Remezan Olçen
Zarokatî, qonaxa herî nazik û pîroz a jiyana mirov e. Di vê qonaxê de hiş û dilê zarok wekî rûpelekî spî ye ku her gotin, her wêne û her çîrok şopeke lê dihêle. Ji bo zarokên ku bi zimanê kurmancî mezin dibin, wêje ne tenê amûreke xwendinê ye; ew di heman demê de stargehek e, pênasekirina nasnameyê ye û rêwîtiya ber bi deryaya bêserûber a xeyalan ve ye. Di nava şert û mercên dijwar ên erdnîgariya me de, edebiyata zarokan barekî dîrokî hildigire: Kewandina birînên trawmayê, geşkirina dinya xeyalan û çandina tovên mirovperwerî û welatperweriyê.
Zarokekî ku dixwîne, sînorên ku jiyana fizîkî li dorê ava kirine, radike. Wêjeya kurmancî ya zarokan divê bikaribe asoyên nû nîşanî zarokan bide. Çîrok û lehengên ku bi kurmancî dipeyivin, ji zarok re dibêjin: “Zimanê te, zimanê xeyalên herî mezin e.” Dema ku zarokek behsa qertelê li serê Çiyayê Cûdî yan jî masiyê piçûk ê di Çemê Dîcleyê de dixwîne, ew ne tenê fêrî çîrokekê dibe, ew herêma xwe, xwezaya xwe û hebûna xwe di nava hestekî estetîk de wekî perçeyekî gerdûnê dibîne. Ev yek dinya xeyalên wan ava dike û wan ji tixûbên teng ên rastiya rojane derdixe.
Edebiyat, rêya herî rastîn a fêrbûna hezkirinê ye. Ji bo zarokên Kurd, hişmendiya welat ne bi dirûşmêm hişk, lê bi hezkirina axê, çivîkên wî welatî, rûbar û çîrokên dayikan çêdibe. Zarokê ku bi rêya wêjeyê fêrî nirxê mirovbûnê dibe, wê li hemberî cîhanê bibe xwedî berpirsiyarî. Çîrokên ku tê de dostanî, parvekirin, dadperwerî û parastina xwezayê hene, hişmendiyeke kûr a mirovperweriyê di dilê wan de şîn dikin. Welatperwerî di vê wateyê de dibe hezkirina ji mirovên li ser vê axê û xwedîderketina li nirxên gerdûnî yên mirovahiyê.
Mixabin, zarokên li Kurdistanê ji ber şer, koçberî û trajediyên civakî rûbirûyî trawmayên giran dibin. Dema ku şer û tirs dengê xwe bilind dikin, edebiyat dikare bibe melhem. Wêje ji zarokan re zimanekî nû dide ku bikaribin êşên xwe bînin ziman. Çîrokên ku qala hêvî, li piyan man û derbaskirina astengiyan dikin, hîsa ewlehiyê ya windabûyî ji nû ve ava dikin. Edebiyat êşê venaşêre, lê awayê fêmkirin û rûbirûbûna bi wê êşê re nîşan dide, da ku ew trawma di hundirê zarok de nebe tirs û kînek ku jiyana wî ya paşerojê tarî bike.
Lê belê, ji bo zarokan tenê mayîna di rola “guhdar” an “xwendevan” de têrê nake. Divê edebiyat bibe çalakiyekî zindî û înteraktîf. Di vê noqteyê de, kargehên afirîner ên wêjeyî rol dilîzin. Divê hawirdorên weha werin avakirin ku zarok pênûsê bigirin destên xwe û bîranîn, hest û xeyalên xwe bi xwe binivîsin.
Kargehên ku tê de zarok çîrokan temam dikin, nameyan ji pêşerojê an paşerojê re dişînin, an jî rojnivîskên xwe ava dikin, hêza wan a derbirînê geş dikin. Dema ku zarokek bîranîna xwe ya herî xemgîn an herî şad dinivîse, ew hestên xwe kontrol dike û dibe xwediyê çîroka xwe.
Dema ku em behsa hêza bîranîn û rojnivîskê dikin, mînaka herî kûr a dîrokê Rojnivîskên Anna Frank e. Keçikeke piçûk, di nava hovîtî û tarîtiya Şerê Duyemîn ê Cîhanê de, tenê bi pênûs û deftereke piçûk karîbû ne tenê trawma û tirsên xwe bikewîne, di heman demê de dengê xwe bigihîne hemû mirovahiyê. Anna Frank bi nûçeyên rojnivîska xwe nîşan da ku pênûs ji dîtina dîwaran û tirsê bihêztir e. Ji bo zarokekî Kurd jî, nivîsandina rojnivîskekê an çîrokekê, dibe ku bibe destpêka avakirina ronahiyekê li dijî tarîtiya ku trajediyên şer anîne serê wan. Pênûs dibe amûreke berxwedanê ya hişî û derûnî.
Wêjeya zarokan a kurmancî, tenê qadeke hunerî nîne; ew avakirina paşeroja gelekî ye. Bi rêya pirtûkan, çalakiyên wêjeyî û kargehên ku pênûsê didin destê zarokan, em dikarin nifşekî bixwebawer, xwedî xeyalên mezin, mirovperwer û aştîxwaz mezin bikin. Zarokên ku hîs dikin çîrokên wan hêja ne, wê bibin afirînerên sibeheke geştir. Kewandina birînên Kurdistanê, di dil û hişê zarokan de, bi herikîna mîreka pênûsa wan dest pê dike.
