{"id":7784,"date":"2018-08-24T14:11:36","date_gmt":"2018-08-24T14:11:36","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=7784"},"modified":"2018-08-24T14:11:36","modified_gmt":"2018-08-24T14:11:36","slug":"dubendiya-siyaseta-amerika-u-pirgireka-kurd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=7784","title":{"rendered":"Dubendiya siyaseta Amer\u00eeka \u00fb pirgir\u00eaka Kurd"},"content":{"rendered":"<p>R\u00eaber\u00ea Gel\u00ea Kurd di par\u00eaznameya p\u00eancem\u00een de, di derbar\u00ea h\u00eaz\u00ean desthiladar de wiha dib\u00eaje: \u201cH\u00eaz\u00ean hegemon\u00eek ji sala 1900 an vi de \u00fb bi taybet \u0130ngiltere, Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea weke am\u00fbra kontirol\u00ea bikar aniye. Ji bo tevger\u00ea \u015fore\u015fger\u00ee y\u00ea Kurd bikaribe asteng h\u00eaz\u00ean ba\u015f\u00fbr li ser piyan dih\u00eale\u201d.<\/p>\n<p>Dema mirov li rastiya v\u00ea hevok\u00ea \u015f\u00eerove dike, di roja me ya \u00eero de, h\u00een bi zelal\u00ee rew\u015fa Tirkiy\u00ea t\u00ea naskirin. h\u00eaz\u00ean serdest y\u00ean navnetew\u00ee, di ser\u00ee Amer\u00eeka, Rusiya, \u0130ngiltere \u00fb Firansa ji bo karibin berjewendiy\u00ea xwe li Rojhilata nav\u00een bipar\u00eaz\u00ean, r\u00eaj\u00eema Tirkiy\u00ea her gav m\u00eena am\u00fbreke kontirol\u00ea di navb\u00eara xwe de bi karan\u00eene. Bi taybet Amer\u00eeka Tirkiy\u00ea di meseleya \u00ceran de, m\u00eena am\u00fbra bilans(eyar) bi kar aniye. Keng\u00ee ziman\u00ea Amer\u00eeka li hember \u00ceran\u00ea dijwar b\u00fbye \u00fb ambargoya Amer\u00eeka li dij\u00ee \u00ceran ketiye dewr\u00ea, politikaya bilansb\u00fbn\u00ea ya Tirkiy\u00ea ketiye dewr\u00ea \u00fb t\u00eakiliy\u00ean di navb\u00eara Tirkiy\u00ea \u00fb \u00ceran\u00ea de ba\u015fb\u00fbne.<\/p>\n<p><strong><em>Hevkariya Amer\u00eeka ya Kurdan rael\u00eeteyek b\u00fb hate ferzkirin<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Di heman dem\u00ea de, di pirsgr\u00eaka Kurd j\u00ee n\u00eaz\u00eekatiy\u00ean Amer\u00eeka ji Tirkiy\u00ea de, \u015f\u00eawe \u00fb te\u015feday\u00eeneke n\u00fb derxistiye hol\u00ea. Amer\u00eeka di rojhilata nav\u00een de, tu car\u00ee ne b\u00fbye aligir\u00ea \u00e7areserkirina pirgir\u00eaka Kurd, bi qas\u00ee ne bi \u00e7areseriya piegir\u00eak re ye, di pil\u00eetikaya xwe ya rojane de, destn\u00ee\u015fan dike ku ew li rex Kurdan ye, di diyar kirina maf\u00ea rewa ya netewa Kurd de. Weke m\u00eenak li ba\u015f\u00fbr Kurdistan\u00ea sal\u00ean 1991an \u00fb 2003 an. Di van herdu p\u00eavajoyan de Amer\u00eeka Kurd weke siparteyek\u00ea bi kar an\u00eenin ji bo berjewendiy\u00ean xwe y\u00ean \u00ceraq\u00ea. Di heman \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de pi\u015fgirya Amer\u00eeka ji QSD\u2019\u00ea de li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea. Amer\u00eeka bi qas\u00ee j\u00eara p\u00eaw\u00eest hevkariya xwe bi QSD\u2019\u00ea de kir \u00fb dike. Weke di daxuyaniy\u00ean r\u00eayedar\u00ean amer\u00eeka de j\u00ee diyar dibe, heb\u00fbna Amer\u00eeka ya li S\u00fbriy\u00ea \u00fb pi\u015ftgirya w\u00ea ji Kurdan re di \u00e7ar\u00e7oveya \u015fer\u00ea dij\u00ee DA\u0130\u015e\u2019\u00ea de ye.