{"id":76331,"date":"2024-11-20T08:04:19","date_gmt":"2024-11-20T06:04:19","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=76331"},"modified":"2024-11-20T08:04:30","modified_gmt":"2024-11-20T06:04:30","slug":"her-roj-bikin-roja-astiya-zarokan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=76331","title":{"rendered":"Her roj bikin roja a\u015ftiya zarokan"},"content":{"rendered":"<p><strong>Navenda N\u00fb\u00e7eyan\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>20\u2019\u00ea Mijdar\u00ea wek\u00ee Roja Maf\u00ean Zarokan a C\u00eehan\u00ee t\u00ea p\u00eerozkirin, l\u00ea p\u00eaw\u00eeste parastina zarokan di rojek\u00ea de s\u00eenordar nem\u00een e, her roj bibe roja zarokan, ji ber heya niha li c\u00eehan\u00ea zarok ji maf \u00fb parastina xwe ya jiyan\u00ee b\u00eapar e.<\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1917\u2019an de maf \u00fb neheqiy\u00ean ku li zarokan t\u00ean kirin, b\u00fb rojevek sereke di nava civak\u00ea de. Ji bo ku ev pirsgir\u00eak b\u00ean \u00e7areserkirin gelek kes bertek \u00fb n\u00ear\u00een\u00ean xwe bi riya medyaya civak\u00ee parve kirin \u00fb daxwaz kirin ku rojek wek\u00ee roja maf\u00ean zarokan were destn\u00ee\u015fankirin. Li ser daxwaz \u00fb p\u00ea\u015fniyariy\u00ean civak\u00ea, di sala 1925\u2019an de li Cenevrey\u00ea konferansa di bin nav\u00ea xwe\u015fguzar\u00ee ya zarokan de hat lidar xistin. Di v\u00ea konferans\u00ea de p\u00ea\u015fniyar hate kirin ku 20\u2019\u00ea Mijdar\u00ea wek\u00ee Roja Maf\u00ea Zarokan A C\u00eehan\u00ee were diyarkirin. Pi\u015ft\u00ee 64 salan \u015f\u00fbnde, di sala 1989\u2019an de p\u00ea\u015fniyariya maf\u00ea zarokan ji mil\u00ea Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ve, bi awayek ferm\u00ee hate pejirandin. Di heman dem\u00ea de roja \u201cMaf\u00ea Zarokan\u201d ji aliy\u00ea 193 dewlet-neteweyan ve hate pejirandin. Emer\u00eeka \u00fb Somal\u00ee tevl\u00ee v\u00ea hevpeyman\u00ea nabin. L\u00ea di sala 1990\u2019\u00ee de Emer\u00eeka \u00fb di sala 2015\u2019an de Somal\u00ee j\u00ee, v\u00ea hevpeyman\u00ea mohr dikin. Bi v\u00ea \u015f\u00eawey\u00ea hevpeymana maf\u00ean zarokan ji aliy\u00ea 195 dewlet-neteweyan ve t\u00ea mohrkirin.<\/p>\n<p><strong>Her zarok xwed\u00ee heman maf e<\/strong><\/p>\n<p>Di hevpeyman\u00ea de 54 xal\u00ean sereke ji bo maf\u00ean zarokan hatine destn\u00ee\u015fankirin. Hinek ji wan xalan mirov dikare wiha r\u00eaz bike: Temen\u00ea zaroktiy\u00ea ji 0\/heya 18 saliy\u00ea ye. Kes\u00ean di bin temen\u00ea 18 de doz li wan nay\u00ea vekirin \u00fb nabe ku bikevin girt\u00eegehan. Bi tu \u015f\u00eawey\u00ee niheq\u00ee \u00fb xirab\u00ee nabe ku li zarokan were kirin. Kes\u00ean di bin temen\u00ea 18 de nabe ku be\u015fdar\u00ee \u015feran bibin \u00fb neheqiy\u00ean c\u00fbda li wan werin kirin. Herwiha nabe