{"id":76627,"date":"2024-11-27T08:43:31","date_gmt":"2024-11-27T06:43:31","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=76627"},"modified":"2024-11-27T08:43:31","modified_gmt":"2024-11-27T06:43:31","slug":"ji-ciraxen-hunera-kurdi-6","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=76627","title":{"rendered":"Ji \u00e7irax\u00ean hunera kurd\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>Can Yusif<\/strong><\/p>\n<p><strong>Hunermend Beng\u00ee Agir\u00ee<\/strong> <strong>St\u00fbnek huner\u00ee ya gewre, hunermendek\u00ee afir\u00eener \u00fb xwedan hestek\u00ee h\u00eaja \u00fb dengek\u00ee \u00e7iyay\u00ee ku \u00e7\u00eajek (tahmeke) taybet \u00fb hesteke bilind dide stran\u00ea, dizanib\u00fb ku di \u015fert \u00fb merc\u00ean her\u00ee dijwar de \u015fore\u015f \u00fb ev\u00een\u00ea bi deng, awaz \u00fb hunera xwe re bigih\u00eene hev<\/strong><strong>.<\/strong><\/p>\n<p>Bing\u00ee Agir\u00ee hunermendek\u00ee ku bi hesteke xwe\u015f diniv\u00eese \u00fb awazan \u00e7\u00eadike, temb\u00fbr\u00ea l\u00ead\u00eaxe \u00fb distr\u00ea, b\u00ea ku xwe bib\u00eene \u00fb xwe bide diyarkirin, Hunermendek\u00ee yekgirt\u00ee y\u00ea ku di niv\u00eesandin, sazbend\u00ee, l\u00eaxistin \u00fb stranb\u00eajiy\u00ea de serkeftiye, ew kur\u00ea bajar\u00ea Am\u00fbd\u00ea ye, bajar\u00ea helbestvan \u00fb rew\u015fenb\u00eeran, bajar\u00ea zanist \u00fb \u00e7and\u00ea, derg\u00fb\u015fa \u015faristan\u00ee \u00fb d\u00eerok\u00ea, ji ber ku ew day\u00eeka gelek niv\u00eeskar \u00fb hunermenda ye, ew navdare bi pirb\u00fbna niv\u00eeskar, helbestvan \u00fb rew\u015fenb\u00eer\u00ean xwe di serdem\u00ean bor\u00ee de, ji niv\u00eeskar\u00ean w\u00ea y\u00ean her\u00ee navdar di serdema n\u00fbjen de (niv\u00eeskar Sel\u00eem Berekat, helbestvan \u00fb rojnamevan\u00ea navdar Ehmed Huseyn\u00ee, helbestvan Cem\u00eel Dar\u00ee, Be\u015f\u00eer Mela Newaf, romanniv\u00ees Heysem Huseyn, Mihemed N\u00fbr El Huseyn\u00ee \u00fb hwd&#8230;)<\/p>\n<p>Am\u00fbd\u00ea ku di dema dagirkeriya Fransay\u00ea de bi cesareta gel\u00ea xwe ya li dij\u00ee dagirkeriy\u00ea dihat naskirin \u00fb di sala 1936\u2019an de rast\u00ee bombebarana balefir\u00ean Fransiyan hat,armanca v\u00ea yek\u00ea ew b\u00fb ku ruh\u00ea welatpar\u00eaziya gel\u00ea w\u00ea vemir\u00eene \u00fb wan ko\u00e7ber\u00ee Tirkiyey\u00ea bike, herwiha r\u00eaj\u00eema Baas\u00ea ji bo ku d\u00eeroka Kurd li Rojava ji hol\u00ea rabike, nif\u015fek tevah\u00ee y\u00ea rew\u015fenb\u00eer ji gel\u00ea Am\u00fbd\u00ea qir kir, dema ku di roja13&#8217;\u00ea Mijdara 1960&#8217;\u00ee de\u00a0 agir bi s\u00eenemaya \u015eehrezad\u00ea xist\u00ee, bo sedema\u00a0 \u015fewitandina la\u015f\u00ean 283 zarokan .<\/p>\n<p>Am\u00fbda Bav\u00ea Mihemed, Am\u00fbda berxwed\u00ear, Am\u00fbda t\u00eako\u015fer ku di d\u00eerok\u00ea de ser\u00ee li ber dijmin \u00fb dagirkeran netewand\u00ee ye tucaran di hem\u00fb serdem\u00ean d\u00eerok\u00ea de.