{"id":75200,"date":"2024-10-27T07:16:22","date_gmt":"2024-10-27T05:16:22","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=75200"},"modified":"2024-10-27T07:16:22","modified_gmt":"2024-10-27T05:16:22","slug":"desthilatdari-u-reveberiya-demokratik-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=75200","title":{"rendered":"Desthilatdar\u00ee \u00fb R\u00eaveberiya Demokrat\u00eek&#8230;(2)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ji raman\u00ea R\u00eaber Apo<\/strong><\/p>\n<p>Sosyal\u00eezma p\u00eakhat\u00ee hewl da pirsgir\u00eaka desthilatdar\u00ee \u00fb dewlet\u00ea bi p\u00eakan\u00eena desthilatdar\u00ee \u00fb dewleteke din \u00e7areser bike \u00fb ev j\u00ee sedema bingeh\u00een a \u00eeflasa w\u00ea ye. Sosyal\u00eezma p\u00eakhat\u00ee qet hesab nekirib\u00fb ku desthilatdar\u00ee \u00fb dewlet sermayeya komb\u00fby\u00ee ne, wexta fonksiyonel dibin bi sermaye \u00fb kap\u00eetal\u00eezm\u00ea bi encam dibin. Di war\u00ea teor\u00eek \u00ea v\u00ea mijar\u00ea de \u00e7avkor\u00ee b\u00fb ye. Dewletdariya netewe ya navend\u00ee ji m\u00eenak\u00ean l\u00eeberal \u00ean klas\u00eek qat bi qat mezintir kiriye \u00fb yeq\u00een kiriye ku w\u00ea bi v\u00ee away\u00ee bigih\u00eeje komin\u00eezm\u00ea, l\u00ea di dawiy\u00ea de bi p\u00eakhatina her\u00ee hov a kap\u00eetal\u00eezm\u00ea re r\u00fbbir\u00fb b\u00fbye. Encama her\u00ee gir\u00eeng a ezm\u00fbna sosyal\u00eezma p\u00eakhat\u00ee ew e, sosyal\u00eezm b\u00ea demokras\u00ee p\u00eak nay\u00ea. Di roja me ya \u00eero de pirsgir\u00eak\u00ean bi nav\u00ea civaka siv\u00eel, maf\u00ean mirov \u00fb hindikayiyan, pirsgir\u00eak\u00ean r\u00eaveberiy\u00ean xwecih\u00ee \u00fb bi tevah\u00ee pirsgir\u00eak\u00ean netewey\u00ee y\u00ean klas\u00eek gelek\u00ee z\u00eade b\u00fbne. Ji ber ku dewleta netewe ya navend\u00ee xwer\u00eaveber\u00ee \u00fb demokras\u00ee tepisandine, pirsgir\u00eak\u00ean behsa wan t\u00ea kirin derketine hol\u00ea. Ji lewra ji bo ev pirsgir\u00eak b\u00eane \u00e7areserkirin div\u00ea ew zem\u00een\u00ea tepisandin \u00fb desteserkirina mafan \u00ea dewleta netewe ji hol\u00ea b\u00ea rakirin. Hem karekter\u00ea federal \u00ea DYE\u2019y\u00ea, hem j\u00ee xwebip\u00ea\u015fvebirina Yek\u00eetiya Ewr\u00fbpay\u00ea ber bi aliyek\u00ee ve ku p\u00ea nirx\u00ean demokrat\u00eek \u00ean hatine desteserkirin h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee be j\u00ee ji n\u00fb ve li civaka siv\u00eel, ferd, hindikay\u00ee \u00fb r\u00eaveberiy\u00ean xwecih\u00ee vediger\u00eene, n\u00ee\u015fan didin ku ji takt\u00eek \u00fb teoriy\u00ean s\u00eased sal\u00ee y\u00ean dewleta netewe \u00e7erx kirine, ji wan vegeriyane. Ji ber ku p\u00eavajoya s\u00eased sal\u00ee bi qas\u00ee ku di ti dema d\u00eerok\u00ea de nehatibe d\u00eetin r\u00ea li ber \u015feran, talanan, m\u00eatinger\u00ee, qirkirin \u00fb as\u00eem\u00eelasyonan