c\u00fbdahiya ol, ziman, \u00e7and, zayend, nijad \u00fb hwd\u2026 din li zarokan b\u00ea kirin. B\u00eay\u00ee ku c\u00fbdah\u00ee bikeve navbera zarokan, her zarok xwed\u00ee heman maf \u00fb civake. Ji van 195 dewlet\u00ean ku hevpeyman mohir kirine, di ber parastina maf\u00ean zarokan de berpirsyar in. Hem\u00fb dewlet\u00ean ku hevpeyman mohr kirine li gor\u00ee 54 xal\u00ean hevpeyman\u00ea di zagonsaziya xwe de gurher\u00een dane \u00e7\u00eakirin. Ji bo \u015fopandin \u00fb p\u00eakan\u00eena v\u00ea hevpeyman\u00ea kom\u00eeteyek \u00e7avd\u00eariy\u00ea ji aliy\u00ea NY\u2019\u00ea ve hate avakirin \u00fb erka v\u00ea kom\u00eetey\u00ea ew e ku her 5 salan carek\u00ea rew\u015fa zarok\u00ean li 195 dewletan dij\u00een, di ber \u00e7avan re derbas bike \u00fb derbar\u00ea van dewletan de rapora \u00e7avd\u00eariy\u00ea amede dike \u00fb dide Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee.<\/p>\n<p><strong>Di asta c\u00eehan\u00ee de \u201cRoj\u00ean c\u00eehan\u00ee y\u00ean zarokan\u201d <\/strong><\/p>\n<p>Di asta c\u00eehan\u00ee de \u00e7end roj\u00ean c\u00fbda y\u00ean ji bo zarokan hatine diyar kirin. Yek j\u00ea j\u00ee 1\u2019\u00ea Hez\u00eeran\u00ea ye ku li gelek welat\u00ean c\u00eehan\u00ea wek roja zarokan t\u00ea pejirandin \u00fb li Her\u00eama Kurdistan\u00ea j\u00ee gelek r\u00eaxistin \u00fb saziy\u00ean taybet \u00ean zarokan hene ku ji bo bidestan\u00eena maf\u00ean zarokan kar dikin. Di heman dem\u00ea de, di sala 1925\u2019\u00ea de, di konferansek\u00ee c\u00eehan\u00ee ya ji bo parastina maf\u00ean zarokan de roja 1\u2019\u00ea Hez\u00eeran\u00ea wek Roja C\u00eehan\u00ee Ya Zarokan hate destn\u00ee\u015fan kirin \u00fb bi ferm\u00ee j\u00ee di sala 1950\u2019\u00ee ve li gelek welat\u00ean c\u00eehan\u00ea 1\u2019\u00ea Hez\u00eeran\u00ea b\u00fb roja c\u00eehan\u00ee ya zarokan. Dervey\u00ee w\u00ea j\u00ee li \u00e7end welatan di meha Adar, N\u00eesan \u00fb Gulan\u00ea de ew roj wek roja c\u00eehan\u00ee ya zarokan t\u00ea qeb\u00fbl kirin. Dervey\u00ee w\u00ea R\u00eaxistina Netew\u00ean Yekb\u00fby\u00ee sala 1954\u2019an de 30\u2019\u00ea N\u00eesan\u00ea ji bo te\u015fw\u00eeqkirina welatan a t\u00eagehe\u015ftina z\u00eadetir a derbar\u00ea zarokan \u00fb xwe\u015f jiyan, wek rojek\u00ee taybet diyar kirin. Herwiha federasyona Demokrat\u00eek a Navnetew\u00ee ya Jin\u00ean Yekitiya Sovyet\u00ea j\u00ee roja 20\u2019\u00ea Mijdar\u00ea wek roja cejna zarokan diyar kirib\u00fb.