Hêvî Keleş/Qamişlo
Jina Kurd a têkoşer Leyla Qasim, yekem jina ku li Iraqê ji aliyê rayedarên Partiya Baas a Iraqê ve, hate darvekirin. 52 sal li ser salvegera şehadeta wê re derbas bû, lê her ew efsaneyeke ku di dîrokê de nemir bûye.
Jina Kurd Leyla Qasim di 27’ê Berfanbara 1952’an de li Banmilê, taxeke Xaneqînê ji dayik bûye. Wê dixwest hebûna xwe wekî mînakek rastîn a jinên Kurd ên wêrek ku karakterê xwe yê jinan îspat kirine û ji doza xwe ya neteweyî îlhamê digirin, ji cîhanê re îspat bike.
Ji vir Leyla Qasim, xwest ji her kesî re tekez bike ku jina Kurd bi tu awayî neheqî, zilm û destdirêjiya li dijî hebûna wê ya mirovî û neteweyî, qebûl nake û tehemûl nake. Her çend ew bi hêza qamçiya xwe û şiyana xwe hewl bidin û li dijî armancên me bisekinin jî, wê bi dengekî bilind qêriya û got: Mîna hemû mêrên dilsoz ên ku xwîna xwe ya hêja feda kirin da ku li hember vê neheqî û vê zilmê bisekinin, ku bi awayekî eşkere li dijî gelê Kurd ê aştîxwaz, nemaze di warên civakî, siyasî, çandî û mirovî de, ji aliyê alîgirên desthilatdariya xwînmij a Bexdayê ve, bi rêbazên cûrbecûr ên wekî kuştin, girtin, qirkirin, îşkenceya laşî û koçberkirina bi darê zorê ya Kurdan û sirgûnkirina wan ber bi Başûr, dûrî deverên wan ên dîrokî yên rûniştinê, bi bêrêziyeke eşkere li dijî gelê Kurd ê aştîxwaz dihat kirin. Dibe ku ax, kevir û çiya jî qet ji lepên vê rejîma xwînmij a ku qet tîbûna xwe ya zilm û zorê li ser Kurdan têr nekir, nehatine xilas kirin.
Ev hemû bû sedem ku Leyla Qasim bi hemû dilsozî û baweriyê biryara xwe ya çarenûssaz bide ku bikeve qada jiyana siyasî û rêxistinî, da ku di destpêkê de tevlî saziyên Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê li herêma Xaneqîn bibe. Bawerî û îman motîfa rastîn bû ku li kêleka hevalên xwe yên xwendekarên Kurd rawestiya da ku wan şiyar bike û hesta neteweyî di kûrahiya wan de bêtir geş bike, ji bilî êşa xwendekarên Kurd û ji bo rakirina neheqiyan ji ser wan wekî xwendekar û ji ser milên gelê Kurd li Iraqê bi giştî bixebite. Bê guman ew xwedî hestek tijî berpirsiyariya dîrokî bû ku li ser milên wê û hemû Kurdên dilsoz bû, ku ev yek wê bi hesta xwe ya neteweyî û mirovî han da ku heta nefesa dawî ya jiyana xwe fedakariyê bike da ku zilm û zordariya li ser hevalên xwe yên Kurd rawestîne, ku ev yek wê di warê rewşenbîrî û siyasî de pêş bixe.
Ev hemû sedemek sereke bû ji bo tevlêbûna wê bi xwendekarên dibistanê re û veguhestina wê bo zanîngehê li paytext Bexdayê, da ku xwendina xwe li Koleja Hunerê, Beşa Sosyolojiyê li Bexdayê temam bike, bi baweriyeke tevahî tevlî refên (Partiya Demokrat a Kurdistanê) bibe da ku bi awayekî çalak beşdarî wê bibe, vê carê bi endamên partiyê re û di asta fireh a xebata rêxistinî û meydanî de têkoşîna xwe ji nû ve bide destpêkirin.
“Kurdistan ji bo min ji çav û canê min biqîmettir e”
Ji ber bûyerên siyasî yên ku di sala 1974”an de li herêmên Kurdistanê qewimîn û tundtirbûna şopandina ewlehiyê ya alîgirên partiyê li bajarên cuda yên Iraqê, di nîvê şeva 24’ê Nîsana 1974”an de, wekî beşek ji rêze girtinên rêxistinkirî, dewriyeke ewlehiyê ya bi personel û amûran êrîşî mala (Leyla Qasim Hesen) li Bexdayê kir, ku ew bi malbata xwe re lê dijiya. Wan tevahiya taxê dorpêç kir da ku wê bi îdiaya endamtiya Partiya Demokrat a Kurdistanê li Iraqê, heta roja îro nehatiye eşkerekirin ka ew çawa hatiye naskirin, wê ji mala wê bigirin, bi dest û çavên girêdayî birin yek ji navendên ewlehiyê yên li Bexdayê. Li wir, lêpirsîn dest pê kir, ku di dema wê de wan her rêbazek hovane û nemirovane bikar anîn da ku bi zorê, di bin îşkenceya herî hovane ya fizîkî û psîkolojîk de, îtîrafên wê bistînin.
Lêbelê, şehîd Leyla Qasim, bi berxwedaneke bêhempa, red kir ku tiştekî li xwe mikur bê an jî ti agahiyek, biçûk an mezin, ku dikare zirarê bide hevalên wê yên di Partiya Demokrat a Kurdistanê de, ji celadên wê yên hov re eşkere bike. Berevajî vê, wê ji hemûyan re ragihand ku “Kurdistan ji bo min ji çav û canê min biqîmettir e.”
Di 12’ê Gulana 1974”an de, ew bêyî darizandineke qanûnî, li heman cihê girtinê, kêmtir ji du hefteyan piştî girtina wê, hate darvekirin. Dema ku wê xwe ji bo welatê xwe, Kurdistanê feda kiribû, çavê wê yê rastê hatibû derxistin û laşê wê bi îşkenceya giran a ku wê di dema girtinê de kişandibû, bi hovane hatibû parçekirin.
Leyla Qasim, ku wê demê 22 salî bû, keçeke Kurd bû ku di 29’ê meha 4’an de sala 1974”an de bi hinceta girêdana wê bi şaneya Partiya Demokrat a Kurdistanê li Bexdayê re hate girtin. Berî darvekirinê, şehîd Leyla Qasim rastî îşkenceya psîkolojîk û fîzîkî hat. Ew ji malbateke şervan dihat ku bi dîroka xwe ya têkoşînê serbilind bû û şehîd ji ber evîna xwe ya ji bo Kurdistanê, welat û dozê endamê Partiya Demokrat a Kurdistanê û Şoreşa Rizgariya Îlonê bû.
