Esma Mistefa/Qamişlo
Di 28’ê Nîsanê de di çarçoveya xebatên Akademiya Jineolojiyê di Rojhilata Navîn de, ji bo piştgiriya YPJ’ê şeş nameyên ji jinên çalakvan û bi bandor bo YPJ’ê li Rojava hatin şandin. Berdevka Akademiya Jineolojî li Rojhilata Navîn Zehîde Mamo wiha got: “Me xwest tevlî kampanya piştgiriya YPJ’ê bibin ku em hest, fikir, hezkirin û piştgiriya jinan bighînin hêzên YPJ’ê.”
Jinên Rojhilata Navîn ji Misir, Sûdan, Yemen û Lubnanê nameyên piştgiriyê, hezkirin û girîngiya hebûna YPJ’ê di pêşeroja Sûriyê de nivêsandin û bi rêya Akademiya Jineolojî ev name gihîştin destê Hêzên YPJ’ê. Şandeya Jeneolojî di 28’ê Nîsanê de bi Fermandarên YPJ’ê re civiyan û name radest kirin. Naveroka nameyên ku hatine, me berhevkirin û pêşkêş kirin ku naveroka wan jî wiha ye:
Ji Endameke Jineolojî ya li Lubnanê Alae Fereh nameya bo YPJ’ê
“Peyamek piştgirî û hevgirtinê ji bo şervanên jin ên di Hêzên Jinên Kurd de.
Ez îro bi serbilindî û spasdariyeke mezin ji we re dinivîsim, cesareta ku hûn her roj temsîl dikin bi bîr tînim. Hûn ne tenê şervanên li qada şer in, lê sembolên zindî yên hêz, îrade û rumetê ne. We ji cîhanê re îspat kir ku jin dikarin di eniyên pêş de bisekinin, bi biryardarî û îradeya bê şik û guman ax, gelê xwe û nirxên xwe biparêzin.
Têkoşîna we ne tenê ji bo hilgirtina çekan e; ew têkoşînek ji bo azadî, edalet û wekheviyê ye. Ew peyameke ji bo her jinekê li vê cîhanê ku dengê wê girîng e û hebûna wê ne ji rêzê ye lê di şekildana pêşerojê de girîng e. Hûn astengiyan dişkînin û dîrokeke nû dinivîsin ku dê bi serbilindî ji nifşên pêşerojê re were vegotin.
Dibe ku rêya ku hûn lê ne tijî dijwarî û qurbaniyan be, lê biryardariya we gelek dilan îlham dike û hêviyê dide kesên ku ew winda kirine. Hêza we ne tenê di çekan de ye, lê di baweriya we bi doza we, di hevgirtina ku we dike yek û di mirovahiya we de ye ku neheqiyê red dike û ji bo aştiyê têdikoşe.
Ez bi gotinên xwe li gel we me, ez bi dil û can piştgiriyê didim we, û di her gaveke ku hûn diavêjin de ewlehî û hêzê ji we re dixwazim. Hûn çavkaniya îlhamê ne, û her çiqas şert û merc dijwar bin jî, dengê we dê berdewam were bihîstin.”
Mejda Taleb, Rojnamevan û çalakvana mafên jinan û aboriyê ji Yemenê ye.
“‘Dema ku parastin dibe rêyek ber bi aştiyê ve: Peyamek ji jineke Yemenî ji bo parastina jinan’.
Ez jineke Yemenî me, lê ez ne bi tenê me. Ez berdewamiya her jinekê me ku xwe di dilê şerekî de, an li ser sînorên wî, an jî di bin siya wî ya giran de dîtiye. Ez van gotinan ne wekî qurbaniyek, lê wekî kesekî saxmayî û wekî dengek ku red dike bêdeng bimîne dinivîsim.
Di vê dinyayê de, her tim ji me re digotin ku parastin ji derve, ji hêzek bilindtir, ji çekên mezintir tê. Lê rastiya ku em jin fêr bûn pir cuda bû. Me jin li deverên şer, li Sûriyê û deverên din dîtine ku bi rêxistinên tundrew ên mîna DAIŞ’ê re rû bi rû dimînin, ne ji ber ku ew ji şer hez dikin, lê ji ber ku wan fêm kiriye ku parastina jiyanê nayê paşxistin. Ev jin ne tenê şervan bûn, lê di heman demê de parêzvanên mirovahiyê, bîranîn û tiştê ku ji wateya axê maye bûn.
Ji vir, “parastina jinan” êdî ne têgeheke kevneşopî ye ku wan kêm dike û wan tenê hewce dike ku kesek wan rizgar bike, lê bûye têgeheke kûrtir ku jin bibin beşek ji pergala parastinê bi xwe. Parastina rastîn ne bi şiyana me ya şerkirinê, lê bi hêza me ya bidawîanîna sedemên şerkirinê, tê pîvandin.
Ji ber vê yekê, peyama min a îro ji bo cîhanê, ji bo her jinê û ji bo her saziyek ku baweriya xwe bi rola jinan tîne, bangek e ji bo ji nû ve pênasekirina parastinê.