<\/p>\n<p><strong>Zarok ji \u00eari\u015fan re dibin qurban\u00ee <\/strong><\/p>\n<p>Dewlet\u00ean ku hevpeymana maf\u00ean zarokan mohr kirib\u00fbn \u00fb qa\u015fo xwed\u00ee li maf\u00ean zarokan derdikevin gelek caran neheq\u00ee li zarokan t\u00ea kirin. Li gor\u00ee l\u00eakol\u00een \u00fb zaniyariy\u00ean ku hene gelek dewlet maf\u00ean zarokan binp\u00ea dikin. Her \u00e7end\u00ee hevpeymana maf\u00ean zarokan ji mil\u00ea gelek dewletan ve hatibe pejirandin j\u00ee, l\u00ea bel\u00ea bi tu away\u00ee maf\u00ean zarokan n\u00een e \u00fb heb\u00fbna zarokan nay\u00ea parastin. Li Rojhilata Nav\u00een ji ber sedem\u00ean \u015feran her roj bi dehan zarok t\u00ean ku\u015ftin an j\u00ee par\u00e7eyek ji bedena wan di\u00e7e. Ev b\u00fbyer \u00fb ge\u015fedan hem\u00fb li ber \u00e7av\u00ean Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee \u00e7\u00eadibin. L\u00ea h\u00eaz\u00ean navdewlet\u00ee li dij\u00ee van neheqiy\u00ean ku li zarokan t\u00ea kirin, bertek nadin n\u00ee\u015fandan. Ji sala 2013\u2019dan \u00fb \u015f\u00fbnde \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbn li axa S\u00fbriy\u00ea gur b\u00fbn \u00fb kes\u00ean her\u00ee z\u00eade para xwe ya ney\u00een\u00ee ji van \u015feran girtin, zarok b\u00fbn. Bi sedema van kir\u00eezan j\u00ee ko\u00e7ber\u00ee p\u00eak hat, di ko\u00e7beriy\u00ea de j\u00ee, gelek zarokan jiyana xwe ji dest dan an j\u00ee b\u00ea d\u00ea \u00fb bav man. Di heman dem\u00ea de di her ko\u00e7beriy\u00ea de zarok ji serma, germa, b\u00eava\u00ee \u00fb xwarin\u00ea jiyana xwe ji dest didin. Ji bil\u00ee van binp\u00eakirinan gelek zarok li welat\u00ean c\u00fbdan ku temen\u00ean wan di navbera 0-6 sal\u00ee de y\u00ean bi dayik\u00ean xwe re li girt\u00eegehan dim\u00eenin.<\/p>\n<p><strong>Zarok di nava qirkirin\u00ean pol\u00eet\u00eekey\u00ean c\u00fbda de dij\u00een<\/strong><\/p>\n<p>Li c\u00eehan\u00ea h\u00eena bi milyonan zarok ji \u00eemkan\u00ea perwerdeb\u00fbn\u00ea b\u00eapar in, di merc\u00ean kar\u00ea giran de t\u00ean eciqandin, di nav malbat\u00ea de ziyan li wan kirin. H\u00een bi zarokt\u00ee ji nexwe\u015f\u00eey\u00ean c\u00fbrbec\u00fbr \u00fb yan j\u00ee di \u015feran de dimrin an t\u00ean ku\u015ftin. Ji ber \u015fer maf\u00ea jiyan\u00ea y\u00ea zarokan ji dest t\u00ea girtin. Li Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea j\u00ee bi hezaran zarok di temen\u00ea xwe y\u00ea pi\u00e7\u00fbk de di nav kar \u00fb xebat\u00ea de ne. Ji dewlet\u00ean ku hevpeyman mohir kirine yek ji wan j\u00ee dewleta Tirkiyey\u00ea ye. Her \u00e7end\u00ee di sala 1990\u2019\u00ee de hevpeyman ji mil\u00ea dewleta Tirk ve hatibe mohrkirin j\u00ee, l\u00ea bel\u00ea nehatiye pejirandin. Di sala 1995\u2019an de hevpeyman ji mil\u00ea dewleta Tirk ve t\u00ea pejirandin. L\u00ea kiriyar\u00ean ku niha ji mil\u00ea dewleta Tirk ve li Bakur\u00ea Kurdistan \u00fb Bakur Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea \u00fb Rojava t\u00ean me\u015fandin kiryar\u00ean dervey\u00ee mirovahiy\u00ea ne. Pirsgir\u00eaka her\u00ee mezin ew e ku pol\u00eet\u00eekayeke berfireh \u00fb bi bandor a maf\u00ea zarokan tune ye.