<\/p>\n<p>Li hember siyaseta Amer\u00eeka ya ji Kurdan re, kete nava liv \u00fb tevgereke mezin. Tirkiy\u00ea ba\u015f dizane pi\u015ftgirya Amer\u00eeka ji Kurdan re, ne ti\u015ftek\u00ee ji r\u00eaz\u00ea ye. Ger li Ba\u015f\u00fbre gel\u00ea Kurd di serhildan\u00ean 1991 an de, maf\u00ea \u00e7areseriya xwe bi dest nehan\u00ee bana, ne gengaz b\u00fb ku Amer\u00eeka xwe n\u00eaz\u00ee Kurda bikira \u00fb ji bo wan xeta paralel 36 a parstin\u00ea bida avakirin. Her wiha ji bo Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea j\u00ee derbas dare. Gel gele Kurd di 19 T\u00eermeh\u00ea de, li dij\u00ee r\u00eaj\u00eema Baas ser\u00ee nehilda \u00fb pergala xwe ya xwe r\u00eavebirin\u00ea avanekiriba, ne dikar\u00ee her\u00eam\u00ean xwe li dij\u00ee \u00ear\u00ee\u015f\u00ean terora DA\u0130\u015e \u00fb r\u00eaj\u00eem\u00ea bipar\u00eaze. Berxwedaniya Koban\u00ee \u00fb rizgarkirina Minbic, Tepqa \u00fb Reqqa m\u00eenak\u00ean her\u00ee ber bi \u00e7av y\u00ea v\u00ea yek\u00ea ne, ji ber v\u00ea yek\u00ea j\u00ee Amer\u00eeka dest bi hevkariya Kurdan li Rojava kir.<\/p>\n<p><strong><em>Tirkiy\u00ea her gav weke ma\u015fe bi kar hat\u00ee<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Di rastiya ku derketiye hol\u00ea de, hem li ser Amer\u00eeka ferzkir ku hevkariya Kurdan bike, hem j\u00ee Amer\u00eeka\u00a0 mecb\u00fbr kir ku siyaseta xwe ya bi Tirkiy\u00ea re dengeleme bike. Bi taybet Tirkiy\u00ea, hevkar\u00ea sereke y\u00ea Amer\u00eeka ye pi\u015ft\u00ee \u0130sra\u00eel \u00fb hevalbend\u00ea yekem\u00een y\u00ean NATO ye di Rojhilata Nav\u00een de. Di rew\u015feke wiha de dorketin ji Tirkiy\u00ea, zerar\u00ea dide politikaya Amer\u00eeka ya li hember \u00ceran, Rusiya \u00fb welat\u00ean Kendava Ereb\u00ee. Ji ber dema mirov hinek\u00ee pa\u015fve tema\u015fe bike, Amer\u00eeka Tirkiy\u00ea her gav weke \u201cMA\u015eE\u201d bi kar aniye, ji bo van pol\u00eetikay\u00ean xwe. Nexazim di rew\u015feke dizay\u00een kirina nex\u015feya Rojhilata Nav\u00een ya Amer\u00eeka, her \u00e7end\u00ee p\u00eaw\u00eestiya Amer\u00eeka bi Kurdan hebe j\u00ee, l\u00ea bi gelemper\u00ee Tirkiy\u00ea j\u00ee linge sereke y\u00ea p\u00eakan\u00eena v\u00ea politikaya Amer\u00eeka ye.<\/p>\n<p><strong><em>Dual\u00eeteya siyaseta Amer\u00eeka li hmeber Kurdan<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Weke di dem\u00ea c\u00fbda de, Amer\u00eeka p\u00eaw\u00eest\u00ee bi hevkariya Kurdan d\u00eet, wisa diyar de, Amer\u00eeka pi\u015ft\u00ee ambergoya aboriy\u00ea li ser Tirkiy\u00ea, \u00fb q\u00earyan Tirkiy\u00ea ya aboriy\u00ea, w\u00ea Tirkiy\u00ea mecbur bike \u00fb Amer\u00eeka hevkar be. Ji ber li p\u00ea\u015fiya Tirkiy\u00ea pirgir\u00eak\u00ean gelek\u00ee bi gir\u00eak \u00fb mezin hene, li benda \u00e7arseriy\u00ea ne.<\/p>\n<p>Di ser\u00ee de div\u00ea Tirkiy\u00ea teciha xwe zelal bike di navb\u00eara Rusiya \u00fb Amer\u00eeka de. Du div\u00ea\u00a0 li hember \u00ceran\u00ea, Tirkiy\u00ea bibe xwed\u00ee helwesteke zelal, bi taybet j\u00ee di mijara Nekl\u00fbyer de. S\u00ea div\u00ea Tirkiy\u00ea hevkariya xwe bi r\u00eaxsitin\u00ean teror\u00eest y\u00ean gir\u00eaday\u00ee El qay\u00eede re m\u00eena DA\u0130\u015e, EL Nusra, Tah\u00eer El \u015eam, Feylaq \u015eam, C\u00fbnd El Aksa \u00fb Feyla Rahman re bibire. L\u00ea wisa diyar bi qas\u00ee Tirkiy\u00ea Amer\u00eeka j\u00ee di van mijaran de, di qeryan\u00ea