Jiyan Gencan
Di nav şert û mercên siyasî yên aloz ên Sûriyê de, jinên Kurd bi rêya têkoşîn û rêxistinbûnê bûn sembola berxwedan û guherînê. Her çareseriya siyasî ya ji bo Sûriyê divê deng, maf û hebûna jinan li navenda xwe bigire. Tenê bi vê awayî dikare aştiyek domdar û civakek demokratîk ava bibe.
Di nav şer û aloziyên siyasî yên ku bi salan li Sûriyê didomin, jin bi taybetî ziyanên giran dîtin. Ji koçberbûnê heta tunebûna ewlehiyê, ji destnedana mafan heta zorê û tundûtûjiyê, jin bûne yek ji herî zêde qurbanên vê krîzê. Gelek jin mal û welatên xwe winda kirin, gelek zarok bê dayik man û gelek malbat jî ji ber şerê domdar belav bûn.
Lê di heman demê de, di nav vê tarîtiyê de jinên Kurd li Bakur û Rojhilatê Sûriyê modela nû ya têkoşîn, rêxistin û azadiyê ava kirin. Bi rêya komîn, meclîs û saziyên jinan, wan nîşan da ku jin dikare ne tenê qurbana şer be, lê her wiha dikare bibe rêvebir, biryardêr û avakerê civakek nû. Rola jinan di siyaset, ewlehî, perwerde û jiyana civakî de bi awayekî berfireh hate xurtkirin.
Têkoşîna Jinên Kurd û Rola YPJ
Bi taybetî Yekîneyên Parastina Jin (YPJ) di salên dawî de bûne sembola berxwedanê li hemberî terorê û tundrewiyê. Jinên ku di nav YPJ de cih girtin, ne tenê ji bo parastina ax û welat şer kirin, lê her wiha ji bo parastina nasnameya jinan, mafên civakî û rola jinan di jiyana siyasî de têkoşîn kirin.
Di şerên li dijî DAIŞ û komên tundrew de, jinên YPJ bi berxwedana xwe bal kişandin seranserê cîhanê. Jinên ku li eniyên şer li dijî terorê radiwestiyan, bûn sembola hêvî û azadiyê ji bo gelek jinan li Rojhilata Navîn û dinyayê. Ev têkoşîn, li nav civaka kurd û herêmê de guhertinek mezin afirand û nîşan da ku jin dikare di hemû qadên jiyanê de pêşeng be.
Di heman demê de, YPJ tenê wekî hêzek leşkerî nehate dîtin. Ew bûye sembola şoreşa jinan û nêrînek nû ya civakî ku bingeha wê li ser wekhevî, azadî û beşdarbûna jinan hatiye avakirin. Ji ber vê yekê gelek jinên ciwan YPJ wekî rêya parastina hebûn û nasnameya xwe dibînin.
Entegrasyona YPJ û Civîna bi Wezareta Parastinê Re
Di şert û mercên siyasî yên niha de, mijara entegrasyona YPJ û hêzên herêmî di nav avahiyên fermî yên ewlehiyê de bûye yek ji mijarên herî girîng. Di vê çarçoveyê de civîna ku di navbera Fermandarên YPJ û Wezareta Parastinê de hat lidarxistin, girîngiyek taybet heye. Ev civîn ne tenê ji bo nîqaşa mijarên leşkerî bû, lê her wiha wekî gavek ji bo diyalog û rêxistinkirina pêşeroja herêmê hate dîtin. Di civînê de hate gotin ku pêdivî ye ku ewlehî bi awayekî hevpar were rêvebirin û di heman demê de taybetmendiyên hêzên jinan jî bên parastin.
Rewşa Herêmê û Pêdiviya Parastina Mafên Jinan
Rewşa herêmê hîn jî gelek aloz e. Tirsên ewlehiyê, hewildanên derve û nakokiyên navxweyî bandorê li ser jiyana rojane ya gelan dikin. Di şertên wiha de, parastina destkeftiyên jinan dibe pêdiviyek bingehîn.
Jinên ku bi berdelên giran û berxwedanê gelek destkeftî bi dest xistine, niha dixwazin ku di her çareseriya siyasî de deng û rola wan were parastin. Gelek jin dibêjin ku bê beşdarbûna rastîn a jinan nikare aştiyek domdar ava bibe. Ji ber ku jinên herêmê di salên şer de rolek girîng lîstin, naha jî dixwazin di avakirina pêşerojê de cihê wan hebe.
Her wiha, gelek rêxistinên mafên mirovan bang dikin ku divê mafên jinan di her qanûn û rêkeftinên siyasî de bêne parastin. Ew hîşyar dikin ku her paşveçûn di mafên jinan de dikare bandoreke neyînî li ser tevahiya civakê bike.
Pêşeroja Sûriyê bêyî beşdarbûna rastîn a jinan nikare aram û dadperwer be. Têkoşîna jinên Kurd nîşan da ku jin ne tenê qurbana şer e, lê dikare bibe avakerê aştiyê û demokrasiyê jî.
Di şert û mercên ku herêm di qonaxeke nû de ye, entegrasyona YPJ û civînên ku bi Wezareta Parastinê re tên lidarxistin dikarin bibin gavên girîng ji bo avakirina pêşerojek nû.
Ji ber vê yekê, her çareseriya siyasî ya ji bo Sûriyê divê deng, maf û hebûna jinan li navenda xwe bigire. Tenê bi vê awayî dikare aştiyek domdar û civakek demokratîk ava bibe.