<\/p>\n<p><strong>Zarok ji h\u00eaviy\u00ean xwe y\u00ean jiyan\u00ee b\u00eaparin<\/strong><\/p>\n<p>Zarok berhema mirov, ya berhimandin \u00fb berdewamiya malbat \u00fb civak\u00ea ye. P\u00eaw\u00eest\u00eeya an\u00eena zarokan li gor\u00ee l\u00eaner\u00een, daxwaz \u00fb p\u00eaw\u00eest\u00eeya malbat\u00ea \u00fb civak\u00ea t\u00ea guhertin. Rew\u015f \u00fb merc\u00ean zarok t\u00ea de mezin dibin y\u00ean abor\u00ee, malbat\u00ee \u00fb civak\u00ee, li ser ps\u00eekoloj\u00eeya zarok bandorek mezin dike. Piran\u00ee zarok di rew\u015fek xerab \u00fb bi pirsgir\u00eakan mezin dibin. Heta di gelek civakan de ji bo ku nikarin zarok\u00ean xwe xwed\u00ee bikin, h\u00een bi zarokt\u00ee wan di kar\u00ean giran \u00fb ji qeweta wan z\u00eadetir dixebit\u00eenin, ev yek j\u00ee dih\u00eale ku zarok ji h\u00eaviy\u00ean xwe y\u00ean jiyan\u00ee b\u00eapar bim\u00eenin.<\/p>\n<p><strong>Zarok siberoja welat \u00fb h\u00eaviya gelan e<\/strong><\/p>\n<p>P\u00eaw\u00eeste parastina zarokan di rojek\u00ea de s\u00eenordar nem\u00een e, her roj bibe roja zarokan \u00fb berpirsyar\u00ean maf\u00ea zarokan bi erk\u00ean xwe rabin \u00fb li dij\u00ee kiryar \u00fb tundiya li ser zarokan deng\u00ea heqiy\u00ea derx\u00eenin. Herwiha ji bo zarokan p\u00eaw\u00eeste c\u00eehaneke biewle \u00fb h\u00eav\u00ee were avakirin, ji ber c\u00eehan ku rojane zarok l\u00ea t\u00ea ku\u015ftin ew ne c\u00eehane, an dest\u00ea ku destdir\u00eajiy\u00ea li ser zarokan dike ne dest\u00ea mirove, lawir\u00ea hov ji zarok\u00ean xwere dibe parastin \u00fb h\u00eav\u00ee, l\u00ea \u00e7ima mirov\u00ea ku wijdan\u00ea w\u00ee heye, ji zarokan re nabe h\u00eav\u00ee. Zarokan bipar\u00eazin, ji ber zarok siberoja welat \u00fb h\u00eaviya gelan e.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Navenda N\u00fb\u00e7eyan\/Qami\u015flo 20\u2019\u00ea Mijdar\u00ea wek\u00ee Roja Maf\u00ean Zarokan a C\u00eehan\u00ee t\u00ea p\u00eerozkirin, l\u00ea p\u00eaw\u00eeste parastina zarokan di rojek\u00ea de s\u00eenordar nem\u00een e, her roj bibe roja zarokan, ji ber heya niha li c\u00eehan\u00ea zarok ji maf \u00fb parastina xwe ya jiyan\u00ee b\u00eapar e. Di sala 1917\u2019an de maf \u00fb neheqiy\u00ean ku li zarokan t\u00ean kirin, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":76332,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-76331","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76331","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76331"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76331\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76333,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76331\/revisions\/76333"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/76332"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76331"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76331"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}