Mihemed SEYDÎ
Çeteyên DAIŞ, û li gorî ku ew nav li xwe dikin “dewleta xîlafetê”edî têk diçe. Piştî çend salan ji vê tariya ku li ser buhişta cihanê xwe dabû hev û hemû qirêjî û hovîtî di nava xwe de dihewand, têk diçe û axa vî welatî tê paqijkirin.
Çeteyên hov û barbar dema em tînin ziman em behse çeteyên DAIŞ’ê dikin, lê li pişt wan hişmendiya hov û barbar heye. Dewleta Tirk heye û dixwast di bin navê dewleta Xîlafetê de xîlafet û sultaneta Osmanî vegerîne. Serçete Ebû Bekir El-Bexdadî hebû, lê li pişt wî û rûyê wî yê rast serokçete Erdogan heye. Dewleta çeteyan têk diçe lê heta pêşî li dewleta Tirk û serokê AKP neyê girtin wê DAIŞ tune nebe.
Erdoganê ku di sala 2014’an de digot Kobanî vaye dikeve û vaye ha ket, îro dîmenên çeteyên xwe li Dêrazorê dibîne ku çawa li ber lingên jinên kurd ên Şervan û Hêzên Sûriya Demokratîk serî ditewînin, serê xwe xwar dikin û xwe teslîm dikin.
Di 3 tebaxa 2014’an de çeteyên hov û barbar ên serî jêdikirin malbatên kurd ên Êzidî li Şengalê qetil dikirin û tu hesab ji tu hêzan re nedikirin û êrîşî kuderê dikirin digirtin, îro li Baxozê tên girtin û kuştin. Van çeteyan li Şengalê malbatên Êzîdî ji jin, zarok, kal û pîran bigre heta deverên Ola Êzîdî wêran û qetil dikirin. Lê îro şervanên QSD’ê ji ber bingeh û fikra li ser hatiye avakirin parastina mirovahî û vejînkirina wijdana mirîbû, malbatên van çeteyan pêşwazî dikin û xwarin û vexwarinê li zarokên wan belav dikin.
Dihat payîn ku di nava çend rojên derbasbûyî de îlankirina têkbirina DAIŞ’ê bibûya. Ji ber ku li gorî agahiyên ku hatibûn parvekirin, hêjmara çeteyan û sivîlên li nava devera dawî ku DAIŞ lê mabû derdora 2 hezar heta 3 hezar bû. Lê ya derket holê ku hêjamrek nêzî 7 hezar hîne jî li wan deveran xwe di bin erdê de veşartine û gelek sivîl wekî mertal tên bikaranîn. Çi sivîl dibin, çi malatên çeteyan yên biyanî û herêmî dibin û çi jî hêjmarek zêde ya çeteyan bi xwe dibe.Tenê di nava hefteya derbasbûyî de 16 hezar kes ji van herêman hatine derxistin û bi dehhezaran çete xwe radestî QSD’ê kirin e. Ewqas malbatên Çeteyan û çete hene. Hêjamr roj bi roj zêde dibe, wê ewqas çete û malbat li ku werin bicih kirin û çawa werin darzand hîne nediyare û li gorî tê diyar kirin hîne nîqaşekî li ser vê yekê negihîştiye encamê. Beriya vê rewşê behse 800 çeteyên biyanî dikirin ku divê welatên wan li berpirsyariyên xwe xwedî derkevin. Em a niha rewş pir guherî. Bi dehhezaran çete û malbatên wan ku heta niha jî li ser ya xwe ne di destê hêzên Sûriya Demokratîk de ne.
Xaleke girîng ku dixwazim balê bikşînim ser wê ew e ku ev çete çima li ser ya xwe ne, tevî ku ref bi ref xwe teslîmî hêzên QSD’ê dikin?. Ji ber ku heta niha serokçeteyê wan Erdogan û serkêşê wan li ser texte. Ji ber vê yekê ew çete hêviya xwe bi Erdogan ve girêdane ku were hawara wan. Ji ber vê yekê, kurt û kurmancî, heta ku Erdogan li ser desthilatê be ew ê DAIŞ tune nebe.
