Gulîstan Xalid
Di cîhana îro de, pirsa “Gelo Şerê ku îro ji welatekî derbasî welatekî dibe, wê ber bi kuve biçe?” êdî ne tenê mijarek e ku ji hêla siyasetmedar an pisporên leşkerî ve tê nîqaş kirin. Dayikek ku li kolanê dimeşe, ciwanek ku diçe xwendinê, bavek ku ber bi kar ve dibeze… Her kes heman pirsê dipirse: Dê çi bibe?
Bi taybetî pêşketinên li Rojhilata Navîn dibin sedema ku ev fikar hîn bêtir mezin bibe. Berfirehbûna pevçûnên li herêmê û tevlêbûna welatên cûda di vê pêvajoyê de fikarê ku şer dibe ku bê sînor belav bibe, xurtir dike.
Weke ku me dît, li Rojava, li bakur û rojhilatê Sûriyeyê demek dirêj bû ku ji bo hêzên cûrbecûr qada şer bû, herî dawî jî êrîşeke ku nedixwest bisekine destpê kiribû. Aloziyên li derdora taxên Şêx Meqsûd û Eşrefiye li Helebê nîşan dan ku çawa pevçûnek herêmî dikare bibe pevçûnek siyasî û leşkerî ya berfirehtir.
Ev pêşketin ne tenê bandorê li gelê herêmê dikin, lê di heman demê de bandorê li welatên ku ji hêla siyasî an leşkerî ve di herêmê de beşdar in jî dikin. Her welatek hewl dide ku berjewendiyên xwe biparêze an berfireh bike. Ev dikare bibe sedema bertekek zincîrî ya pevçûnên zêde. Mirov tam ji ber vê sedema ku dîrok nîşan dide çawa şerên herêmî dikarin veguherin şerên cîhanî, ditirsin.
Rewşa şer ne tenê bandorê li ser leşkerên li eniyên pêş dike, lê di heman demê de li ser mirovên li malê jî bandor dike. Zarok ji wêneyên ku li ser televîzyonê dibînin bandor dibin, tirsên ku ew nikarin fêm bikin dijîn. Ciwan hîs dikin ku planên wan ên pêşerojê ne diyar dibin. Perwerde, kariyer, xewn… hemî bi pirsa “Ger şer nesekine çi dibe?” têne xeniqandin. Dayik û bav li ser ewlehiya zarokên xwe ditirsin. Pirsgirêkên wekî îhtîmala koçberiyê, krîza aborî û gihîştina pêdiviyên bingehîn şûna axaftinên rojane digirin. Heta axaftinên asayî jî niha ji ber berdewamiya şer têne qut kirin. Hişê mirovan bi berdewamî di hişyariyê de ye. Peyama Siyasî ya Şer: Israra li ser bidestxistina tiştê ku mirov bi hêzê dixwaze wêneya ku îro li gelek welatan tê dîtin ev e: Dewletan dest bi karanîna hêza leşkerî ji dîplomasiyê bêtir bi awayekî berbiçav kirine, tiştê ku dixwazin bi şer digirin.
Li aliyeke din dîrok nîşanî me dide ku şerên mezin bi biryarek ji nişka ve dest pê nakin, lê bi kombûna krîzên li pey hev dest pê dikin. Nakokiyên piçûk, hesabên xelet û nîşandana hêzê ya hevbeş dikarin bibin sedema aloziyên mezin. Lêbelê, dîrok her wiha nîşan dide ku dîplomasî û zexta navneteweyî dikarin pêşî li şeran bigirin. Aboriya cîhanî, teknolojî û torên ragihandinê îro ji berê pir zêdetir bi hev ve girêdayî ne. Ev yek lêçûna şerekî mezin ji her demê girantir dike.
Yekîtiya gelan jî di pêvajoyên şer de giringe, ji ber yên ku di şer de serketî ne pir caran gel in. Dayik zarokên xwe winda dikin, ciwan pêşeroja xwe winda dikin. Ev êşa hevpar dikare hişmendiyek hevpar biafirîne. Lêbelê, ev yekîtî pêwîste ku mayînde û rêxistinkirî be. Ne tenê tirs, lê daxwazek hişmend û domdar ji bo aştiyê hewce dike.