<\/p>\n<p>Dema welat t\u00ea desteserkirin \u00fb ji gel\u00ea xwe re dibe girt\u00eegeh \u00fb mi\u015fextb\u00fbn, ji aliy\u00ea dizek \u00fb r\u00eagiran ve t\u00ea bir\u00eavebirin, ku serwet \u00fb dewlemendiya w\u00ee weke mal \u00fb milk\u00ea kesane bi dest d\u00eaxin, belgey\u00ean welatpar\u00eaziy\u00ea didin k\u00ea bixwaze \u00fb kes\u00ea ku wan napejir\u00eene \u00eexanet\u00ea tometbar dikin, \u00fb cudahiy\u00ea naxin navbera kom\u00ean \u00e7ete \u00fb mirov\u00ean zanyar de \u00fb welat dibe h\u00eal\u00eena dagirker \u00fb talankeran \u00fb welat\u00ea ku nola bihu\u015ft\u00ea dibe kavil\u00ean \u015fewit\u00ee \u00fb \u015f\u00fbnwar\u00ean bereday\u00ee, w\u00ea dem\u00ea gel\u00ea welat ne\u00e7ar\u00a0 dim\u00eene, yan qeb\u00fbl bike ku bi heqaret \u00fb kole bij\u00ee, yan j\u00ee b\u00ea al\u00ee bim\u00eene \u00fb b\u00eadengiy\u00ea bipejir\u00eene \u00fb li rex desthilatdar\u00ea welat raweste, yan j\u00ee hewl bide ku deng\u00ea xwe li hember\u00ee b\u00eaedalet\u00ee \u00fb zulm\u00ea bilind bike \u00fb xwe amade bike ku mi\u015fext bibe li dervey\u00ee welat\u00ea serdest, an j\u00ea ve\u015fart\u00ee di m\u00eavandariya rayedar\u00ean dewlet\u00ea \u00fb j\u00earzem\u00een\u00ean w\u00ea y\u00ean ku ne layiq\u00ea mi\u015fkan e bim\u00eene, an j\u00ee li hember dagirkeriy\u00ea ser\u00eehilde \u00fb li ber xwe bide \u00fb h\u00eaviy\u00ea di giyan\u00ean ku hene ji ava jiyan\u00ea zuwa kirine\u00a0 bi\u00e7\u00eene \u00fb ji wan re bay\u00ea r\u00fbmeta mirovatiy\u00ea veger\u00eene ku azadiya kesayet \u00fb civak\u00ea bi qedis\u00eene .<\/p>\n<p>Ji ber v\u00ea yek\u00ea gelek ji zarok\u00ean Am\u00fbd\u00ea, welatpar\u00eaz\u00ee ji xwe re hilbijartin \u00fb di destp\u00eaka sal\u00ean he\u015ftiy\u00ea y\u00ean sedsala bor\u00ee de tevl\u00ee ref\u00ean tevgera rizgar\u00eexwaza Kurdistan\u00ea b\u00fbn \u00fb be\u015feke din ji kur\u00ean w\u00ea y\u00ean dilsoz bi helbest\u00ean xwe, bi gotin\u00ean xwe y\u00ean \u015f\u00eer\u00een pi\u015ftgir\u00eeya wan kirin, bi t\u00eal\u00ean temb\u00fbr\u00ean xwe, bi awaz\u00ean xwe y\u00ean xwe\u015f, bi stran\u00ean xwe y\u00ean \u015fore\u015fger\u00ee \u00fb ni\u015ftimanperwer\u00ee y\u00ean sorkirina \u015fore\u015f \u00fb tolhildan\u00ea dikin pi\u015ftevaniya wan kirin, koma Agir\u00ee avakirin ku bibe pi\u015ftgir \u00fb navn\u00ee\u015fana \u015fore\u015f\u00ea \u00fb \u015fore\u015fgeran, di nav van xort\u00ean welatpar\u00eaz de, y\u00ean di destp\u00eaka ciwaniya buhara emr\u00ea xwe de \u00e7end hunermend\u00ean navdar heb\u00fbn, ji wan muz\u00eekjen \u00fb hunermend (Beng\u00ee Agr\u00ee)\u00a0 ku b\u00fbn sembol\u00ean huner \u00fb \u00e7anda bajar\u00ea\u00a0 Am\u00fbda leheng.<\/p>\n<p>Stranb\u00eaj, muz\u00eekjen \u00fb bestekar\u00ea kurd Beng\u00ee Agir\u00ee (Ebdulrezaq Derw\u00ee\u015f) di 6\/8\/1969 de li bajar\u00ea Am\u00fbd\u00ea hatiye dinya y\u00ea ji du d\u00ea \u00fb bav\u00ean kurd (Mihemed \u00fb Bed\u00eea) ku bi esl\u00ea xwe ji bakur\u00ea Kurdistan\u00ea \u00fb xelk\u00ea e\u015f\u00eera Omr\u00eeyan ji gund\u00ea Xerab\u00ea Baba y\u00ea gir\u00eaday\u00ee bajar\u00ea M\u00eard\u00een\u00ea b\u00fbn, ku ji ber zilm \u00fb zordariya Tirkan reviyab\u00fbn Rojava \u00fb li Am\u00fbd\u00ea bi cih bib\u00fbn.