Esma Mistefa/Qamişlo
Hevseroka Enstîtûya Xwendina Bilind a Zanistên Civakî ya Zanîngeha Rojava Jiyan Seyid Silo da zanîn ku vekirina mastr a beşa dîrok yek ji berhem û destkeftiyên xwendinê li herêmê ye û got, “Dîroka ku hatiye jiyankirin li gor rastiya wê derxistina holê pir girîng e, ev jî yek ji armancên me yên bingehên e”.
Zanîngehên Rojava di sala nû de gelek beşên xwendina bikind vekirine, yek ji wan jî vekirina xwendina mastr a beşa dîrok hate vekirin. Têkildarî vê yekê Hevseroka Enstîtûya Xwendina Bilin ya Zanistên Civakî Mamoste Jiyan Seyid Silo bersiva pirsên rojnameya me da û hevpeyvîn wiha bû.
Hat ragihandin ku di çarçoveya xwendina bilind de beşa Mastr a fakulteya dîrok hatiye vekirin. Vekirina vê beşê û makanîzmaya wê ya xwendinê hûn çawa dinirxînin?
Zanîngeha Rojava di 2020- 2021‘an de beşa zanistên civakî vekir, li gorî rêveçûna asta xwendinê di herêmê de pêwîstî bi avakirina van beşan ji bo bilindkirina asta xwendinê li Bakur û Rojhilatê Sûriyê hat dîtin. Bi avakirina zanîngehê re gelek pêşketin di aliyê xwendinê de hatin avakirin ku êdî niha em gihîştin vekirina beşên bijîşkî û xwendinên bilind. Ji ber vê yekê gelek bernameyên me yên mastr hatin amadekirin û me anstîtûyên xwe damizrandin. Piştî ewqas derçûnên xwendekaran mîna Civaknasî, Kîmiya, Bîrkarî û hwd, bername û xebatên amedekariyê hatin kirin ku niha em gihîştin asta ku em mastr vekin. Bi vê re em vekirina beşa mastr a dîrok radighînin.
Dîrok beşeke di hundir zanistên civakî de ye, piştî xwendekar lîsansa xwe diqedînin derbasî enstîtûyê dibin da ku xwendina xwe ya mastr berdewam bikin. Şertên wê jî divê lîsansa Zanîngeha Rojava ango zanîngehên din pê re hebe da ku xwe tomar bike. Angu hemû mamoste û xwendekarên ku lîsans girtine ji kî devera Sûriyê û cîhanê dibe dikarin xwendina mastr bixwînin. Em di aliyê zanistê de ferq û cudahî naxin nava xwendinê de, derfetê herkesî heye ku asta xwe ya zanistê pêşbêxe.
Avakirina beşên xwendina bilind di zanîngehên Rojava de ji gavên herî girîngin, bi tayber beşa dîrok xwedî cihêrengî û giringiyeke taybet e. Gelo hûn çawa nêz vê yekê dibin, her wiha di dema heyî de asta zanîngeha Rojava çawa ye?
Li gorî asta ku xwendin li herêmê gihiştiyê, pêwîstî bi vekirina van beşan hebû. Beriya salekê nîqaş hat kirin û me hewil da em bernameya mastr dîrok vekin, ji ber ku girîngiya vê beşê taybet e ne weke beşên din yên zanîngehê ye. Ji ber ku zanîngeha Rojava girîngiyê dide dîrokê, angu vegotina dîrokeke rast û derxistina holê, dîroka ku nehatibe berûvajîkirin û guhartin, dîroka ku hatiye jiyankirin û li gor rastiya wê derxistina holê pir girîng e. Bi tayet di dîroka gelê Kurd û Kurdistanê de, beşên ku me vekirine beşa dîroka Kurdistanê di serdema nûjen û di serdema klasîk de ne.
Zanista dîrok piransîba netewên cîhanê li gor xwe û berjewendiyên xwe dinivisîne. Em bi nêrînekî rexnegir lê dinêrin, herwiha dîroka bi giştî di çi pêvajo û qonaxan re derbas bû, em bi vî awayî nêz dibin. Kesên ku dîroka rast binirxîne û bide xwendin bêguman ne hêsan e, ji ber vê jî em xwe disipêrin jêderên bi kok, kesên nivîskar yên xwedî bawerî û brofesyonal ku ev dîrok bi awayekî rast lêkolîn kiribin û bidin xwendin. Helbet dema em mamoste û akademisyanên xwe amede dikin kar û xebatekî pir girîng ku ji dîroka rast re bibe bersiv dimeşînin.
Ji dema avakirina zanîngeha Efrînê yekem sal di 2015’an de hatiye vekirin, pştre 2016’an Zanîngeha Rojava hat vekirin û heya niha em bûn xwedî destkeftiyên gelek mezin him di aliyê xwendekar, mamoste, têkiliyên bi derve re û di hundir de. Ji ber wê em niha dibînin ku asta me heye ku em vê xwendinê berfirehtir bikin. Salane hejmarek pir mezin ji xwendekarên me derdiçin û asta xwendina wan nekêmtirî xwendekarên zanîngehên cîhanê ne. Her wiha pîvanên akademîk yên em datînin li gorî astên navnetewî yên cîhanê ne, di heman demê de mastra me jî wiha ye.
Xwendekarên ku xwendinên xwe bidawî bikin, gelo pêşeroja wan wê çawa be, derfetên bicihkirina wan di sazî û destgehan de heye?
Kesên ku xwendina xwe diqedînin bicihkirina wan a di nav kar de êdî li wî/wê kesî vedigere. Lê helbet bi xwendinê re derfeta lêkolînkirinê vedibe û derfeta kar di hundir zanîngehê de jê re vedibe, herwiha di hemû saziyên lêkolînê de dikare cih bigre. Bi taybet derfeta ku ew kes bi xwe lêkolînên xwe amede û belav bike jê re vedibe.
