İsyan Karadeniz
Di seranserê dîrokê de, her êrîşek li ser destkeftiyên jinan pêşî bi rêya nîqaşên exlaqî û olî rewa bûye. Ji nêçîra cadûyan bigire heta berxwedana jinan li Îranê, û heta pratîkên Talîbanê li Afganistanê, heman senaryo dubare bûye. Nêzîkatiyeke ku pêşî jin bêdeng dikin, paşê civak tê tepeserkirin. Lê li Rojava, ji ber ku jin nehatine bêdengkirin, civak nehatiye tepeserkirin. Ji ber ku dema jin azad dibin, civak demokratîktir dibe; dema ku jin tên girtin, civak dikeve nav taritiyê.
Ne tesaduf e ku HTŞ û serokê wê yê qaşo Colani di êrîşên xwe yên li ser Bakur-Rojhilatê Sûriyeyê de jinan hedef girtine. Ev hilbijartinek îdeolojîk e. Ji ber ku jin ne tenê avahiyek leşkerî an jî pêkhateyek siyasî li dijî wan in. Ew bi şoreşek civakî re rû bi rû ne ku li ser mijara jinan hatiye avakirin. Û di forma herî rêxistinkirî, herî hov, herî sîstematîk, herî tarî ya hişmendiya serdest a mêran de, ji vê mezintir gef tune ye. Dema ku em li pratîkên HTŞ ê yên li dijî jinan dinêrin, em bi rastî vê wêneyê bi zelalî dibînin. Nenaskirina YPJê, dayîna mafê xebatê ji jinên ku di ewlehiyê de dixebitin re têne heke ew zewicî bin, veguherandina olê bo amûrek kontrola siyasî bi rêya belavkirina Quranê li Reqa û Tepqayê ji derî bi derî, ferzkirina serpoşên mecbûrî, dijberiya derketina jinan bi tena serê xwe, an dijberiya perwerdehiya bi zimanê dayikê yê Kurdî.
Ev hemû xal hilbijartinên çandî ne, ango em dikarin wan wekî bernameyek bi zanebûn hatî hilbijartin jî bi nav bikin ku armanc îradeya jinan ji holê rakirin e. Ji ber vê yekê ew çima ji jinan ditirsin? Ji ber ku li Bakur-rojhilatê Sûriyeyê, jin ne tenê bûne xemlên pergalê, lê ji bo cara yekem bûne damezrînerên wê.
Bi pergala hevserokatiyê, jin ne tenê bûne nîvê mekanîzmayên biryardana siyasî, lê di rastiyê de bûne aktorên bingehîn ên ku wan diyar dikin. Wan xwe birêxistin kirin da ku edalet û aboriya xwe bi rêya saziyên jinan biparêzin. Ev pir girîng e, pir watedar e; ji bo vê yekê têkoşînên mezin hatin dayîn. An jî, bi jineolojiyê re, wan dest bi ji nû ve nivîsandina zanînê kirin bi azadkirina wê ji vegotina dîrokî ya navend-mêr, û ev di warê şoreşê de bi rêya keda jinan hate bidestxistin.
Ji perspektîfeke jineolojîk ve, em sê stûnên bingehîn ên pergala serdestiya mêran dibînin: Desthilat, milk û zor. Ji ber ku hebûna jinan di qada giştî de yekîtiya hêzê dişkîne. Ji ber vê yekê, ew YPJ qebûl nakin. Ji ber ku gef û xetera herî mezin ji bo pergala serdestiya mêran parastina jinan e. YPJ û HPC jin li Rojava, li Bakurê Rojhilatê Sûriyeyê pêk hatin. Hebûna YPJ ne tenê hêzek leşkerî ye, lê di heman demê de îlankirina paradîgmayê ye ku jin ne yên ku hewceyê parastinê ne, lê yên ku xwe diparêzin in.
HTŞ dixwaze jinan nedîtî, bêdeng û bê nasname bike. Ev êrîş ne tenê li dijî jinên Kurd in, ev êrîş li her cihê ku jin dibin mijar têne kirin. Divê em vê yekê rast bixwînin û analîz bikin.
Şoreşa jinan li Rojava ne tenê ezmûnek herêmî ye, lê di heman demê de dijwariyek gerdûnî ye ji bo pergala baviksalar, û HTŞ ji vê dijwariyê ditirse. Îdeolojiyên dijminane yên li dijî jinan sînor nas nakin. Dibe ku zîhniyeta ku îro êrîşî saziyên jinan ên li Rojava dike sibê li welatekî din bi navekî din derkeve holê. Ji ber vê yekê dîrok dersekê dide me, dibe ku dîrok şansek dawî dide me.
Niha dem hatiye ku ezmûn, têkoşîn û hevgirtina jinan zêde bibe. Dem hatiye ku şoreşa jinan were parastin, dem hatiye ku hevgirtinek were avakirin ku sînoran derbas dike. Ji ber ku ger azadiya jinan neyê parastin, ti azadî nikare bijî, ji ber vê yekê, divê em rêxistin bikin, divê em têkoşînê berfireh bikin.
