Viyan Egîd
Jin û xweza kokên sereke ne ku di tevahiya dîrokê de jiyanê xwedî kirine. Bêguman ev girêdan jî piştî şoreşa çandiniyê parçe bû û heta modernîteya kapîtalîst berdewam kir, ji ber vê yekê di roja me ye îro de jin ji nû ve bi destê xwe jiyana bi xwezayê re dihune. Têkiliya di navbera jin û xwezayê de têkiliyeke rasterast û bi bandor e ku ne mumkine were qut kirin. Jin bi rola xwe ya civakî û malbatî, bêguman jin ya herî zêde ku ji aliyê hawirdorê hişyare, mîna şewat, zirarên li çînatiyê, qirêjkirina bajêr ango gund û ajalan û krîzên din ên hawirdorî, ji ber vê yekê jin her neçar dimêne ku tevbigere û hewl bide van ziraran kêm bike. Her wiha, rola wan di perwerdekirina nifşên nû de dikare hişmendiya hawirdorî xurt bike. Xweza perçeyek ji jinan e û ya herî zêde bi xwezayê re mijûl dibe jin e, ji ber ku kesayeta jinan mîna xwezayê afrîner e. Di heman demê de jin dikarin xwezayê biparêze û di warê parastinê de dikare jiyaneke azad bide afrandin. Tevî astengiyên pergalên desthilatdariya mêr jî ne tenê ji bo xwe, lê belê ji bo xwezayê jî têdkoşin. Xweza gelek caran bûye hedefa dewletên dagirker ku dixwazin têkiliya jin bi xwezayê re qut bikin. Armanca wan ew e ku di nava pergala kapîtalîst de xwe bi hêz bikin. Di navbera wan komên ku xwezayê xerab dikin. Bi sedan salan jin û xweza ketin bin tehekuma feraset desthilatdariya mêr û hêzên texrîbkar. bêguman ev bi salane ku polîtîkayên şerê taybet li ser xwezayê tê meşandin. Xweza bi talan û qirkirinê re rû bi rû ma. Heya roja îro li Kurdistanê qirkirina xwezayê didome. Ji bo bidawîkirina qirkirina li ser xwezayê, pir jin hene ku li beramberî vê yekê hewldanên ji bo parastina xwezayê tekoşîn dikin û nerazîbûnên xwe derdixin hole, jin her dem di refên li pêş de ye. bêguman jinan ji bo parastina xwezayê gelek çalakî li dar xistin, bi taybetî jî ji bo paqijkirina herêmê. dema ku derfet ango alîkarî ji jinan re were dayin, wê bi tekezî jiyaneke paqij û tendurist were jiyîn, ji ber ku jin ji mêran zêdetir xwedî li parastina xwezayê derdikevin. Dema mirov dibêje jin jiyane û bihuşte, ne tenê gotineke û tê gotin, helbet jiyana bê jin, mîna dujehekê ye, ji ber ku nirxê herî mezin di civakê de jin û xweza ye.
Her wiha jin çiqas bikaribin zêdetir bi xwezayê re têkiliya xwe xurt bikin ewqas wê were parastin, jin wê bikaribe ji pergalên desthilatdariya mêr û dijmin, xwe û xwezayê rizgar bike. Nêzikahiya ji bo parastinê ya jinan a ji bo xwezayê çiqas bi hêz bibe wê azadiya hevdem a jinan û xwezayê jî nêz bibe. Ev têkilî, her ku bi hêz bibe dê bi xwe re hilweşîna pergala mêr bîne.