“Yekîneyên Parastina Jin” û hemû ceribandinên bi vî rengî ne tenê formasyonên leşkerî ne, lê nîşanên veguherînek kûr in.
Ji Îranê bigire heta hemû deverên şer, cîhan pêwîstî bi dengê jinan heye, ne ji bo temamkirina dîmenê şer, lê ji bo şikandina wê. Di dawiyê de, em tenê daxwaz nakin ku bên parastin… Em daxwaz dikin ku bibin beşek ji parastinê, beşek ji biryardanê û beşek ji pêvajoya aştiyê. Ji ber ku ew kesên ku şer jiyane… pir baş dizanin ku divê ew çawa biqede”.
Nisrîn Maetûq, Doktora di beşa pîskeolojiya Ragihandinî de ji Misirê.
“‘Parêzvanên Rojê: Çawa jinên Kurd têgeha qehremaniyê ji nû ve pênase kirin’
Di dîroka şerên hemdem de, dema ku behsa berxwedana gel tê kirin, hin qonaxên girîng hene ku nayên paşguhkirin, û yek ji van qonaxên girîng ezmûna “Yekîneyên Parastina Jin” (YPJ) li Bakur û Rojhilatê Sûriyê ye. Ev ezmûn ne tenê bersiveke leşkerî bû li hember gefan, lê belê pêwîstiyeke hebûnî bû ji bo parastina jiyan û rûmeta jinan di demekê de ku hêzên tundrewî û tarîtiyê komplo dikirin.
Van yekîneyan di çêkirina hevkêşeyek nû li Rojhilata Navîn de bi ser ketine ku dibêje parastina civakê bi hêzkirina jinan û parastina xwe dest pê dike. Li deverên ku binpêkirinên herî hovane lê dihatin tehdîtkirin, şervanên yekîneyê wekî bendekê sekinîn, û dîmena têkçûnê veguherandin dîmenek sebir û berxwedanê.
Bandora vê ezmûnê ji qada xwe zêdetir çûye û jinan ji bo birêvebirina krîzan û beşdarbûna di biryargirtinên derbarê ewlehiya xwe û ewlehiya civakên xwe de baweriyek daye. Parastina rûmet û jiyanê ya ji aliyê van yekîneyan ve dihat meşandin ne tenê dirûşme bû. Berevajî vê, ew rastiyek berbiçav bû, ku bedela wê ji hêla bi hezaran şehîdên jin ve hate dayîn, yên ku têgehek nû ya qehremanî û giyanê neteweyî ava kirin ku di erkê parastina mirovahiyê û axê de cûdahiyê nake di navbera jin û mêran de.
Îro, dema ku em vê mîratê bi bîr tînin, divê were tekez kirin ku ezmûna meydan û rêxistinî ya ku ji hêla bi hezaran jinan ve di van yekîneyan de hatî berhev kirin, sermayeyek neteweyî ya bi nirxe. Her nêrandinek ji bo pêşerojeke aram li herêmê, divê parastina van destkeftiyan li ber çavan bigire û rola çalak a jinan wekî hêzek parastinê û garantîkirina maf û azadiyan misoger bike.
Ezmûna Yekîneyên Parastina Jinan dê di bîra Sûriyê de wekî nîşaneyek bimîne, ne tenê ji ber ku ew hêzeke çekdarî bû ku di demek dijwar de ji dayik bû, lê di heman demê de ji ber ku ew destê ku dirêjî parastina lawazan bû bû, û yê ku rê li ber şikandina îradeya jinên Sûriyê li hember bahozên terorîzm û nezanînê girt.
Di dawiyê de… ji bo wan kesên ku sebir kirin rêbazek jiyanê… Nêzîkî panzdeh salan, tu keleheke bû ku qet neket. Bi te û mêrxasiya te, erd neşikest û zarok jî ewle man. Em bi serbilindî pesnê we didin, û em rihê berxwedanê yê ku di we de bûye çira ji bo hemû jinên cîhanê silav dikin”.
Salwa Absam Yusêf, ji Sûdanê ye, Rêvebera Navenda Mafên Mirovan a SAS û Seroka Komeleya Tora Parêzerên Sûdanî li Fransayê.
“Ezmûna Yekîneyên Parastina Jinan (YPJ) li Bakur Rojhilatê Sûriyê ronahiyeke ku di bîra hemû jinên Ereb de nayê vemirandin; şopa lingên jinên ku tariyê şikandin û rêyek ji me re hiştin ku divê em winda nekin. Ji dest dayîna vê mîrateyê ne tenê jibîrkirin e, lê di heman demê de ji nû ve hilberandina neheqiya ku li hember wê li ber xwe daye ye.
Îro, em ne tenê li ser bingeha dîrokê, lê di heman demê de li ser pabendbûnên zelal û bê guman jî radiwestin: ji Biryara 1325’an Konseya Ewlekariyê ya Aştî û Ewlehiyê li ser Jinan bigire heya pergala navneteweyî ya mafên mirovan ku dewletan ji bo wekhevî û necudakariyê ferz dike.
