Zekî BERDRAN
Neteweyên Yekbûyî û Ewropa li dijî êrîşa Rûsyayê û Sûrî ya li ser Idlibê ne. Hincetên NY’î û Ewropa ya êrîşa ser Idlibê, dê rê li ber tirjêdiya û koçberiyê vebike. Idlib bi giştî dibin kontrola çeteyên El-Nusra deye. Amerîka û Ewropa vê rêxistinê wekî grupên terorîst bi nav dike. Dagîrkeriay Tirkî jî di warê siyasî û leşkerî de destekdayînê dide çeteyên li Idlibê. Dixwaze ku Rûsiya û Sûriyê hişyariya agirbest pêk bînin. Tirkiyê dibêje, wê êrîş riya koçberiyê veke, lewra ez dijî êrîşa li ser Idilibê me. Lê ew ji bo êrîşî herêma herî ewle û aram bike, her di amadebaşiyê deye. Dixweze xwe wek êrîşkarekî cîhanê aciz dike bide diyar kirin.Trump di lotkiya 20 a Japoniya de ji raya giştî re got:”Xuyadike dijminahiya Erdogan ji kurdan re ji dayîkbûyînê ve hey. Gotibû; ku min komkujiya li ser Kurdan asteng kirbû. Yanî diniya tev jî dizane, ku Rêveberên Tikiyê çiqas dijminê Kurda ne. Ew gelek girîngbû ku Trump ev vekirî anî ziman.Tevî van tiştan jî, Erdogan-Bahçelî li beramberî çavên cîhanê vê dijminahiyê berdewam dikin. Ew hewce nabînin ku dijminahiya xwe veşêre. Desthilatdarên Tirkî vê hêzê ji ne tensîqkirina NY`î û Rûsiya digre. Her kes dizane ku Tirkiyê beyî NY û Rûsiya nikare êrîşî Sûriyê bike û dagîrkeriya xwe fereh bike. Rûsyayê û Dewletên Yekbûyî li Ewrûpa û Sûrî li çareseriyek siyasî digerin. Bêguman berjewendiyên cûda hene.
Lêbelê, yek ji van dewletan tenê jî çareserî naynin. Lê ew hewl didin ku di riyên siyasî de çareser bikin. Dagîrkeriya Tirkî herêmên Bakurê Sûriyê dike hedef. Ji bo ku şer li van herêman rû ne de NY`î di tevgerê deye. 22’ê Tîrmehê nûnerê Amerîka Jeffrey li Ankara bû. Wan dan xuyakirin ku hewldidin riyek din ji bilî şer bigrin. Lêbelê Erdogan di civîna Rêveberên Partiya xwe de vekirî got, çi encamên hevdîtinên bi NY`î re bibe jî; ew ê êrîşî Bakurê Sûriyê bike. Ew hewce nebîne ku niyeta xwe veşêre, dibêje ew aştî û diyalog naxewze. Bakurê Sûriyeyê ji DAIŞ’ê paqijbû û rêveberiyek demokratîk avakirin. Ew herêm e ku herkes bi aştî û ewlehî dijîn. Hêzên Yekbûyî û hevpeyman jî di vê herêmê de ne. Ji vê herêmê tu êrîşên li ser Tirkiyeyê nebû ye. Di vê herêmê de hêzên navneteweyî dîdarê aramî û aştiya ne. Dibêje ku ez ê êrişê herêmên herî ewle û aram bikim. Lê lihimberî wê tu deng û nepejieandin ji cîhanê nayê. Bêguman, ev bêdengî hêzê dide tirkî. A balkêş jî ku ew dewletên Ereb Sûriyê wek dewletek Ereb dipejirînin, lê bêdengin. Ev bêdengiya li himberî hişmendiya wek Erdogan a faşîst û qirker nayê fêmkirin. Mafê Erdogan li ser Sûriyê ti neye. Herêmên ku dagîrdike zimanê Tirkî lê belav dike. Efrîn ber çavê her kesî ye. Paqijkirina etnîkkirina sûcên mirovahî ye. Malên gel didizin, jinan direvînin û destdirêjiyê dikin û dagîrkeriay Tirkî bi lêkirina dîwarê parçebûnê Efrîn ji Sûriyê qut dike. Rûsiya li ser vê rewşê, heta roja îro ti daxuyanî nedaye. Di bin çi mercî de Efrîn ji Tirkan re hişt? Rûsiya bi Tirkan re rêkeftin çêkir. Nerzaîbûnek gelemperî ya li himberî êrîşa dagîrkriyê derneket holê. Dîsa, ne diyar e ku bi Tirkî re lihvkirinek heye an na. Bi salane gelê Bakurê Sûrîye di rewşa şer de dijîn û berdêlên giran biha dan. Wan kêm zêde hişmendî û tecrûbe girtin. Ew dizanin ku NY’ê û Rûsiya roniya kes ne de, Tirkî nikare êrîşî Bakurê Sûriyê bike. Mafê gelê azadîxwaz, li hemberî hewldanên Tirkî yên dagîrkeriyê xwe biparêzin heye. Jiber parstin mafekî rewaye. Dewleta Tirk dixwaze bêyî aştî, çareseriyek siyasî, destûrek nû û bihezran mirovan koçber ke, êrîş bike. Yên ku dibêjin bila tirajêdiya mirovî li Idlibê çênebe, heman helwest ji bo êrîşên Tirkiyê nadin. Ger Rêveberên Sûriyê welatparêz bin, dê li himberî êrîşên Tirkiyê bikevin nav liv û tevgerê de. Divê gelê Sûrî yekebin û bi ruhê seferberiyê li himberî dagîrkeriya Tirkî derkevin û xaka xwe biparêzin. Li himberî dijminê nejadperest û qirker, erka sereke ya ku dikeve ser milê gelê Sûriyê parastina mirovahiyê ye.