vekir. M\u00eenaka Yek\u00eetiya Ewr\u00fbpay\u00ea bi s\u00eenor be j\u00ee gavek e ku ber bi demokrasiy\u00ea ve hatiye av\u00eatin. \u00c7awa ku di modela dewleta netewe de j\u00ee hat d\u00eetin, ev modela li demokrasiy\u00ea vekir\u00ee, \u00eeht\u00eemaleke xurt e, bi dewlet \u00fb gel\u00ean dinyay\u00ea re were parvekirin. L\u00ea wer xuya dike ku bi awayek\u00ee bingeh\u00een a li parzem\u00een\u00ean din \u00ean dinyay\u00ea p\u00ea\u015f bikeve, demokrasiya rad\u00eekal e. Ezm\u00fbna Emer\u00eeka Lat\u00een, n\u00eaz\u00eekatiy\u00ean welat\u00ean ber\u00ea y\u00ean sosyal\u00eezma p\u00eakhat\u00ee, rastiya Hindistan \u00fb heta Efr\u00eekay\u00ea gir\u00eengiya demokrat\u00eekb\u00fbn\u00ea her roja di\u00e7e b\u00eahtir n\u00ee\u015fan didin \u00fb ne\u00e7ar dikin ku p\u00ea\u015fketin ber bi v\u00ee al\u00ee ve p\u00eak b\u00ean.<\/p>\n<p><strong>Li her\u00eam \u00fb dayika ni\u015ftiman a \u015faristaniya navend\u00ee kaosa mezin a p\u00eak t\u00ea, ji her al\u00ee ve \u00fb e\u015fkere n\u00ee\u015fan dide ku parvekirina desthilatdar\u00ee \u00fb dewletdariya netewe bi binketine.<\/strong> V\u00ea kaos\u00ea maskey\u00ean desthilatdariy\u00ean xwe disip\u00earin hiyarer\u015fiy\u00ean reh\u00ean wan k\u00fbr di\u00e7in \u00fb dewlet\u00ean netewe y\u00ean Filist\u00een-\u00cesra\u00eel, Iraq \u00fb Afganistan\u00ea an\u00eene xwar\u00ea \u00fb vebirr\u00ee n\u00ee\u015fan daye ku ew \u00e7avkaniya bingeh\u00een a pirsgir\u00eakan in, \u00fb d\u00eesa ji her al\u00ee ve li p\u00ea\u015f \u00e7avan raxistiye ku ew \u00e7avkaniya \u015f\u00eeddet, teror, \u015fer \u00fb tevkujiy\u00ea ne. Dewleta netewe \u00fb parvekirina desthilatdariy\u00ea m\u00eena tope\u015feq\u00ea [bumerang\u00ea] vedigere li xwediy\u00ean xwe dide \u00fb ji bil\u00ee v\u00ea ti\u015ftek j\u00ea nay\u00ea \u00fb ev rast\u00ee j\u00ee t\u00eara xwe pi\u015ftrast b\u00fbye.<\/p>\n<p>Di van \u015fert \u00fb mercan de h\u00eaza \u00e7areserker a demokrasiya rad\u00eekal \u00fb konfederal\u00eezma demokrat\u00eek derdikeve hol\u00ea. Li ser v\u00ea cografyay\u00ea \u015feveqa \u015faristaniy\u00ea av\u00eat \u00fb j\u00ea re b\u00fb derg\u00fb\u015f, v\u00ea car\u00ea j\u00ee \u015feveqa federal\u00eezma demokrat\u00eek, demokrasiya rast\u00ee \u00fb rad\u00eekal diav\u00eaje \u00fb j\u00ea re dibe derg\u00fb\u015f. Di xwezay\u00ea de r\u00eazik \u00fb p\u00eevanek heye: Her ti\u015ft li ser koka xwe ji n\u00fb ve h\u00ea\u015f\u00een dibe. Wer xuya dike ku demokras\u00ee j\u00ee w\u00ea li ser reh\u00ean xwe y\u00ean digih\u00eejin \u015fore\u015fa neol\u00eet\u00eek\u00ea bi temam\u00ee \u00fb bi awayek\u00ee serket\u00ee w\u00ea ji n\u00fb ve h\u00ea\u015f\u00een bibe. Ev derg\u00fb\u015fa ku h\u00ea j\u00ee derban ji \u015faristaniy\u00ean hegemon\u00eek \u00ean navend\u00ee hem\u00fbyan dixwe, p\u00eakan e ku zarok\u00ea demokrasiy\u00ea xwed\u00ee \u00fb mezin bike. Ev \u00e7iya \u00fb erd\u00ean ji m\u00eaj ve h\u00eaza xwer\u00eavebirin\u00ea, qab\u00eeliyeta civakb\u00fbna pol\u00eet\u00eek \u00fb exlaq\u00ee ji dest dane, heye ku careke din, ji derketina \u2018Kurt\u00ee\u2019yan a derg\u00fb\u015f\u00ea \u00fb me\u015fa wan re \u015fahidiy\u00ea bikin. Li \u00e7anda Rojhilata Nav\u00een her ti\u015ft m\u00eesala k\u00fbp\u00ean bi ser hev ve kir\u00ee ne. Heq\u00eeqeta civak\u00ee ya li qadek\u00ea serketina xwe pi\u015ftrastkir\u00ee, xwed\u00ee w\u00ea xislet\u00ea ye ku bi lez li qad\u00ean din belav dibe. \u00ceslam di nava demeke kin a bi qas\u00ee s\u00eeh sal\u00ee de b\u00fb s\u00eestemeke dinyay\u00ea. Pirsgir\u00eakeke pi\u00e7\u00fbk a m\u00eena Filist\u00een\u00ea bi salan e ku fena tevahiya her\u00eam\u00ea kiribe \u00eas\u00eer\u00ea xwe. Demokrasiya rast\u00ee ya bi \u015feveqa Kurdistan\u00ea re di derg\u00fb\u015fa \u015faristaniy\u00ea de mezinb\u00fby\u00ee \u00ead\u00ee dikare gav biav\u00eaje \u00fb xweseriya demokrat\u00eek, konfederal\u00eezma demokrat\u00eek \u00fb \u00eefadeya s\u00eestemat\u00eek a van diyardeyan tevan modern\u00eeteya demokrat\u00eek, weke alternat\u00eefeke li dij\u00ee modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest dest p\u00ea kiriye bi rolek\u00ea radibe. Li dij\u00ee s\u00eestema modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest a bi gelek ders\u00ean ibretwar\u00ee \u00eeflasa xwe her roja derbas dibe pi\u015ftrast dike, modern\u00eeteya demokrat\u00eek m\u00eena roja hilt\u00ea ye.<\/p>\n<p>Di t\u00eakiliy\u00ean desthilatdar\u00ee, dewlet \u00fb xweseriya demokrat\u00eek de pirsgir\u00eaka bingeh\u00een a div\u00ea mirov ji hev derxe ew e, div\u00ea cudahiy\u00ean di navbera xwe de \u00e7awa bipar\u00eazin \u00fb bi r\u00eak\u00fbp\u00eak bikin ango w\u00ea pirsgir\u00eaka a\u015ftiya civak\u00ee \u00e7awa \u00e7areser bikin. Em ji m\u00eenak\u00ean d\u00eerok\u00ee \u00fb rojane dib\u00eenin ku keng\u00ee hewl didin hevdu bi temam\u00ee tesfiye bikin, desthilatdariya dewlet\u00ea vediguhere cinawir\u00ea (Lev\u00eeathan) civak\u00ee \u00fb p\u00eavajoya kaot\u00eek k\u00fbrtir \u00fb domdar dibe. Her ceribandina \u00e7areseriy\u00ea ya di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de h\u00ea b\u00eahtir b\u00eahn\u00ea li civak\u00ea di\u00e7ik\u00eene \u00fb w\u00ea diqed\u00eene. Ji \u00e7areserneb\u00fbn\u00ea mirovatiyeke b\u00fbye m\u00eena moriyan a di bin \u00eedareya mutleq a dewlet\u00ea \u00fb qalib\u00ean z\u00eadexwarin-bikaran\u00een\u00ea de as\u00eamay\u00ee pa\u015fve dim\u00eene. Ev rast\u00ee bi \u00eari\u015f\u00ean topyek\u00fbn a modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest li dij\u00ee civak\u00ea p\u00eak hatiye. \u015eore\u015fgertiya nikar\u00ee ji utop\u00eekb\u00fbn \u00fb desthilatperestiy\u00ea bibihure, bi van qelsiy\u00ean xwe b\u00fbye sedem modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest b\u00eahtir bi h\u00eaz bibe.