Lîloz Hisên
Komîteya Niştimanî ya Hawirdekirin û Hinardekirinê li Sûriyê, di rêya biryarekê de hawirdekirina hin ji berhemên çandiniyê di sala 2026’an de li gorî roznameya çandiniyê qedexe kir, ev biryar wekî gaveke bi fikar tê wesifandin bi taybet di nava rewşa aborî ya xirab ku Sûriyê tê de dijî.
Ev biryar di demekê de ku Sûriyê bi pirsgirêkên aborî yên mezin re rû bi rû ye, tê, ku êşê ji qelsbûna pereyên herêmî û bilindbûna enfelasyonê dikşîne. Li gorî biryarê, hawirdekirina hêk û mirîşkan(Cemidî û taze) bi giştî, di heman demê de qedexekirina hawerdekirina kartol, sîr, xiyar û xirtikan, ev berhem wê ji destpêka meha Gunalê biryara qedexekirina wê bê kirin û 6 mehan wê berdewam bike heya meha Cotmehê. Herwiha qedexekirina bacan û bacanê reş, îsotê kesk, zebeşên sor û zer ji destpêka Hezêranê heya dawiya Cotmehê.
Di biryara ku hikumeta demkî ya Sûriyê derxistiye, qedexe li ser hejmarek ji cureyên fêkiyan jî dihewîne, di nav de guîz, mişmiş, xox û kerez, wekî din îsotên sor, hêjîr û tirî heya 31 meha kanûna 2026’an.
Rêveberiyên gumrikê ji bo bi bicihanîna biryarê û şopandina pêkanîna wê li ser deriyên sînor hatin erkdarkirin.
Hikumeta Sûriyê ya demkî îda dike ku ew bi vê pêkanînê hewil dide ku parastina helberîna çandiniyê ya herêmî bike, herwiha derfetên kar bifirîne di heman demê de girêdayîbûna bi hawirdekirinê kêm bike.
Biryara qedexekirinê rastî bertek û pirsan hat
Biryara hikûmeta demkî ya Sûriyê, ji bo qedexekirina hawirdekirina mirîşk û hêkan, digel berhemên çandiniyê, gelek fikar û metirsî, nemaze bandora wê li ser bazarên herêmî û bi taybet li ser debara welatiyan derxistiye holê.
Herwiha pisporên ku di vî warî de mijûl didin dibînin ku tedbîrên wiha, eger ji hêla zêdebûnek rastîn a hilberîna navxweyî ve neyên piştgirî kirin, dê bibin sedema encamên neyînî.
Sînordarkirina hawirdekirinê di çarçoveya daketina nirxê lîreya Sûrî, bilindbûna lêçûnên helberîn û veguhestinê dibe ku zextê di aliyê peydakirinê bike û derî li ber pêlek nû ya enflasyonê veke, nemaze ji bo kelûpelên bingehîn.
Di vê derbarê de aborînasê bi navê Misewec Selam li ser bandora vê biryarê li ser asta jiyanî ya gelê Sûriyê kir.
Misewec Selam di destpêkê de diyar kir ku di cîhanê tevî de niha şerekî aborî mezin heye û wiha anî ziman: “Di Sûriyê de bi taybet gelek şer û pevçûn tê de hate kirin, ji ber vê yekê zirar gihaşt xaka Sûriyê bi giştî di hemû warên jiyanî û binesazî de jî. Dema ku rêjîma Baas’ê hat rûxandin, hikumeta demkî hat erkdarkirin ji bo bi rêvebirina vê qûnaxê. Sozê ku hikumeta demkî dane milt pir giran dimeşe û tiştekî ku xizmeta gel bike nekiriye.”
Biryara qedexekirina hawirdekirinê barê welatiya girantir dike
Misewec Selam bal kişand li ser biryara ku vê dawiyê hikumeta demikî derxist ji bo qedexekirina hawirdekirina madeyên xwarinê û wiha got: “Ez bawer nakim ku dê ev biryar bikeve bin xizmeta gel de, ji ber ku niha Sûriyê di rewşeke aborî giran de derbas dibe, berovajî wê barê welatiyan girantir bike. Idakirina hikumetê ji bo parastina helberîna çandiniyê ya herêmî bike dibe ku pêk bê, ev yek jî dema ku têrkirina xweser hebe wê baş be, lê bi vê yekê ez nabînim ku wê bikeve xizmeta welatiyan di heman demê de wê rewşa aboriyê zêdetir zehmet bike.”
Aborînas Misewec Selam wiha gotina xwe qedand: “Hikumeta demkî bêyî ku bingeheke xurt ava bike van biryaran derdixe, lê ji bo ku karibe helberîna herêmî zêde bike, divê di destpêkê de şert û mercên di aliyê aborî de xurt bike. Ez bawer dikim ku di dema pêş de wê di Sûriyê giştî de zehmetiyên aborî derkevin.”
