Hêvî Keleş/ Qamişlo
Helbestvana Kurd Leyla Reşo anî ziman ku wê ji bavê xwe Ibrahîm Reşo ruh û rîtma nivîsandina helbestên xwe girtiye û ew weke dibistana wê a yekem bû û wiha got: “Têkiliya min bi helbestê re mîna girêdana can bi xwînê re ye.”
Helbestvan Leyla Reşo di sala 1979”an de li bajarê Hesekê ji dayik bûye. Di neh saliya xwe de dest bi nivîsandinê kiriye ku wê çîrokek bi navê Senyor û Senyorita nivîsandiye. Wê tenê salekê li beşa mamostetiya dibistana seretayî xwendiye. Niha jî ew li beşa wêjeya Kurdî wekî mamoste dixebite û endama Yekîtiya Nivîskarên Kurd e. Dîwanên wê yên helbestan bi navê “Gul û Kas”, Xeyalên Zelal û Ronahiya Hêviyan û iqhewana Şevê” hene. Helbestvan Leyla Reşo yek ji afirîner ên çalak û xebatkar di tevgera wêjeyî de li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê ye, berhemên xwe yên helbestî bi zimanê xwe yê dayikê zimanê Kurdî dinivisîne, her wiha hin raman û gotarên rexneyî yên wêjeyî û civakî bi Erebî li ser medya dijîtal pêşkêş dike.
Derbarê nivisnadina helbestan û girêdana wê bi wêjeya kurdî ve Leyla Reşo ji Rojnameya me re axivî.
Helbestvana Kurd Leyla Reşo li ser destpêkirina hezkirina wê ji wêje û nivîsandinê re wiha got: “Evîna min ji bo wêjeyê û girtina hûrguliyên jiyanê û sohbeta wê di zarokatiyê de dest pê kir. Berî ku ez dest bi dibistanê bikim, min jinek dît ku di bin baranê de sîwanek digirt û min wê xêz kir. Piştî ku ez ketim dibistana seretayî, min hobiya xwe ya xêzkirinê domand, beşdarî pêşangehên dibistanê bûm, hin wêneyên min bandor li mamoste û xwendekaran kirin. Di heman demê de her ku ez mezin bûm, min dest bi nivîsandina çîrokan jî kir û çîroka min a yekem bi navê Senyor û Senyorita bû û helbestên xwe hem bi Erebî û hem jî bi Kurdî dinivîsand, her wiha min helbestên xwe di şahî û çalakiyên dibistanê de bi Erebî digotin ji ber ku Kurdî qedexe bû, di heman demê de min helbestên xwe di bûyerên neteweyî û welatparêzî, betlaneyên wekî Roja Karkeran û Roja Jinan a Navneteweyî de, di civatên me yên taybet de û di civînên bi hevalan re bi Kurdî digotin.
Min bi baldarî wêjeya Erebî ya berî Îslamê û wêjeya xweşik bi hesret, bêrîkirin û ramanên wê dixwend. Edebiyata erebî ya hemdem, modernîte di edebiyatê de û estetîka vegotina erebî, her wiha berhemên helbestvanên kurd ên ku bi erebî dinivîsin, wek Buland El Heyderî, Hemîd Bedirxan, Selîm Berekat û yên din, digel bilindbûna edebiyata femînîst û estetîka vegotina erebî, bi kurtasî lêkolîna hemî mînakên çêtirîn di edebiyata erebî ya klasîk, modern û hemdem de, min ber bi konê helbestê ve bir, ku ez ji wê demê ve li wir mam. Ez bi şens bûm, ji bilî jêhatîbûna xwe ya edebî ku bavek min hebû, helbestvan Îbrahîm Reşo ‘Şefgir’, ku ev yek hişt bêtir îlhama min zêde bibe ku ez bi zimanê xwe yê dayikê ê kurdî, helbestan binivîsim.”
‘Helebest qêrîna evîn û êşê ye’
Leyla Reşo diyar kir ku dema bavê wê meyl û jêhatîbûna wê a helbestvaniyê dît, eleqeya wî bi wê re kûrtir bû û wiha got: “Min ruh û rîtma nivîsandina helbestan ji bavê xwe ê rehmetî Ibrahîm Reşo girtiye, ê ku weke dibistana min a yekem li hemberî qadên berfireh ên helbestan û qadên eşqa wêje û bedewiyê tê hesbandin. Bavê min bi comerdî dem û zanîna xwe ji bo fêrkirina min a li ser zimanê Kurdî û rêzimana wê derbas kir. Bi wî re, min ramanên nû keşf kirin û bi nivîskar û helbestvanên ku min di xwendina xwe de bêriya wan kiribûn, wek Ehmedê Xanî, Melayê Cezîrî, Cîgerxwîn û Tîrîj û yên din, bêhtir nas bûm. Bi kurtasî, bavê min di şekildana kesayetiya min a edebî û pêşxistina jêhatîbûna min a helbestvaniyê de rolek bingehîn lîst, her wiha ew mamosteyê min ê yekem bû. Hevjînê min, hunermend Ebdulselam Kinjo ye, wî jî piştgiriya min kir û rol û bandorek wî a girîng li ser berdewamiya min a edebî hebû. Ez dikarim bibêjim ku bêyî piştgiriya wî, min ê tiştê ku heye bi dest nexista.”
‘Helbest jiyan e’
Helbestvan Leyla Reşo li ser naveroka helbestên xwe wiha got: “Di helbestên xwe de ez li ser wateyên evîn û jiyanê, bedewiya xwezaya Kurdî, bîranînên berê, êş, hest û fikarên min bi her êş û azarê re, helbest dinivisînim. Bi gotineke din, ez tiştên ku ez hîs dikim, dibînim, tecrûbe dikim, bi wan re têkilî datînim û bertek nîşan didim û dinivîsim. Derbarê cudahiya di navbera helbestên min de ên niha û berê, bê guman cudahî heye, nemaze ji ber ku em şahidê destpêkên nû û qonaxek nû germ û dijwar a fikarên Kurdî ne ku hestên me zêde dikin. Wekî ku min behs kir, ez tiştên ku ez hîs dikim bi cûrbecûrtir dinivîsim ji ber ku helbestvan an nivîskarek divê xwediyê hişmendiyek vekirî be. Têkiliya min bi helbestê re mîna girêdanek can û xwînê ye, helbest zimanê giyanê mirovan e û ew hest û îfadeye, Ji ber ku helbest jiyan e, ew zimanê şahî û xemgîniyê ye, qîrîna evîn û êşê ye. Ez xwe di bin dara helbestê de, her wiha di nav dîwarên helbestan de bextewar dibînim”
‘Azadî afirîneriyê diafirîne’
Di dawiyê de, helbestvan Leyla Raşo wiha dibêje: “Ez kêfxweş im ji ber ku ez niha bi azadî dinivîsim, tiştek min aciz nake û rê li ber rêwîtiya min a helbestî nagire. Ez xwe bextewar dibînim ku dengekî azad im, tiştên ku ez hîs dikim û yên ku dil û wijdanê min ferman dikin dinivîsim. Em di siya şoreşek berfireh de ji nû ve geş dibin û mezin dibin û ez hêvî dikim ku hûn ji xwendina helbestên min kêfê bistînin ji ber ku di helbestê de jiyan heye. Ev dema me ye ku em xwe îspat bikin û hemû enerjî û şiyanên xwe derxînin hole, ji ber ku azadî afirîneriyê diafirîne û îro em di welatekî de dijîn ku azadî, wekhevî û piştgiriya ji bo jêhatîbûnê serdest e.”