<\/p>\n<p>Xweseriya demokrat\u00eek a h\u00eaza \u00e7areseriy\u00ea ye, bi du cure r\u00eabazan dikare bi van avahiy\u00ean d\u00eawane re ser\u00ee derxe. R\u00eabaz\u00ean \u015fore\u015fger \u00fb reformker. R\u00eabaza \u015fore\u015fger a bi tevah\u00ee xirakirina avahiy\u00ean modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest, nexasim desthilatdariya dewlete netewe dike armanc, ji ezm\u00fbn\u00ean w\u00ea y\u00ean d\u00eerok\u00ee j\u00ee diyar b\u00fbye ku desthilatdariya dewleta netewe bi h\u00eaztir kiriye \u00fb bi ser neketiye ku avahiy\u00ean wekhev\u00ee, azad\u00ee \u00fb demokrat\u00eek \u00ean civak\u00ea ava bike. Demokrasiya reformker j\u00ee di nava modern\u00eeteya serdest de heliyaye, nikar\u00eeb\u00fbye xwe ji v\u00ea aq\u00fbbet\u00ea rizgar bike. Encama em ji v\u00ea bigirin ev e, \u00e7i r\u00eabaz were bikaran\u00een bila were bikaran\u00een, ya esas ew e, div\u00ea mirov alternat\u00eef\u00ean entelektuel\u00ee \u00fb saz\u00eey\u00ee y\u00ean s\u00eestema modern\u00eeteya demokrat\u00eek p\u00ea\u015fde bibe di rojev\u00ea de bih\u00eale \u00fb bi cih b\u00eene. Div\u00ea mirov karibe texm\u00een bike ku herdu s\u00eestem\u00ean modern\u00eetey\u00ea, dibe ku bi sedsalan li cem hev bim\u00eenin, \u00fb li gor\u00ee v\u00ea, mirov hem di binyeya dewleta netewe ya taybet de, hem j\u00ee di nava s\u00eestema jor-netewan a gerd\u00fbn\u00ee de \u00e7areseriy\u00ean dest\u00fbr\u00ee y\u00ean demokrat\u00eek p\u00ea\u015f bixe \u00fb bi \u00eeht\u00eemaleke xurt, p\u00eakan e ku ji t\u00eakil\u00ee \u00fb nakokiy\u00ean di navbera xwe de bibihurin. P\u00ea\u015fketineke bi v\u00ee reng\u00ee dikare rabihuriya ney\u00ean\u00ee bigih\u00eene pa\u015feroja er\u00ean\u00ee.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ji raman\u00ea R\u00eaber Apo Sosyal\u00eezma p\u00eakhat\u00ee hewl da pirsgir\u00eaka desthilatdar\u00ee \u00fb dewlet\u00ea bi p\u00eakan\u00eena desthilatdar\u00ee \u00fb dewleteke din \u00e7areser bike \u00fb ev j\u00ee sedema bingeh\u00een a \u00eeflasa w\u00ea ye. Sosyal\u00eezma p\u00eakhat\u00ee qet hesab nekirib\u00fb ku desthilatdar\u00ee \u00fb dewlet sermayeya komb\u00fby\u00ee ne, wexta fonksiyonel dibin bi sermaye \u00fb kap\u00eetal\u00eezm\u00ea bi encam dibin. Di war\u00ea teor\u00eek \u00ea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":75201,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-75200","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75200"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":75202,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75200\/revisions\/75202"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/75201"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=75200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=75200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}