Hasan Agaç
4’ê Nîsanê ne tenê rojek e. Ew qet rojbûnek ji rêzê jî nîn e. Ji ber ku tiştê ku li vir çêdibe ne tenê kesek e; ew wateyek, rêgezek û vîna gelekî ye ku vegere xwe. Ji ber vê yekê, dema ku mirov li 4’ê Nîsanê dinêre, divê mirov ne jidayikbûnek yekane, lê şiyarbûnek civakî bibîne. Ji bo gelê Kurd, ev dîrok vejîna rastiyekê ku ji hatiye bîrkirî ye. Kurdan bi sedsalan li ber xwe dane. Ji Şêx Seîd bigire heya Dêrsimê, ji Agiriyê bigire heya gelek serhildanên din, qurbaniyên mezin hatine dayîn. Lê, ev berxwedan pir caran nekarîne bê domandin. Bêdengbûn, parçebûn û nebûna yêk hevpar her carê bû sedema têkçûyina wan. Derketina holê ya Rêber Apo tam di vê xalê de xalek werçerxê ya dîrokî re nûnertî dike. Ji bo cara yekem, berxwedan ji bertekek demkî derket û veguherî têkoşînek rêxistinkirî û berdewam. Ji ber vê yekê, 4’ê Nîsanê ne tenê rojbûnek e. Ew di heman demê de nîşaneya ji nû ve zayîna gelekî ye, hevdîtina wan bi rastiya xwe re ye. Efsûnîya ku vê jidayikbûnê cuda dike ev e ku ew takekesî nemaye. Jidayikbûna kesekî veguheriye jidayikbûna bi mîlyonan kesan. Ji ber vê yekê, mirov ne tenê 4’ê Nîsanê pîroz dikin; ew hebûna xwe, şiyarbûna xwe di vê dîrokê de dibînin. Ev dîrok dibe navê vîna gel ji bo ji nû ve avakirina xwe. Lê, tam di vê nuqteyê de nakokiyeke mezin derdikeve holê. Tevî hesteke ewqas xurt a xwedî derketinê, tevî wateyeke ewqas kûr ku jê re tê dayîn, xwediyê vê vejînê hîn jî dîlgirtî ye.
Ji ber vê yekê, pirsa ku êdî nayê veşartin ev e: Çima ew hîn jî dîlgirtî ye?
Bersivên ku ji vê pirsê re têne dayîn pir caran rûberî dimînin. Bê guman, hevsengiyên navnetewî, dewletparêzî, an berjewendiyên siyasî heta radeyekê raveker in. Lê naveroka wê rastiyê kûrtir e. Ji ber ku pirsgrêk li vir ne tenê girtina kesekî ye. Mesele hewldana sînordarkirina ramanek, şêwazek jiyanê, û bîranîna gelekê an gelan ne. Ramanên ku têne pêşkêş kirin ne tenê rexnegir in; ew bersivekê jî ava dikin. Dema ku hişmendîya dewletparêz dipirse, ew wê bi şêwazek jiyana komunal û demokratîk diguhezîne. Ji ber vê yekê, tiştê ku ji bo pergalê xeternak e ne tenê tiştên ku têne gotin, lê di heman demê de jiyana ku gengaz dibe jî. Ji ber ku her ku fikra ku civak dikare bêyî dewletek hebe û xwe birêxistin bike xurt dibe, pêwîstiya pergala heyî tê lêkolîn kirin.
Ji ber vê yekê, dîlgirtina Rêber Apo ne tenê fîzîkî ye. Ew di heman demê de hewldanek e ji bo bêbandorkirin, nedîtin û di dawiyê de têkbirina birdozîyekê gel. Sansûra ku niha pêk tê, beşek ji vê yekê ye. Ew sansûra ji bona veşartina li ser rûyê Reber Apo li ser kanalek televîzyonê ya Kurdî ne pirsgirika teknîkî ye; ew hilbijartinek hişmendîyê ye. Mijar ne li ser birîna wêneyek e, lê li ser qelskirina girêdana di navbera gel û serokatî de ye. Ji ber ku heke ew girêdan bê têkbirin, hevgirtin têk biçe, bîr qels dibe û têkoşîn ji hev dikeve. Lê, wêneya ku îro derdikeve holê berovajî vê yekê nîşan dide. Tevî hemî zextan, ew girêdan nehatiye şikandin. Tiştê ku di şahiyên 4’ê Nîsanê de derket holê ne tenê girse bû; ew hişmendî û vînek bû. Mirov ne ji bo pîrozkirina rojbûna kesekî, lê ji bona mîsogerkirina rastiya xwe çûn wir. Lê ev kombûna girseyî bi tenê têrê nake. Ji ber ku hîn jî rastiyek çaresernekirî heye: dîlgirtina Rêber Apo hîn berdewam dike. Ji ber vê yekê, pirsgirêk êdî ne tenê li ser fêmkirin an îdîakirinê ye. Mijar li ser pêşxistina xeta têkoşînê ye ku dê vê rastiyê temam bike. Berî her tiştî, ev mijar divê bibe pirsgirêka tevahiya civakê, ne tenê ji bo dorhelekê teng. Daxwaza azadiyê divê ne tenê di warên taybetî de, lê di her aliyê jiyanê de were meşandin. Lê, divê hest û hişmendî bi hev re biçin. Bi tena serê xwe coş têrê nake, dahûrandin jî bi tena serê xwe têrê nake. Dema ku ev herdu bibin yek, hêzek civakî ya rastîn derdikeve holê. Xala herî girîng xurtkirina şêwazek jiyanek gengaz e. Ne tenê dijber derketin, lê avakirina jiyana xwe xala bingehîn e. Civakek çiqas rêxistin, hevgirtin û vîna xwe mezin bike, ewqas xurttir dibe. Ji ber ku veguherîna rastîn ne tenê bi dijberiyê, lê di heman demê de bi jiyana ku tê avakirin jî çêdibe. Îro, gelê Kurd hîn jî dimeşe. Ew bi nav, ziman û vîna xwe hebûna xwe didomînin. Ji ber ku hin jidayîkbûn ne tenê destpêkek in; ew di heman demê de berxwedanek in. Ji ber vê yekê, mijar ne li ser azadiya kesekî ye. Pirsgirêk azadiya gel, ramanek û jiyanek e. Û heya ku ev rastî neguhere, tiştek bi rastî azad nabe.
