{"id":8600,"date":"2018-09-13T05:24:00","date_gmt":"2018-09-13T05:24:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=8600"},"modified":"2018-09-13T05:24:10","modified_gmt":"2018-09-13T05:24:10","slug":"jana-diroki-bebexti-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=8600","title":{"rendered":"Jana d\u00eerok\u00ee; B\u00eabext\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Mihemed <\/strong><strong>\u015eAH\u00ceN<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Sedema h\u00ears, kerb \u00fb xezeba wan neserketina b\u00eabextiya wan e.<\/p>\n<p>T\u00eakiliya Civaka Kurd \u00fb ya Tirk di sala 1071\u2019an de bi tifaqa \u015fer\u00ea Melezgir\u00ea dest p\u00eadike. Ji w\u00ea roj\u00ea virve bi hezaran caran civaka Kurd bi b\u00eabextiy\u00ean r\u00eaveber\u00ean Tirk re r\u00fbbir\u00fb mane. Di vir de yek bi yek r\u00eazkirina hem\u00fbyan ne p\u00eakane. L\u00ea pi\u015ft\u00ee \u00e7end m\u00eenakan ez bawer dikim w\u00ea mantiqa tecr\u00eeda li ser R\u00eaber\u00ea Gel\u00ea Kurd Ocalan, cezakirina siyasetmedar\u00ean Kurd \u00fb \u00ear\u00ee\u015f\u00ean b\u00ea p\u00eevan\u00ean ku li \u00e7arh\u00eal\u00ean welat li ser civaka Kurd berdewam dikin \u00a0b\u00eaf\u00eamkirin.<\/p>\n<p><strong>Sal 1837,<\/strong><\/p>\n<p>Di serhildana M\u00eer Mihemed\u00ea Rewendiz\u00ee de dewleta Osman\u00ee demeke dir\u00eaj hem\u00fb h\u00eaza xwe di \u015ferde dicerib\u00eene l\u00ea biser nakeve. Dewleta Osman\u00ee li ser soza ku w\u00ea pirsgir\u00eaka Kurd bi r\u00eabaza a\u015ftiyane p\u00eare n\u00eeqa\u015f \u00fb \u00e7areser bike M\u00eer Mihemed vedixw\u00eene Stenbol\u00ea. M\u00eer Mihemed baweriya xwe bi soz \u00fb bexta Osmaniyan t\u00eene \u00fb ber\u00ea xwe dide Stenbol\u00ea. Nezik\u00ea \u015fe\u015f mehan di bin nav\u00ea m\u00eavandariy\u00ea de w\u00ee li Stenbol\u00ea d\u00eel digrin. Di wan \u015fe\u015f mehan de bi propoganday\u00ean xwe y\u00ean kir\u00eat h\u00eaz \u00fb r\u00eaxistinb\u00fbna w\u00ee ya li Kurdistan\u00ea belav dikin. Pi\u015ft\u00ee \u015fe\u015f mehan qa\u015fo dest\u00fbr didin M\u00eer Mihemed vegere Kurdistan\u00ea, l\u00ea nah\u00ealin bigih\u00eeje Kurdistan\u00ea. Bi dest\u00ea \u00e7etey\u00ean xwe w\u00ee di r\u00ea de qetil dikin.<\/p>\n<p><strong>Sal 1855,<\/strong><\/p>\n<p>Di serhildana Ezd\u00een\u015f\u00ear\u00ea birarziy\u00ea Bedirxan Beg de careke din dewleta Osman\u00ee di \u015fer de hem\u00fb h\u00eaz \u00fb r\u00eabaz\u00ean xwe y\u00ean kir\u00eat dicerib\u00eene l\u00ea bi sernakeve. Dewleta Osmaniya dib\u00eene ku di \u015ferde nekare Kurdan t\u00eak bibe bi ser Konsolos\u00ea \u00cengil\u00eez y\u00ea M\u00fbsil\u00ea R\u00eesam re xwe digih\u00eene \u00cazd\u00een\u015f\u00ear. Dewleta Osman\u00ee bi dev\u00ea konsolos\u00ea \u00cengil\u00eez soz \u00fb bext dide \u00cazd\u00een\u015f\u00ear ku were Stenbol\u00ea d\u00ea pirsgir\u00eaka Kurd bi awayeke a\u015ftiyane \u00fb li gor\u00ee daxwaza dil\u00ea \u00cazd\u00een\u015f\u00ear b\u00ea\u00e7areserkirin. \u00cazd\u00een\u015f\u00ear baweriya xwe bi soz \u00fb bexta wan t\u00eene \u00fb ber\u00ea xwe dide Stenbol\u00ea. \u00c7ewa digih\u00eeje Stenbol\u00ea dest \u00fb l\u00eeng\u00ea w\u00ee t\u00eangir\u00eadan \u00fb w\u00ee dav\u00eajin z\u00eendan\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Sal 1919,<\/strong><\/p>\n<p>Dewleta Osman\u00ee di \u015fer\u00ea yekem\u00een \u00ea c\u00eehan\u00ee de t\u00eak \u00e7\u00fbye. Erdn\u00eegariya Osmaniyan gav bi gav t\u00ea dagirkirin. Civaka Kurd dagirkirina