{"id":75526,"date":"2024-11-03T09:21:26","date_gmt":"2024-11-03T07:21:26","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=75526"},"modified":"2025-11-20T12:52:34","modified_gmt":"2025-11-20T10:52:34","slug":"helim-yusiv-romana-kurdi-ya-nujen-pirreng-u-pesketi-ye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=75526","title":{"rendered":"Hel\u00eem Y\u00fbsiv: Romana kurd\u00ee ya n\u00fbjen pirreng \u00fb p\u00ea\u015fket\u00ee ye"},"content":{"rendered":"<p><strong>Hemza S\u00eavo\/ Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Romanniv\u00ees\u00ea kurd Hel\u00eem Y\u00fbsiv diyar kir ku ji sal\u00ean 1991 heya 2020\u2019an dikare wek\u00ee qonaxa n\u00fbjen ya romana kurd\u00ee were binavkirin \u00fb wiha got: \u201cRomana kurd\u00ee di roja \u00eero de m\u00eena roman\u00ean ziman\u00ean din pirreng \u00fb pir\u015f\u00eawe ye. Herwiha li ziman\u00ean c\u00eehan\u00ea y\u00ean sereke t\u00eane wergerandin \u00fb li her dever\u00ea t\u00ean naskirin.\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Roman \u015faxeke w\u00eajey\u00ee ya pex\u015fan\u00ee ye, romana kurd\u00ee j\u00ee qada niv\u00eeskariya gelek w\u00eajevan \u00fb romanniv\u00ees\u00ean kurd e. Rew\u015fa romana kurd\u00ee di roja hey\u00ee de pirseke di ramana w\u00eajevanan\u00ean kurd de ye \u00fb cih\u00ea rapirs\u00een\u00ea ye. Derbar\u00ea rew\u015fa romana kurd\u00ee di roja \u00eero de niv\u00eeskar \u00fb romanniv\u00ees\u00ea kurd y\u00ea ji Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea, Hel\u00eem Y\u00fbsiv, bersiva pirs\u00ean rojnameya me da \u00fb hevpeyv\u00een wiha b\u00fb:<\/p>\n<p><strong>&#8211;<\/strong><strong>Romana kurd\u00ee di \u00e7end qonaxan re derbas b\u00fb, naverok, \u015f\u00eawe \u00fb ziman\u00earoman\u00ea ji m\u00eaj\u00fby\u00ea ber bi n\u00fbjeniy\u00ea ve \u00e7iqas\u00ee hate guhertin?<\/strong><\/p>\n<p>Ez dikarim p\u00eavajoya demdir\u00eaj ya romana kurd\u00ee ji destp\u00eak\u00ea heta niha li ser van qonaxan parvebikim; Romanniv\u00ees\u00ean p\u00eavajoya destp\u00eak\u00ea 1930 \u2013 1980: Di v\u00ea qonax\u00ea de yekem romana kurd\u00ee hat n\u00eevisandin \u00fb li pey w\u00ea li dever\u00ean cuda hin roman\u00ean din hatin belavkirin. Romanniv\u00ees\u00ean navbeynkar an \u00ean \u201cPir\u201d ji 1981 heya sala 1990\u2019\u00ee de b\u00fbn, di v\u00ea qonax\u00ea de romanniv\u00ees\u00ean di van salan de berhem\u00ean xwe belavkirin, rola pireke navbeynkariy\u00ea di navbera nif\u015f\u00ea destp\u00eak\u00ea \u00fb nif\u015f\u00ean n\u00fb de l\u00eestin. Ji h\u00ealek\u00ea ve gelek dukmanter\u00ean destp\u00eak\u00ea di berhem\u00ean wan de berbi\u00e7av b\u00fbn \u00fb ji h\u00eala din ve hewildan\u00ean wan \u00ean n\u00fbjenkirin\u00ea zem\u00eeneke ba\u015f ji nif\u015f\u00ean n\u00fb re avakirin, da ku romaneke kurd\u00ee n\u00fbjen \u00fb li gor\u00ee p\u00eevan\u00ean dem\u00ea bin\u00eevis\u00eenin. Romanniv\u00ees\u00ean sal\u00ean 1991 heya 2020\u2019an qonaxeke din jiyan. Ev qonax dikare wek\u00ee qonaxa n\u00fbjen ya romana kurd\u00ee b\u00ea nirxandin. Di v\u00ea qonax\u00ea de romana kurd\u00ee gav\u00ean berbi\u00e7av av\u00eatin. Dema em