Botan Amed
Newroza 2026’an ne tenê rojeke salnameyê bû ku sembola hatina biharê bû; ew wekî qonaxek civakî derket holê ku tê de nasnameyên ku di dîrokê de hatine tepeserkirin û lêgerîna wekhevî û azadiyê bi rêya bîranînek kolektîf ji nû ve hatine avakirin. Fîgura Kawayê Hesinkar, ji vegotinên kevnar ên Mezopotamyayê, li ser vê dikê ji efsaneyekê derbas bû, wekî zimanek sembolîk a berxwedanê li dijî zilmê wateyek nû bi dest xist. Agirê ku ji hêla Kawa ve hatî pêxistin ne tenê serhildanek temsîl dike, lê di heman demê de berdewamiya dîrokî ya îradeya gelan a diyarkirina çarenûsa xwe jî temsîl dike. Ev berdewamiya dîrokî di serdema nûjen de bi awayên cûda xwe nîşan da. Şikestinên siyasî yên ku di çaryeka dawîn a sedsala 20-an de derketin holê, bi xwe re formên nû yên berxwedanê û fîgurên sembolîk ên nû anîn. Di vê çarçoveyê de, Mazlum Doğan û Zekiye Alkan ji hêla komên civakî yên cûda ve wekî sembolên berxwedan û nerazîbûna radîkal a li dijî zilmê hatin şîrove kirin. Bîranîna van fîguran di pîrozbahiyên Newrozê de ne tenê bîranîna rabirdûyê ye, lê di heman demê de şîrovekirinek ji nû ve ya xeta berxwedanê ya dîrokî di nav şert û mercên hemdem de jî nîşan dide. Pîrozbahiyên Newroza 2026an li Amed bûn nîşaneyeke berbiçav a vê kombûna dîrokî û civakî. Meydanên ku bi sed hezaran kes lê kom bûn ne tenê cihên pîrozkirina cejnekê bûn; ew di heman demê de wekî qadên giştî yên ku daxwazên wekhevî, azadî û edaletê bi hev re dihatin îfadekirin jî derketin pêş. Bi taybetî beşdariya xurt a ciwan û jinan nîşan da ku dînamîkên veguherîna civakî diguherin û nifşên nû di vê pêvajoyê de dibin aktorên çalak. Ev avahiya pir-qatî ya Newrozê wê ji kevneşopiyeke berê vediguherîne diyardeyek ku rasterast bi têkoşînên îroyîn ve girêdayî ye. Her agirê vêxistî, her laşê ku (reqsa kevneşopî ya Kurdî) direqise, û her dirûşmeya ku tê qîrîn ne tenê dubarekirina vegotineke dîrokî ye, lê di heman demê de îfadeya nerazîbûnê li dijî şert û mercên civakî yên heyî ye. Di vî warî de, Newroz ji pîrozbahiyekê pir zêdetir e; ew pratîkek bîranîn, pirsyarkirin û ji nû ve avakirinê ye. Peyama Rêber APO ku di pîrozbahiyan de ji raya giştî re hate ragihandin jî dikare di vê çarçoveyê de were nirxandin. Girîngiya li ser diyalog, yekîtiya civakî û çareseriyên siyasî ku di peyamê de hatine destnîşankirin, wekî îfadeya lêgerîna rêyek li derveyî nakokî û aloziyê hate şîrovekirin. Ev celeb peyam eşkere dikin ku Newroz ne tenê cîhek hestyarî û çandî pêşkêş dike, lê di heman demê de platformek ji bo nîqaşa rewşenbîrî û siyasî jî pêşkêş dike. Ji ber vê yekê, Newroza 2026 wekî kêliyek derdikeve pêş ku dîrok û niha, mîtolojî û siyaset, û bîra takekesî û hişmendiya kolektîf li hev dicivin. Ev xet, ku ji Kawa heta Mazlum Doğan, û ji wir heta ciwanên ku meydanên îro tijî dikin dirêj dibe, berdewamiya berxwedan û veguherînê nîşan dide. Ev berdewamî Newrozê ji tenê vegotinek rabirdûyê vediguhezîne hilgirê hêvî û têkoşînên ji bo pêşerojê.
