Lîloz Hisên Qamişlo
Salên dûrûdirêj li dijî zimanê kurdî polîtîkayên hilandinê bi rêbazên cuda hatin meşand, lê bi têkoşîna gelê Kurd zimanê Kurdî zindî ma û xwe ji hilandinê rizgar kir. Di roja îro de zinmanê kurdî bi awayekî berbiçav pêş dikeve û li ser sata cîhanî tê nasîn.
Ji dema raghandina Kongreya Netewî ya Kurdistanê sala 2006’an Roja Zimanê Kurdî, her sal gelê kurd vê rojê bi çalakiyên cûr bi cûr pîroz dikin. Ev yek bi hewildan û pêvajoyên salên dirêj pêk hat, piştî hewildanên dagirkeran ji helandin û tunekirina zimanê kurdî û heta roja me ya îro zimanê kurdî pêşketineke berbiçav û balkêş di hemû waran de derbas dibe.
15’ê Gulanê weke Roja Zimanê Kurdî hate raghandin, ji ber ku yekemîn car hejmara kovara“Hawar” ku ji hêla Celadet Bedirxan li Şamê hatibû avakirin; di 15’ê Gulana 1932’an hate derxistin.
Zimanê Kurdî hebûn û nasnameya gelê kurd e
Zimanê kurdî zimaneke xwedî taybeymendiyeke bi bandor e, ew zimaneke ku bi eslê xwe vedgere Mezopotamiya. Tevî zehmetiyên mezin di seranserî dîrokê de ji hêla dagirkerên erdnîgariya Kurdistanê rû bi rû dima, da ku zimanê kurdî li hember helandinê pêk bînin di riya siyaseta tirkkirin, erebkirin û farskirinê. Lê ji ber xurtbûna wê û xwedîderketina kurdan bi zimanê xwe bû yek ji pêwistiyên hebûna kurdî û doza wê ya mafdar.
Zimanê Kurdî li Rojhilata Navîn, wekî yek ji zimanên herî kevin tê hesibandin, ku dergûşa şaristaniya mirovahiyê ye. Zimanê Kurdî ne tenê zimanê herî kevin e, lê di heman demê de yek ji zimanên herî dewlemend e jî. Tevî hewildanên asîmîlekirinê jî, berevajî gelek zimanên ku di nava zexta welatên dagirker de hatin hilandin, wê heta roja îro hebûna xwe ya xurt parastiye.
Vejîna zimanê Kurdî di bin siya Şoreşa Rojava de pêk hat
Li Sûriyê jî piştî rûdana şoreşê, Şoreşa Rojava şoreşa zimanê kurdî bû. Zimanê kurdî li Sûriyê çewisandî bû, lê di demeke kin de bû zimanê perwerdeyê, dibistan, peymangeh û zanîngeh hatin vekirin, minhacên perwerdeyê hatin amadekirin, pirtûk hatin çapkirin herwiha mamosteyên pispor ji zimanê kurdî ji refa yekemîn heta pêvajoyên zanîngehê bi awayekî herî baş hatin perwerdekirin.
Tevî rewşa şer û terora li derdorê ku bi awayekî zêde belav dibe herwiha êrişên dewleta Tirk her demekê li ser herêmê, lê vê yekê qet bandor li ser şoreşa zimanê kurdî nekir, tenê nifşên nû bi zimanê kurd bixwîne, binvîsîne û bihizire bese. Vejîna rastîn a zimanê Kurdî di bin siya Şoreşa Rojava de pêk hat.