d\u00eemen\u00ea gi\u015ft\u00ee y\u00ea v\u00ea roman\u00ea li Kurdistan\u00ea bi her\u00e7ar per\u00e7ey\u00ean xwe ve li gel roman\u00ean li derbideriy\u00ea \u00fb li dervey\u00ee wel\u00eat hatin n\u00eevisandin \u00fb belavkirin, li ber \u00e7avan rax\u00eenin, t\u00ea xuyakirin ku romana kurd\u00ee j\u00ee m\u00eena roman\u00ean ziman\u00ean din pirreng \u00fb pir\u015f\u00eawe ye \u00fb hin roman\u00ean kurd\u00ee h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee li ziman\u00ean c\u00eehan\u00ea y\u00ean sereke t\u00eane wergerandin \u00fb li her dever\u00ea t\u00ea naskirin.<\/p>\n<p>&#8211;<strong>Di niv\u00ees\u00eena romanan de, romanniv\u00ees b\u00eahtir\u00ee xwe, bi k\u00eejan curey\u00ea roman\u00ea ve meyldar dibin \u00fb \u00e7iqas\u00ee taybetmendiy\u00ean roman\u00ea dipar\u00eazin?<\/strong><\/p>\n<p>Curey\u00ean n\u00eevisandina roman\u00ea ji kesek\u00ee heta kesek\u00ee din t\u00eane guhertin. Ji ber v\u00ea roman qadeke vekir\u00ee ya peydakirina cure \u00fb \u015f\u00eawey\u00ean n\u00fb ye. Romanniv\u00ees j\u00ee takekeseke civaka xwe ye. Hem\u00fb mij\u00fbl\u00ee \u00fb taybetmend\u00ee \u00fb r\u00fbdan \u00fb diyardey\u00ean di nav w\u00ea civak\u00ea de peyda dibin, dikarin bibin mijar\u00ean romanan. Di v\u00ea serdema me de li seranser\u00ea c\u00eehan\u00ea, roman curey\u00ea w\u00eajey\u00ea y\u00ea sereke ye. Gava kesek bixwaze civakek\u00ea bi k\u00fbrah\u00ee \u00fb taybetmendiy\u00ean w\u00ea nas bike, dikare romana ku bi ziman\u00ea w\u00ea civak\u00ea t\u00ea n\u00eevisandin bixw\u00eene. Roman tevneke weha piral\u00ee \u00fb pircure ye ku dikare hem\u00fb mijar\u00ean jiyan\u00ea di hundir\u00ea xwe de bihew\u00eene, b\u00eay\u00ee ku taybetmendiya xwe weku cureyeke w\u00eajey\u00ee winda bike. Romana \u00eero ji xeyal \u00fb fantaziyan b\u00eahtir bi reyal\u00eete \u00fb h\u00fbrgiliy\u00ean jiyana rojane ve mij\u00fbl e, ji ber ku jiyan ewqas\u00ee tevlihev b\u00fbye ku gelek caran s\u00eenor\u00ean xeyal \u00fb fantaziyan j\u00ee derbas dike.<\/p>\n<p>&#8211;<strong>Gelo romanniv\u00ees\u00ean kurd, bi roman\u00ean xwe giha\u015ftine asta romannv\u00ees\u00ean c\u00eehan\u00ee?<\/strong><\/p>\n<p>Gava behsa v\u00ea mijar\u00ea dibe d\u00eetineke niv\u00eeskar\u00ea potugal\u00ee Saramago t\u00ea b\u00eera min. Dib\u00eaje: ti\u015ftek nav\u00ea w\u00ea w\u00eajeya c\u00eehan\u00ee tune ye. W\u00eaje hem\u00fb her\u00eam\u00ee ne. Ti\u015ft\u00ea v\u00ea w\u00eajeya her\u00eam\u00ee dike c\u00eehan\u00ee werg\u00ear in. D\u00eetineke din j\u00ee heye ku mesela c\u00eehan\u00eeb\u00fbn\u00ea bi (navend\u00eeb\u00fbn)a Ewrupay\u00ea ve gir\u00eadide. Ev d\u00eetin gelek\u00ee n\u00eaz\u00eek\u00ee rastiy\u00ea ye, ji ber ku ya wek\u00ee w\u00eajeya c\u00eehan\u00ee t\u00ea binavkirin ew bixwe w\u00eajeya Ewrupa \u00fb Emer\u00eekay\u00ea ye. Bi gotineke din w\u00eajeya welat\u00ean Rojava ye. Ew biryar\u00ea didin, wisa j\u00ee rewab\u00fbna c\u00eehan\u00eeb\u00fbn\u00ea gir\u00eaday\u00ee nirxandina wan e. Baweriya min j\u00ee ew e, w\u00eajeyeke resen \u00fb ba\u015f heye, wisa j\u00ee w\u00eajeyeke xerab \u00fb astnizim heye. Ev w\u00eajeya wek\u00ee w\u00eajeya c\u00eehan\u00ee t\u00ea binavkirin ew w\u00eaje ye ya ku derfeta wergerandin \u00fb belavb\u00fbn\u00ea \u00fb raz\u00eeb\u00fbna dezgeh\u00ean t\u00eakildar y\u00ean welat\u00ean Rojava ye. P\u00eevan\u00ean wan j\u00ee pir\u00ea caran d\u00fbr\u00ee asta w\u00eajey\u00ee \u00fb ya huner\u00ee ya wan berheman e.