Hêvî Keleş/ Qamişlo
Welatiyê bi nave Neeman El-Hac Yûnis ku ji bajarê Amûdê ye, bi riya cêkirin û firotina ceran peyameke çandî dide û mîrateyeke ku di bin şewqa amûrên nûjen de winda bûye, ji nû ve vejîn dike.
Fexar yek ji kevintirîn pîşeyên ku ji mirovahiyê re tê zanîn e. Perçeyên herî kevin ên fexarê vedigerin dora salên 29,000 heta 25,000 BZ, di serdema Paleolîtîk de. Ev pîşesazî paşê li Mezopotamya û şaristaniyên derdorê bi berfirehî pêş ket û di dîroka mirovahiyê de xalek werçerxek girîng nîşan da. Fexar ew yek ji hunerên ku bi pêşketina mirovan ve girêdayî ye, ku dîroka wê vedigere serdemên pêşdîrokî. Ew girêdana di navbera mirovahî û xwezayê de û di navbera mirovahî û civakê de nîşan dide û xuyangeke şaristaniyê ye. Bi rastî, ew rêbaza sereke ya îfadekirina çand û mîrata civakekê ye.
Hunera fexarê, ku ji nifşekî ve tê veguhastin, ji hawîrdora herêmî derketiye û bi awayekî neqetandî pê ve girêdayî bûye, hem wekî huner û hem jî wekî çavkaniya debara jiyanê ji bo gelek endamên civakê xizmet dike. Ev huner wekî mîrateke çandî tê destnîşankirin ku aliyên jiyanê û qonaxên şaristaniyê yên her civakê ku ew lê derketiye holê dihewîne. Ew tevgerên civaka ku jê jêhatiyên ku ew afirandine derketine holê diyar dike û carinan wekî afirandinên hunerî xuya dibin ku ji ber bedewiya xwe ya hunerî ya balkêş di xwestekên mirovan de cihekî girîng digirin. Dema ku em hunera fexarê, ku bi bîr û hişmendiya kolektîf ve girêdayî ye, tînin bîra xwe, em yek ji girîngtirîn nîşaneyên mîrata hunerî ya kevnar tînin bîra xwe, ku ji axê, materyalê afirandina mirovan, hatiye çêkirin.
Di her perçeyek fexarê de, hêmanên xwezayê bi destdanîna çêkerê wê re dicivin, da ku çîrokeke bi hezaran salî çêbikin. Ew hunera fexarê ye, ku jîrbûna xwe ji kûrahiya mîratê digire û jêhatîbûna têkiliya di navbera mirov û hawîrdora wî de eşkere dike. Ev pîşesaziya kevneşopî ne tenê şekildana axê ye, lê belê temsîla nasnameyek çandî û giyanek hunerî ye ku sînorên demê derbas dike. Li yek ji kolanên Amûdê, cereyên ku di dikana Niaman El-Hac Yûnis de têne pêşandan, ji cereyên antîk ên firotanê bêtir in. Ew mîna berhevokek berhemên dîrokî ye ku bîranîna demê diparêzin, çîrokên mirovên ku ji vir derbas bûne vedibêjin, di ax, kevir û bêhna xaniyên kevin de şopa xwe dihêlin. Li vir, bêhna mîratê bi dengê helbestan re tevlihev dibe, Yûnis dike helbestvan, nivîskar û parêzvanê bîranîna bav û kalên xwe.
Her firaxek çîrokeke demek hêsantir û rasttir digirt
Zêdetirî deh salan, Yûnis rojên xwe di nav fexaran û tiştên antîk de derbas kiriye, lê çîrok demek dirêj berê dest pê kiriye, dema ku ew zarokek bû û bi coşek cûda ji piraniya zarokan hûrguliyên xaniyên kevin temaşe dikir. Wî di fexarên antîk de ji amûran bêtir tişt didît, wî hîs dikir ku ew ruhê xwediyên xwe hildigire û dengê dapîr û bêhna tiştên ku di şûşeyên axê de hatî hilanîn diparêze.
Evîna wî ji bo fexaran ne tenê karsaziyek an pîşeyek bû, ew heweseke jiyanî û xwestekeke kûr bû ku çanda bav û kalên xwe di bîranînên mirovan de zindî bihêle. Wî bawer dikir ku her perçeyek fexar mîna rûpelek ji pirtûkek kevin bû û her firaxek çîrokeke demek hêsantir û rasttir digirt. Di destpêkê de, daxwaza fexar sînordar bû, ji ber ku mirov bi tiştên nûjen ên ji cam û kromê hatine çêkirin re hîn bûbûn. Lêbelê, bi demê re, gelek kesan piştî ku fêm kirin ku feydeyên wê yên tenduristî û xwezayî hene, dest bi vegera fexaran kirin. Tabaq, qazan û qedehên ji axê hatine çêkirin êdî ne tenê tiştên mîratî bûn, lê bûne sembolên jiyana tendurist û xwezaya paqij.
Yûnis bîranînek kevin bi bîr anî ku di hişê wî de zindî maye, diya wî ji wan dixwest ku hin birînan bi axa sor bişon, bi baweriya taybetmendiyên wê yên xwezayî û feydeyên wê yên şîfayê. Ev hûrguliyên biçûk di bîra wî de man, bi salan veguherî baweriyek ku fexar beşek yekgirtî ya çandek e ku mirovan bi axê ve girêdide. Yûnis ne tenê bi rêya fexar mîrate diparêze, ew di heman demê de nivîskar û helbestvanek e ku di peyvan de dirêjkirina tiştê ku ax di bêdengiya xwe de dibêje dibîne. Ew li ser mirovan, sadehiyê dinivîse, mîna ku ew fexarên kevin qedir digire, ku ew wekî şahidiyek ji bo serdemek xweşik dibîne ku ew naxwaze bibîne ku winda dibe.
Îro, bi gelek kesan re ku vedigerin ser kirîna tiştên mîras û çandî, Naaman El-Hac Yûnis hîs dike ku xewna wî ya kevin dest pê kiriye pêk were. fexar, ku berê winda bûbû, vegeriyaye da ku dîsa cihê xwe di mal û dilan de bigire, germahiya demên berê û giyanê bav û kalan bi xwe re hildigire.