de ye. Ji ber di ser\u00ea pirsgir\u00eaka Rojhilata Nav\u00ee de, pirgir\u00eaka Kurd t\u00ea. Dema Amer\u00eeka div\u00ea al\u00ee de ne xwediy\u00ea pirojeyeke zelal be. Kurd bi qas\u00ee Tirkiy\u00ea, \u00ceran \u00fb S\u00fbr\u00ee ji bo xwe xeter bibinin, Amer\u00eeka j\u00ee wisa xetere. Ji ber m\u00eenak\u00ea wiha zind\u00ee hate jiyan kirin. Di rafranduma 25 Eylul 2017 an de, h\u00eaza her\u00ee z\u00eade Kurd\u00ean Ba\u015f\u00fbr pi\u015fta xwe dab\u00fbne Amer\u00eeka b\u00fb. D\u00eesan di mijara \u00ear\u00ee\u015fkirina h\u00eaz\u00ean \u0130raq\u00ea \u00fb He\u015fd El \u015eehb\u00ee li ser Kerk\u00fbk \u00fb her\u00eam\u00ean derdora Musul b\u00ea dengiya Amer\u00eeka xeyal\u00ea Kurd\u00ean Ba\u015f\u00fbr ser\u00fb binhevdu kir.<\/p>\n<p>Ev n\u00eaz\u00eekatiya Amer\u00eeka di dagirkirina Efr\u00een\u00ea de j\u00ee xwe da ye der. Amer\u00eeka bi qas\u00ee li Rojhilat\u00ea Firat\u00ea alikariya QSD\u2019\u00ea kir, berovaj\u00ee v\u00ea yek\u00ea j\u00ee dijminatiya gele Kurd li Efr\u00een\u00ea kir. Ev yek j\u00ee ji bo xatir\u00ea \u00e7av\u00ea Tirkiy\u00ea kir. Dual\u00eeteya siyaseta Amer\u00eeka li hember Kurdan bi qas\u00ee ziyan\u00ea daye Kurdan, hin de j\u00ee daye Amer\u00eeka bi xwe.<\/p>\n<p>Div\u00ea were zan\u00een yekane bejewendiy\u00ean Amer\u00eeka di \u00e7aresekirina pirsgir\u00eakan her\u00eam\u00ea, bi h\u00eem\u00ea demokrat\u00eeke. Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de \u00e7areserkirina pirgir\u00eak Kurd tema\u015fekirin \u00fb al\u00ee dewet kirina \u00e7arseriy\u00ea mimkune. Berovaj\u00ee v\u00ea yek\u00ea, w\u00ea ne tene kir\u00eeza Kurdistan bibe gir\u00eaka kor, her wiha w\u00ea Amer\u00eeka gelek hevakar\u00ean xwe y\u00ean her\u00eam\u00ea j\u00ee winda bike.<\/p>\n<p>Ji bo v\u00ea yek\u00ea di ser\u00ee de Amer\u00eeka \u00fb welat\u00ean xwed\u00ee berjewend\u00ee ne li ser Kurdistan\u00ea, div\u00ea ba\u015f bizanibin ku riya p\u00eakan\u00eena bejwedniy\u00ea netewan \u00fb gelan li Rojhilata Nav\u00een, di Kurdistan\u00ea re derbas dibe \u00fb di \u00e7areserkirina pirsgir\u00eakan bi demokrat\u00eekb\u00fbn\u00ea \u00e7areser dibe.<\/p>\n<p>Ednan MISTEFA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>R\u00eaber\u00ea Gel\u00ea Kurd di par\u00eaznameya p\u00eancem\u00een de, di derbar\u00ea h\u00eaz\u00ean desthiladar de wiha dib\u00eaje: \u201cH\u00eaz\u00ean hegemon\u00eek ji sala 1900 an vi de \u00fb bi taybet \u0130ngiltere, Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea weke am\u00fbra kontirol\u00ea bikar aniye. Ji bo tevger\u00ea \u015fore\u015fger\u00ee y\u00ea Kurd bikaribe asteng h\u00eaz\u00ean ba\u015f\u00fbr li ser piyan dih\u00eale\u201d. Dema mirov li rastiya v\u00ea hevok\u00ea \u015f\u00eerove dike, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7785,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-7784","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7784","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7784"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7784\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7786,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7784\/revisions\/7786"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7785"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}