<\/p>\n<p>&#8211;<strong>Tu asta roman\u00ean kurd\u00ee di van sal\u00ean daw\u00een de \u00e7awa dinirx\u00eene \u00fb hetan\u00ee ku p\u00ea\u015fketineke h\u00een bi nirxtir di war\u00ea niv\u00eesyariya romana kurd\u00ee de \u00e7\u00eabibe p\u00eaw\u00eeste \u00e7i were kirin?<\/strong><\/p>\n<p>Ez ne di w\u00ea rew\u015f\u00ea de me ku karibim asta romana kurd\u00ee bi gi\u015ft\u00ee binirx\u00eenim. Ev b\u00eest \u00fb \u00e7ar sal\u00ean min ji dervey\u00ee wel\u00eat dij\u00eem \u00fb di derbar\u00ea romana kurd\u00ee de ya bi hem\u00fb zaravayan \u00fb li her\u00e7ar per\u00e7ey\u00ean Kurdistan\u00ea t\u00ea n\u00eevisandin, ne ewqas\u00ee agahdar im. Romana kurd\u00ee be\u015fek ji w\u00eajeya kurd\u00ee ye. Hetan\u00ee ku w\u00eajeya kurd\u00ee bi tevay\u00ee bi p\u00ea\u015f ve ne\u00e7e, w\u00ea romana kurd\u00ee j\u00ee p\u00ea\u015fnekeve. Ev j\u00ee gir\u00eaday\u00ee rew\u015fa ziman\u00ea kurd\u00ee \u00fb rew\u015fa kurdan ya civak\u00ee, abor\u00ee, \u00e7and\u00ee \u00fb siyas\u00ee ye. Di hal\u00ea hazir de, rew\u015f \u00e7i dibe bela bibe, kurd dikarin li romana kurd\u00ee xwed\u00ee derkevin. Roman\u00ean bi ziman\u00ea kurd\u00ee bi berfireh\u00ee bikirin, bixw\u00eenin \u00fb bidin xwendin. Ew qonax\u00ean xwebi\u00e7\u00fbkd\u00eetin\u00ea li pey xwe bih\u00ealin, ne xwe k\u00eam\u00ee milet\u00ean din bib\u00eenin \u00fb ne j\u00ee niv\u00eeskar\u00ean xwe k\u00eam\u00ee niv\u00eeskar\u00ean milet\u00ean din bib\u00eenin \u00fb ne j\u00ee roman\u00ean bi kurd\u00ee t\u00eane n\u00eevisandin k\u00eam\u00ee roman\u00ean bi ziman\u00ean din li c\u00eehan\u00ea t\u00eane n\u00eevisandin, bib\u00eenin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hemza S\u00eavo\/ Qami\u015flo Romanniv\u00ees\u00ea kurd Hel\u00eem Y\u00fbsiv diyar kir ku ji sal\u00ean 1991 heya 2020\u2019an dikare wek\u00ee qonaxa n\u00fbjen ya romana kurd\u00ee were binavkirin \u00fb wiha got: \u201cRomana kurd\u00ee di roja \u00eero de m\u00eena roman\u00ean ziman\u00ean din pirreng \u00fb pir\u015f\u00eawe ye. Herwiha li ziman\u00ean c\u00eehan\u00ea y\u00ean sereke t\u00eane wergerandin \u00fb li her dever\u00ea t\u00ean naskirin.\u201d [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":75545,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-75526","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75526","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75526"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75526\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":75529,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75526\/revisions\/75529"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/75545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=75526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=75526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}