<\/p>\n<p>Beng\u00ee Agir\u00ee dibistana seretay\u00ee, nav\u00een \u00fb ameday\u00ee li bajar\u00ea Am\u00fbd\u00ea xwendiye, pi\u015ft\u00ee w\u00ea di sala 1998&#8217;an de \u00e7\u00fbye \u015eam\u00ea ji bo qedandina xwendina xwe ya zan\u00eengeh\u00ea \u00fb li wir di kul\u00eejeya (fakulteya) w\u00eajey\u00ee, be\u015fa civaknasiy\u00ea de, li zan\u00eengeha \u015eam\u00ea xwendiye .<\/p>\n<p>Meyla xwe ya ji bo muz\u00eek \u00fb stranb\u00eajiy\u00ea ji bi\u00e7\u00fbkatiya xwe de, di dema dibistana nav\u00een de dest p\u00ea kiriye \u00fb deng\u00ea w\u00ee bandoreke mezin li derdora xwe kiriye.<\/p>\n<p>Di sala 1987\u2019an de w\u00ee \u00fb komek heval\u00ean xwe wek (\u015eiyar Agir\u00ee, Peywan Arj\u00een, Hek\u00eem Sefqan, El\u00ee Mens\u00fbr, R\u00eaber Agir\u00ee , Sefqan Ork\u00ea\u015f, Mehm\u00fbd Remezan, Tariq Derw\u00ee\u015f, Xalid Derw\u00ea\u015f, \u00fb Ebdulqadir Mihemed Al\u00eeya&#8230;) Koma Agir\u00ee ya Am\u00fbd\u00ea damezirandine \u00fb Kom\u00ea yanzdeh kas\u00eat ji stran\u00ean \u015fore\u015fger\u00ee \u00fb filiklor\u00ee derxistine \u00fb Beng\u00ee Agir\u00ee be\u015fdar\u00ee di hem\u00fbyan de j\u00ee kiriye \u00fb w\u00ee di Koma C\u00fbd\u00ee \u00fb Koma Z\u00eelan de j\u00ee stran gotine, herwiha ew yek ji damezr\u00eener\u00ean Hunergih\u00ea ye ku di sala 1992&#8217;an de li Heleb\u00ea hatiye damezrandin \u00fb ku t\u00ea de endam\u00ean navdar \u00fb afir\u00eener \u00ean hem\u00fb kom\u00ean huner\u00ee y\u00ean Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea be\u015fdar b\u00fbne .Ji sala 1988&#8217;an heta 1999 &#8216;an wek endamek\u00ee \u00e7alak di koma Agir\u00ee Am\u00fbd\u00ea de berdewam kiriye.<\/p>\n<p>Di sala 1997&#8217;an de \u00e7\u00fbye Beyr\u00fbt\u00ea \u00fb di xebat\u00ean kovara Sorgul de xebitiye \u00fb bi Medya R\u00eanas re li Beyr\u00fbt\u00ea di avakirina komeke huner\u00ee de be\u015fdar b\u00fbye. Di heman sal\u00ea de, di sala 1999&#8217;an de, d\u00eesa vedigere bajar\u00ea Am\u00fbd\u00ea \u00fb be\u015fdar\u00ee \u015fahiya Newroz\u00ea dibe, ji ber \u015fert \u00fb merc\u00ean zehmet \u00ean jiyan\u00ea, zext\u00ean ewlehiy\u00ea, ji ber zilm \u00fb zordariya h\u00eaz\u00ean ewlekariya S\u00fbriy\u00ea ve di dawiya sala 1999&#8217;an de ji Rojava derket, hezkiriy\u00ean xwe, welat\u00ea xwe \u00fb koma xwe ya Agir\u00ee li pey xwe hi\u015ft \u00fb di dil\u00ea w\u00ee de hezar derd \u00fb keder \u00fb di \u00e7av\u00ean w\u00ee de robar\u00ean h\u00easir ber bi Ewropay\u00ea ve di\u00e7e \u00fb di dawiy\u00ea de li Elmanyay\u00ea bi cih dibe.<\/p>\n<p>Ji ber ev\u00een \u00fb hezkirina xwe ya ji bo stranb\u00eaj\u00ee \u00fb muz\u00eeka Kurd\u00ee, li dervey\u00ee welat \u00fb li d\u00fbr\u00ee welat \u00fb gel\u00ea xwe, xebat\u00ean xwe y\u00ean huner\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee domandiye \u00fb gelek stran\u00ean \u015fore\u015fger\u00ee \u00fb welatpar\u00eaz\u00ee niv\u00eesandine \u00fb \u00e7\u00eakirine. Di sala 2009\u2019an de tevl\u00ee Koma Berxwedan dibe \u00fb li welat\u00ean Ewropay\u00ea be\u015fdar\u00ee gelek helkeft\u00ean ni\u015ftimanperwer\u00ee, aheng\u00ean netew\u00ee \u00fb cejn\u00ean Newroz\u00ea dibe \u00fb heta roja me ya \u00eero j\u00ee t\u00eako\u015f\u00eena xwe ya huner\u00ee di Koma Berxwedan de berdewam dike.