erdn\u00eegariya Kurdistan\u00ea qeb\u00fbl nake. Li Ruhay\u00ea, D\u00eelok\u00ea \u00fb Gumgum\u00ea li dijber dagirkeriy\u00ea li berxwe dide. M.Kemal berxwed\u00eariya civaka Kurd dib\u00eene. Bi serok \u00fb r\u00eaber\u00ean Kurdan re hevd\u00eetinan dike. Hem\u00fbyan vedixw\u00eene Kongreya Erzerom\u00ea. M.Kemal li w\u00eader\u00ea soz \u00fb bext dide r\u00eaber\u00ean Kurdan ku pi\u015ft\u00ee \u015fer\u00ea azadiy\u00ea di dewleta n\u00fb de w\u00ea civaka Kurd \u00fb Tirk di bin hiq\u00fbqa biratiy\u00ea de weke du bira wekhev bi hevre bij\u00een. Pi\u015ft\u00ee serkeftina \u015fer\u00ea azadiy\u00ea di makezagona 1921\u2019an de ji bo Civaka Kurd otonom\u00ee, pi\u015ft\u00ee \u00eemzekirina peymana Lozan\u00ea di magezogana 1924\u2019an de siyaseta tasfiye \u00fb tunekirina civaka Kurd a ku h\u00eaj berdewame dest p\u00ea dike.<\/p>\n<p><strong>Sal 1937,<\/strong><\/p>\n<p>Li dijber operasyon\u00ean qirker \u00ean li ser D\u00earsim\u00ea di bin p\u00ea\u015fengiya P\u00eer Sey\u00eed Riza de ji e\u015f\u00eer\u00ean herem\u00ea eniya berxwedan\u00ea t\u00ea avakirin. Dewleta Tirk li gel hem\u00fb h\u00eaz \u00fb tekn\u00eeka xwe ya heway\u00ee nekare di xwezaya D\u00earsim\u00ea de gavek p\u00ea\u015f de here. Hevalbendiya xwezaya qed\u00eem \u00fb ya berxwed\u00ear\u00ean Kurd a d\u00eerok\u00ee li D\u00earsim\u00ea di asta her\u00ee jorde t\u00eajiy\u00een. Li dijber w\u00ea hevalbendiya p\u00eeroz Dewleta Tirk ne\u00e7ar dim\u00eene bangewaziya lihevhatin\u00ea \u00fb a\u015ftiy\u00ea bike. Dewleta Tirk bi navbervaniya waliy\u00ea Erz\u00eengan\u00ea ji Sey\u00eed Riza re peyamek di\u015f\u00eene. Dewleta Tirk di w\u00ea peyam\u00ea de soz \u00fb bext dide ku hem\u00fb ziyana ku hetan\u00ee niha li herem\u00ea \u00e7\u00eab\u00fbye dewlet w\u00ea tazm\u00een bike \u00fb w\u00ea xwestek\u00ean D\u00earsimiyan hem\u00fb b\u00ean qeb\u00fblkirin \u00fb w\u00ea pirgir\u00eaka D\u00earsim\u00ea bi r\u00eabaza a\u015ftiyane \u00fb bi muzakerayan li gor\u00ee xwestek\u00ean Sey\u00eed Riza \u00fb e\u015f\u00eeran b\u00ea\u00e7areserkirin. P\u00eer Sey\u00eed Riza ji bo qirkrina dijwar a ku bi bombardiman li ser \u015f\u00eaniy\u00ean siv\u00eel berdewam dike raweste vexwedina muzekereyan qeb\u00fbl dike.<\/p>\n<p>Sey\u00eed Riza \u00fb tev\u00ee \u00a0Kur\u00ea w\u00ee Re\u015f\u00eet Husey\u00een \u00ea 16 sal\u00ee j\u00ee dinavde 7 kes ji bo hevd\u00eetinan t\u00ean walitiya Erz\u00eengan\u00ea. \u00c7ewa t\u00ean wal\u00eetiy\u00ea dest \u00fb ling\u00ean her heftan t\u00ean gir\u00eadan \u00fb ji bo daraz\u00ea dibin Xarp\u00eat\u00ea. Li xarp\u00eat\u00ea xwesteka Sey\u00eed Riza a her\u00ee rewa \u00fb \u00eensan\u00ee ya daw\u00een \u201cmin beriya kur\u00ea min darde bikin ez dardekirina kur\u00ea xwe neb\u00eenim\u201d j\u00ee nay\u00ea qeb\u00fblkirin \u00fb bi lez\u00fbbez her heft t\u00ean dardekirin.<\/p>\n<p>Weke we j\u00ee d\u00eet di m\u00eenak\u00ean jor hem\u00fbyan de her car\u00ee di \u015fexs\u00ea r\u00eaberan de b\u00eabext\u00ee \u00fb xapandin biser ketiye \u00fb di encam de civaka Kurd bi t\u00eak\u00e7\u00fbn \u00fb qirkrineke mezin re r\u00fbbir\u00fb maye.<\/p>\n<p><strong>Sal 2009-2015,<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eazik\u00ea 40 saliye li Kurdistan\u00ea \u015fereke dijwar \u00fb berxwedaneke b\u00eahempa heye. Dewleta Tirk ligel hem\u00fb r\u00eabaz\u00ean xwe y\u00ean kir\u00eat, hem\u00fb dek \u00fb dolab\u00ean xwe y\u00ean ku ji cerebey\u00ean sed salan p\u00eak t\u00ean yek bi yek dicerib\u00eene l\u00ea bisernakeve. Bi komployeke navnetewey\u00ee R\u00eaber\u00ea Gel\u00ea Kurd d\u00eel digre dav\u00eaje z\u00eendan\u00ea l\u00ea berxwedana civaka Kurd t\u00eak na\u00e7e.