi awayek fermî hat qebûlkirin û di zemîneke hiqûqî de xebatê dimeşîne. Komîsyona “Demokrasî, Xuşk- Biratî û Hevgirtina Netewî” di kombûna xwe ya yakem de nexşereya xebata xwe xêz kir û li ser wî esasî dest bi xebatan kir. Damezrandina komisyonê pêngavek girîng e. Di rûniştina 5’mîn de bi dayikên Aşitiyê, dayikên Şêmiyê û dayikên Esker û polêsan re rûniştin. Dayikên Aşitiyê dema ku xwestin bi Kurdî biaxivin û xwe îfade bikin, komisyonê rê nedan wan ku bi zimanê xwe biaxivin û hestên xwe bînin ziman, ev jî ji bo me cîhê xemgîniyê ye.”
‘Zimanê çapemeniyê xizmeta pêvajoyê nake’
Kamaç da zanîn zimanê çapemeniya nêzî AKP xizmeta pêvajoyê nake û wiha domand: “Zimanê desthilatdariya AKP û çapemeniya wê ku heta niha bikar tînin xizmeta pêvajoyê nake. Ger ku li Tirkiyê hindek tişt bên guhertin di serî de pêvajo ji bo demokratîkbûna Tirkiyê û ji bi çareserkirina pirsgirêka kurd e û pêwîst e hemû aliyan wek bawerî, ol, îdeolojiyan xizmeta wê bike, pêwîst e berya hertiştî ziman bê guhertin. Zimanê ku desthilata AKP’ê bikar tîne û çapemeniya Tirkiyê jî têgîhîştina gelê Tirkiyê diguherîne dijbertiya pêvajoyê ye. Em gelek caran bi rêya bangawaziyan hişyariyên xwe dikin, ger bixwazin pêvajo pêş bikeve lazime hûn zimanê xwe biguherînin û gavên şênber bên avêtin.”
‘Pirsgirêka Kurd tevahiya Rojhilata Navîn eleqeder dike’
Mehmet Kamaç anî ziman ku Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk ji bo aşitiyek mayînde di Rojhilata Navîn de pêk were, pêngaveke dîrokî ye û wiha domand: “Pirsgirêka Kurd di Rojhilata Navînde bi milyona însana eleqeder dike, di demên dawiyê de di şer û pevçûnan de gelek berdelên giran hatin dayîn, helbet wê çareserkirina pirsgirêka Kurd aramiyekê di Rojhilata Navîn de ava bike. Ger dewletên heremî di serî de Tirkiye, Îran, Iraq û Sûriyê ji bo ku demokratîk bibin, di serî de pêwîst e pirsgirêka Kurd çareser bikin. Daxwaziya me ew e ku herkes piştgiriya vê pêvajoyê bike ji bo ku serkeftina pêvajoyê bibe serkeftina hemû aliyên civakê. Ji bo wê jî piştgirî û kar û xebatên hemû aliyan girîng e. Pêwîst e hemû alî rexne, pêşniyar û fikren xwe bînin ziman.”
‘Pêwîst e li Tirkiyê yasayên nû bên çêkirin’
Mehmet Kamaç wiha domand: “Sedsala 21′ mîn bi fikrên xwe ava bikin. Di nav civakê de berê bi guman nêz dibûn, lê niha hêviyek heye ku pêvajo bi awayek serkeftî bê maşandin. Daxwazên gel ji Tirkiyê heye ku gavên şênber bavêjin, şert û mercên Rêber Apo bên sererastkirin, ji ber ku Rêber Apo faktora serekeye ku heta niha pêvajo bi yek alî rêve biriye. Heman demê de pêwîst e li Tirkiyê yasayên nû bên çêkirin, girtiyên ku li ser esasên dozên siyasî di girtigehan de ne bên berdan, herwiha bi salan e Qayûm tê rêveberin ew rejîm ji holê rabe ew pêngavên heyî wê baweriyekê li ser pêvajoyê ava bike û civak jî bi wê baweriyê nêzê pêvajoyê bibe.”
‘Însiyatîfa Yekîtiya Demokratîk ji bo parastina destkeftiyan sîwaneke bingehîne’
Mehmet Kamaç behsa însiyatîfa yekîtiya demokratîk ku di 11’ê Gulana 2025’an de deklerasyona xwe li Amedê pêk anî kir û axaftina xwe wiha qedand: “Însiyatifa yekîtiya Demokratîk ku ev salake zêdetir xebatê dimeşîne, hedefa wê ew e ku sîwaneke hemû aliyên siyasî, civakî, bawerî û netewên ku li Kurdistanê dijîn bi aqleke hevpar bi nêrîn û ramanên hevpar ava dike. Ev saleke bi awayekî serkeftî didome, Însiyatîfa Yekîtiya Demokratîk wê li Kurdistanê bibe sîwaneke ku herkesek di nav de cîh bigre. Rêxistinkirina însiyatîfê hê jî didome. Ji bo xortkirina însiyatîfê daxwaza me ew e ku herkesek di avakirin û deklerasyona însiyatîfê de cîh bigrin.
Ji bo girîngiya yekgirtina Netewî Konferansek di 26’ê Tîrmehê de li Amedê hat li darxistin. Konferans bi tevlîbûna hemû beşên civakê bi serkeftî derbasbû, di demeke dîrokî de girîngiya yekîtiya netewê bi aliyên civakê re gotûbej kir. Konferansa duyemîn jî wê di 12’ê Cotmehê li Bajarê Mêrdînê bê lidarxistin bi sernavê” Bihevre Jiyana Cûdahiyên Bakûrê Kurditanê” ji bo ku hemû ol û bawerî û hemû netewên ku li Bakûrê Kurdistanê dijîn ji bo ku fikir û ramanê xwe bînin ziman. Însiyatifa Yekîtiya Netewî ji bo parastina destkeftiyên Kurdan û ji bo hemû aliyên ku hatine înkarkirin wê bibe sîwaneke girîng.”
