Solîn Mihemed/ Qamişlo
Çand û hunera Kurdî wekî yek ji bingeh û stûnên sereke yên nasnameya gelê Kurd e, di salên dawî de bêtir balê dikişîne û li ser asta cîhanê deng vedide. Ev çand ku dîrokeke dirêj û dewlemend heye, heya îro hatiye parastin û bi awayekî nûjen tê pêşxistin.
Çand û hunera Kurdî xezîneyeke dewlemend û pir reng e ku dîrok, ziman, muzîk, şano, cil û berg û kevneşopiyên Kurdan dihewîne. Civakeke bê çand û huner, wekî dareke bê kok e, ji ber ku huner rûmeta mirovahiyê û rengê jiyanê ye. Îro roj çand û hunera Kurdî cihekî xwe yê girîng di nava civakê de hiştiye û li cîhanê deng vedaye. Herwiha çand û hunera kurdî li hemû parçeyên Kurdistanê û di nav civaka kurdan de bi coş tê domandin, di heman demê de wekî stûnên sereke yên nasname û hebûna gelê Kurd tê dîtin.
Dengvedana çand û hunera Kurdî
Çand û hunera kurdî ji bo kurdan ne tenê mijareke estetîk an jî hunerî ye, lê belê ew bi xwe hebûn, man û nemanê îfade dike. Çand û huner tevî hemû zehmetiyên dîrokî û polîtîk jî îro di qadeke gelekî berfireh de xwe nû dike û gihîştiye asteke nûjen ku di tevahiya Cîhanê de deng vedaye. Lê belê çand û huner bêtirî xwe di nava kurdan de deng vedaye û heya roja îro Kurd dûrî çand û hunera xwe neketine. Lê herî zêde çiqasî sal bi pêş dikeve, bêtir kevneşopiyên dema berê vedigerin.
Çand, dîrok û hebûna Kurdan diparêz e
Di nava civakê de çand ne tenê berhemeke hunerî ye lê ew çandeke ku dîrok û hebûna gel diparêze. Herî zêde çanda kurdî di nava civakê de bipêş dikeve ji ber ku çand ji dema berê ve weke girîngiyekê tê dîtin û her ku ev çand diçe bêtir di nava gel de zindî dibe. Îro çand di nava kurdan de wekî hebûn û nasnameyê tê dîtin ji ber ku îro roj Kurd bi çanda xwe têne xuyakirin. Herwiha çand ji her tiştê ku mirov afrandiye pêk tê çi fikirî be û di heman demê de jî çi dîtbarî be.
Rola ziman di nava çandê de
Ziman ne tenê armazek ji bo axaftinê ye, lê ew dil û mejiyê çandê ye. Herwiha ziman sînorê herî xurt ku yê çandê ye. Di nava kurdan de, axaftina bi kurdî weke nîşaneya herî mezin a xwebûnê û parastina rûmeta neteweyî tê dîtin. Helbest, mûzîk û şanoya kurdî tenê bi dewlemendiya ziman dikarin xweşikbûna xwe bidin xuyakirin.
Hunera Kurdî di nava gel de deng vedaye
Hunermendiya Kurdî stûneke bingehîn a nasname û çanda Kurdî ye. Di dema berê de tiştên girêdayî hunerê ji hemû aliyên jiyanî ve kêm dihatin şopandin û zêde mirov bi hunerê ve ne girêdayî bû. Lê bi demê re herî zêde huner bi pêş ket û bû stûneke girîng di nava civakê de. Di dema niha de huner di jiyana mirovan de roleke xweyî bingehîn dilîze, ji ber ku ew navgînek hêzdar e ji bo derbirîna hest, raman û çandê. Huner jiyana afirîneriyê pêş dixe, hişyarî û hestiyariyê zêde dike û dibe sedema pêşketina kesayetiyê. Herwiha herî zêde huner di dibistanan de girîng e, ji bo perwerdekirina nifşên nû. Di heman demê de huner rê dide mirovan ku hestên xwe yên hundirîn bi rêya wêne, muzîk û şano derbixin.