<\/p>\n<p>Hik\u00fbmeta Erdogan di sala 2009\u2019an de di bin nav\u00ea \u00e7arseriy\u00ea de li Osloy\u00ea muzekere dide destp\u00eakirin l\u00ea ev muzakere li gor\u00ee daxwaza dewleta Tirk name\u015fe \u00fb bi daw\u00ee dibe.<\/p>\n<p>Di dawiya sala 2012 de dewleta Tirk bi soz \u00fb bexta \u00e7areserkirina pirsgir\u00eaka Kurd bi R\u00eaber\u00ea Gel\u00ea Kurd \u00d6calan re t\u00eakil\u00ee dan\u00ee. Hevd\u00eetinan dest p\u00ea kir. Ji milek\u00ee ve hevd\u00eetinan berdewam dikir ji milek\u00eeve qirkirin\u00ean siyasetmedar\u00ean Kurd \u00ean weke Par\u00ees\u00ea p\u00eak dihatin \u00fb di heman dem\u00ee de li Kurdistan\u00ea \u00e7\u00eakirina Kalekolan \u00fb xurtkrina baregeh\u00ean le\u015fker\u00ee bi lezg\u00een\u00ee berdewam dikir. Bi saya ked \u00fb sebra Ocalan bi qas\u00ea s\u00ea sal\u00ee v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea berdewam kir.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee s\u00ea salan me ji h\u00ears \u00fb kerba Erdogan f\u00eam kir ku ti\u015ft\u00ea ku Erdogan xwestiye p\u00eak b\u00eene p\u00eak nehatiye. Hewldana w\u00ee ya wek\u00ee her car\u00ee careke din di \u015fexs\u00ea serok \u00fb r\u00eaberan de tesl\u00eem girtin \u00fb t\u00eakbirina berxwedana civaka Kurd biserneketiye. Serok \u00fb r\u00eaber\u00ean Kurdan \u00eecar nexap\u00eene \u00fb dest\u00fbr nedane b\u00eabext\u00ee biserbikeve \u00fb qedera nebix\u00ear careke din dubare bibe.<\/p>\n<p>Lewre Erdogan gelek bi h\u00earse, gelek bi kerbe. Xezeba w\u00ee ji binketina w\u00ee t\u00ea. Tecr\u00eeda dijwar a dermirov\u00ee ya li ser R\u00eaber\u00ea Gel\u00ea Kurd bir\u00eaz Ocalan, girtin \u00fb cezakirina S.Dem\u00eerta\u015f \u00fb ya lijneya \u00cemral\u00ee \u00ce.Bal\u00fbken, S.S.\u00d6nder \u00fb ya gelek siyasetmedar\u00ean Kurd, bi dest\u00ea qayiman xespkirina \u015faredariy\u00ean Kurd, w\u00earankirina nav\u00e7e \u00fb bajaran, dagirkirina Efr\u00een\u00ea, er\u00ee\u015f\u00ean Rojava \u00fb Ba\u015f\u00fbr asta h\u00ears \u00fb kerba dil\u00ea Erdogan a t\u00eak\u00e7\u00fby\u00ee didin der.<\/p>\n<p>B\u00ea guman gotina daw\u00een her tim a berxwed\u00eara ye.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mihemed \u015eAH\u00ceN Sedema h\u00ears, kerb \u00fb xezeba wan neserketina b\u00eabextiya wan e. T\u00eakiliya Civaka Kurd \u00fb ya Tirk di sala 1071\u2019an de bi tifaqa \u015fer\u00ea Melezgir\u00ea dest p\u00eadike. Ji w\u00ea roj\u00ea virve bi hezaran caran civaka Kurd bi b\u00eabextiy\u00ean r\u00eaveber\u00ean Tirk re r\u00fbbir\u00fb mane. Di vir de yek bi yek r\u00eazkirina hem\u00fbyan ne p\u00eakane. L\u00ea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8601,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-8600","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8600","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8600"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8600\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8603,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8600\/revisions\/8603"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8601"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8600"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8600"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8600"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}