Mafê jinan ê kar mafekî xwezayî ye ku li ser bingeha zayendê nayê sînordarkirin an kêmkirin, di hemû sektoran de bê istîsna nav de sazsiyên leşkerî û ewlehiyê. Gihîştina jinan bo van waran ne tenê mecbûriyetek yasayî ye, lê di heman demê de ji bo bidestxistina edaleta civakî û avakirina saziyên bêtir berfireh û bibandor ku prensîba wekheviya zayendî pêk tînin, pêdivîyek e. Windakirina ezmûnên jinan, an jî paşguhkirina destkeftiyên wan, ne tenê tê wateya windakirina tiştên ku hatine bidestxistin, lê di heman demê de ji nû ve hilberandina heman çerxên marjînalîzekirinê ye”.
Hediye Tac El Esfiye. Parêzer û çalakvaneke Sûdanî di dozên jinan de ji bo YPJ’ê ev name nivîsand.
“Ez piştgiriya xwe ya temamî ji bo tevlîbûna Yekîneyên Parastina Jin di artêşa dewleta Sûriyê de diyar dikim, û spasdariya xwe ya bilind ji bo rola wan a girîng di têkbirina DAIŞ’ê û parastina sivîlan ji zilm, tundûtûjî û tundrewiyê de, diyar dikim. Van yekîneyan mînakek berbiçav a wêrekî, disiplîn û pabendbûna mirovî danîne, û piştrast kirine ku parastina welat ji parastina rûmet, azadî û wekheviyê nayê veqetandin.
Entegrasyona wê di nav artêşa dewleta Sûriyê de gaveke ku di aliyê ewlehiyê derbas dike, û taybetmendiyên peymaneke civakî ya nû li Sûriyê ku li ser bingeha hemwelatîbûna wekhev, hevkariya neteweyî û naskirina rola jinan hatiye avakirin, dihewîne. Ev yek dê profesyonelîzma saziya leşkerî zêde bike û têkiliya di navbera dewlet û civakê de ji nû ve pênase bike.”
Peyama Zîkra Ehmed Elî, lîstikvan û rojnamevan ji Yemenê
“Hûn di pêşengiya avakirina baskê leşkerî yê yekgirtî yê jinan de bûn û di şerê li dijî rêxistinên tundrew ên herî hov DAIŞ’ê de roleke girîng lîstiye heta ku we serkeftin li ser wan bi dest xistiye û derseke bêkêmasî û wêneyekî zelaltir daye ka jin çawa dikarin li eniyên pêş de bê tirs li hember wan rûbirû bibin, da ku ax û mirovahiyê biparêzin.
Dema ku gazî we kirin, we gav paş ve neavêt û we rola jinane veguherand hêzek bi heybet, ji şiyan, hêz û disiplîna leşkerî ya berbiçav. Em di daxwaza we de bi we re ne, û mafê we heye ku hûn di parastina vê daxwaza tevlîbûna artêşa nû ya Sûriyeyê de wekî şervanên jin û hêzek ku divê pê re hesab bê kirin, berdewam bikin. Her wiha hûn di pêkanîna vê sazûmanê û hêza leşkerî de bingeh bin. Em hêvî dikin ku daxwaza we, bi taybetî ji artêşa nû ya Sûriyê, piştgirî werbigire.”
‘Naveroka nameyan li ser hezkirin, piştgirî û girîngiya ku YPJ’ê di Sûriya nû de cihê xwe bigire ye’
Zehîde Mamo derbarê van nameyan de ji Rojnameya me re wiha axivî: “Girêdayî nameyên ku ji jinên Rojhilata Navîn hatine şandin û me radestî Yekîneyên Parastina Jin (YPJ) kir, me xwest ku em weke xebata jineolojî li Rojhilata Navîn pitşgiriya bidin vê kampanyayê. Ji be rev pêvajo ji bo hêza jin di milê rêxistinî û leşkerî de, pêvajoyeke girîng e. Di hundirê Sûriyê de entegrasyona demokratîk çêdibe, hewildan hene ku YPJ’ê beşeke fermî ji artêşa Sûriyê be, ji bo vê jî me xwest ku em tevlî kampanya piştgiriya YPJ’ê bibin ku em hest, firkir, hezkirin û piştgiriya jinan bighînin hêza me YPJ’ê.
Di naveroka van nameyan de zêde li ser hezkirin, piştgirî û girîngiya ku YPJ’ê di Sûriya nû de cihê xwe bigire ye. Xwestin ku rastiya hêza jin bi rêya YPJ’ê bidin nîşandin. Ev pêvejo divê bi vî şeklî were piştgirîkirin û li tevahî cîhanê were belavkirin. Herwiha em ronahiyê bidin ser Şoreşa jin yê ku YPJ’ê roleke mezin li hember DAIŞ’ê û hemû çûreyên çeteyan bi îradeye û têkoşîna jin lîst. Ev têkoşîn gihaş asta ku cîhan şoreşa û rêxistina jin li ser navê YPJ’ê were nas bike.”