<\/p>\n<p>W\u00ee gelek stran\u00ean \u015fore\u015fger\u00ee niv\u00eesandine \u00fb \u00e7\u00eakirine \u00fb du alb\u00fbm ji stran\u00ean \u015fore\u015fger\u00ee \u00fb ni\u015ftimanperwer\u00ee derxistine \u00fb piraniya stran\u00ean w\u00ee ji aliy\u00ea w\u00ee ve hatine \u00e7\u00eakirin (awazkirin) \u00fb ji gotin\u00ean helbest\u00ean helbestvanan (Be\u015f\u00eer Mela Newaf, Nez\u00eer Mela Newaf, Derw\u00ee\u015f Agir\u00ee, Yunis Behram \u00fb Diljan C\u00fbd\u00ee \u201cBav\u00ea Ceger\u201d \u00fb w\u00ee ne ).<\/p>\n<p>Ji stran\u00ean w\u00ee y\u00ean her\u00ee navdar e ku bandorek mezin li ser dil\u00ea girseya gel kirine evin:<\/p>\n<p>-Jiyana \u015feh\u00eedan<\/p>\n<p>&#8211; Kurdo Mar\u015f<\/p>\n<p>-Berxwedana YPG<\/p>\n<p>&#8211; Ey Kevok.<\/p>\n<p>Di dir\u00eajahiya xebata xwe ya huner\u00ee de, w\u00ee z\u00eadetir\u00ee sed stran gotine, ji bil\u00ee niv\u00eesandina gotin\u00ean z\u00eadetir ji p\u00eanc\u00ee stranan, herwiha z\u00eadetir ji heft\u00ea stranan \u00e7\u00eakiriye, \u00fb bi st\u00eark\u00ean huner\u00ee y\u00ean mezin re stran gotiye. W\u00ee li gel st\u00eark\u00ean huner\u00ee y\u00ean sereke y\u00ean wek\u00ee hunermend\u00ean navdar (Xel\u00eel Xemg\u00een, Sey\u00eedxan, \u015eemd\u00een, Diyar D\u00earsim \u00fb xemg\u00een B\u00eerhat\u00a0 \u00fb y\u00ean din re) di gelek helkeft\u00ean netewey\u00ee \u00fb cejna Newroz\u00ea de stran gotine.<\/p>\n<p>Ew niha j\u00ee kom\u00ean zarokan li Berl\u00een \u00fb Dortmund\u00ea di war\u00ea stranb\u00eaj\u00ee, l\u00eaxistina temb\u00fbr\u00ea, noteya m\u00fbz\u00eek\u00ea \u00fb am\u00fbr\u00ean m\u00fbz\u00eek\u00ea de perwerde dike. Di kar\u00ea w\u00ee y\u00ea huner\u00ee de serkeftin, afir\u00eener\u00ee \u00fb ge\u015fb\u00fbna z\u00eadetir j\u00ea re dixwazim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Can Yusif Hunermend Beng\u00ee Agir\u00ee St\u00fbnek huner\u00ee ya gewre, hunermendek\u00ee afir\u00eener \u00fb xwedan hestek\u00ee h\u00eaja \u00fb dengek\u00ee \u00e7iyay\u00ee ku \u00e7\u00eajek (tahmeke) taybet \u00fb hesteke bilind dide stran\u00ea, dizanib\u00fb ku di \u015fert \u00fb merc\u00ean her\u00ee dijwar de \u015fore\u015f \u00fb ev\u00een\u00ea bi deng, awaz \u00fb hunera xwe re bigih\u00eene hev. Bing\u00ee Agir\u00ee hunermendek\u00ee ku bi hesteke xwe\u015f [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":76628,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[230],"tags":[],"class_list":["post-76627","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cand-u-huner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76627","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76627"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76627\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76629,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76627\/revisions\/76629"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/76628"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}