Hemza Sêvo/ Qamişlo
Li herêma Bakur û Rojhilatê Sûriyê bi dehan cihên dîrokî ku dîroka wan vedigere hezarên salan, hene. Her cihek xwedî şarestanî, nirx, çand û dîrokeke. Ji van cihên şûnwariyê; Nebî Hûrî, Girê Moza û Keleha Sukerayê ye.
Nebî Hûrî
Ew bi navê bajarê Korş tê naskirin. Bi dûrahiya 45 kîlo mitreyan dikeve bakur û rojhilatê bajrê Efrînê. Ew ji Helebê 70 kîlo mitreyan dûr e. Çemê Sabûnê di rojhilatê wê re derbas dibe û li wî cihî keleha Nebî Hûrî cih digire. Ev cihê Şûnwarî xwedan çend navan e weke Nebî Hûrî yan jî Keleha Nebî Hûrî, lê navê vî bajarî yê Yûnanî Siros e. Bi navê bajarê Elqidîsîn Kozma û Dîmanos dihat naskirin (Îciyabolis). Li dora gora wan dêrek hat avakirin. Dêr bi destê Semian Elxeyûr hat avakirin û tê de jiyana xwe ji dest daye.
Girê Moza:
Ew cihekî şûnwarî yê nêzî bajarê Amûdê ye. Ew navê bajarê Orkêş ê niha ye. Orkêş di dawiya sedsala sêyem û destpêka sedsala duyem a berî zayînê de geş bûbû. Ev gir li başûrê rojhilatê bajarê Amûdê ye. Ew bi qasî 100 kîlo mitreyan dûrî bajarê Hesekê ye. Di sala 3500’î yê berî zayînê de Orkêş navendeke olî ya mezin bû û tê de dika perestgehekê hebû ku 20 mitr ji deştê bilindtir bû. Di sala 2500’î de Tilberek (Naxara kevin) jî navendeke olî ya girîng bû. Dika koşka Orkêş a mezin li gel dîwarê bajêr ê mezin li ser dika kevin avakirî bû. Vî dîwarî 130 hektar dorpêç kiribû. Di wê demê de Girê Merdîx (Eblaya kevin) gihaştibû lutkeya hêza xwe.
Keleha Sokerayê
Dikeve başûrê rojavayê Hesekê û bi qaşî 35 kîlo metreyan dûrî Hesekê ye, li ser çiyayê Ebdulezîz dikeve. Keleha li ser heye, yek ji rêzeçiyayên bilind ê Çiyayê Ebdulezîz e û di riya Hesekê-Muxlûce re mirov digihêje wê deverê. Li kêleka gir bermahiyên vê kelehê li ser hene.
