{"id":73047,"date":"2024-09-10T12:11:25","date_gmt":"2024-09-10T10:11:25","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=73047"},"modified":"2024-09-10T12:11:25","modified_gmt":"2024-09-10T10:11:25","slug":"qirkirina-xwezaya-efrine-berdewam-e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=73047","title":{"rendered":"Qirkirina xwezaya Efr\u00een\u00ea berdewam e"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bi dir\u00eajb\u00fbna temen\u00ea dagirkirina Efr\u00een\u00ea ji aliy\u00ea dagirkeirya Tirkiy\u00ea ve, s\u00fbc\u00ean li dij\u00ee miovahiy\u00ea \u00fb li dij\u00ee xwezaya Efr\u00een\u00ea dewam dikin. Kom\u00ean \u00e7eteyan di talankirina her\u00eam\u00ea de dar\u00ean welatiy\u00ean resen dibirin \u00fb di\u015fewt\u00eenin. Di \u00e7ar\u00e7oveya kiryar\u00ean dagirkeriya Tirkiy\u00ea di Efr\u00een\u00ea de \u015fewat\u00ean bi zaneb\u00fbn derheq\u00ea dar\u00ean gel\u00ea ku ko\u00e7ber b\u00fbne de p\u00eak t\u00ean. \u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Zana Roj\/ \u015eehba <\/strong><\/p>\n<p>R\u00fbbera Efr\u00een\u00ea 3 hezar \u00fb 850 km2 ye, piraniya w\u00ea dever\u00ean \u00e7iyay\u00ee \u00fb de\u015ft in. Beriya sala 2018\u2019an dever\u00ean daristan\u00ee ji sed\u00ee 11 \u00fb z\u00eadetir ji r\u00fbbera w\u00ea p\u00eak dihat, ji ber ku dever\u00ean daristan\u00ee y\u00ean xwezay\u00ee \u00fb \u00e7andin\u00ee li derdora hem\u00fb gund\u00ean Efr\u00een\u00ea belavkir\u00eene.<\/p>\n<p>Efr\u00een di S\u00fbriy\u00ea \u00fb Kurdistan\u00ea de bi pirb\u00fbna dar\u00ean xwe y\u00ean zeyt\u00fbnan t\u00ea naskrin. Efr\u00eena ku per\u00e7eyek ji dil\u00ea Kuridstan\u00ea bi xwezaya xwe ya ge\u015f \u00fb pirb\u00fbna ava xwe wergirtib\u00fb. Bi destp\u00eakirina pergala m\u00eat\u00eenger ya ku dagirkeriya Tirkiy\u00ea di sala 2018\u2019an deli ser gel \u00fb her\u00eama Efr\u00een\u00ea p\u00eak an\u00ee b\u00fb, Efr\u00een h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee ji cewher\u00ea xwe ya xwe\u015fikb\u00fbna xwezay\u00ea \u00fb cograf\u00eek derdikeve. Talankirina xwezaya Efr\u00een\u00ea \u00fb guhartina<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-73052 alignright\" src=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/\u0627\u0644\u062a\u0642\u0627\u0637-15-300x195.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"195\" srcset=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/\u0627\u0644\u062a\u0642\u0627\u0637-15-300x195.png 300w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/\u0627\u0644\u062a\u0642\u0627\u0637-15-1024x664.png 1024w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/\u0627\u0644\u062a\u0642\u0627\u0637-15-768x498.png 768w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/\u0627\u0644\u062a\u0642\u0627\u0637-15-210x136.png 210w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/\u0627\u0644\u062a\u0642\u0627\u0637-15.png 1375w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/> demografiya w\u00ea yek ji gav\u00ean her\u00ee serek y\u00ean ku bi dagirkeriya Tirkiy\u00ea \u00fb kom\u00ean \u00e7eteyan re p\u00eak hatin. Dervey\u00ee s\u00fbc\u00ean ku\u015ftin, revandin, \u00ee\u015fken\u00e7ekirin, destav\u00eatin \u00fb tunekirina nasnameya gel\u00ea Kurd bi zarok, jin, kal \u00fb p\u00ear\u00ean w\u00ea ve, fa\u015f\u00eezma Tirkiy\u00ea \u00fb \u00e7etey\u00ean gir\u00eaday\u00ee w\u00ea demografiya Efr\u00een\u00ea ya hezar salan bi talankirina xweza, ser erd \u00fb binerda w\u00ea tar \u00fb mar dike. Ev s\u00fbc ji 7 salan ve bi hem\u00fb hov\u00eeritiya xwe berdewam dikin. hem\u00fb belge \u00fb tesb\u00eet\u00ean ku derbar\u00ea talankirin \u00fb guhartina demgrafiya Efr\u00een\u00ea ji aliy\u00ea fa\u015f\u00eezma Tirkiy\u00ea ve hatine kirin, ji raya gi\u015ft\u00ee \u00fb r\u00eaxistin\u00ean navnetew\u00ee re hatin r\u00eakirin, l\u00ea li hember maf\u00ea gel\u00ea Kurd y\u00ea resen \u00fb s\u00fbc\u00ean dagirkeiry\u00ea b\u00eadeng mane.<\/p>\n<p>Gel\u00ea Kurd di Efr\u00een\u00ea de li hember s\u00fbc\u00ean dagirkeriy\u00ea \u00fb kom\u00ean \u00e7eteyan y\u00ean derheq\u00ea talankirin, qutkirin \u00fb \u015fewtandina dar \u00fb zeviyln wan de t\u00ean kirin b\u00ea deng dim\u00eenin \u00fb ji metirsiya ku dane avakirin di nava gel de nikarin banga maf\u00ea xwe bikin.<\/p>\n<p><strong>Ji sed\u00ee 65 daristan\u00ean Efr\u00een\u00ea w\u00earan b\u00fbne <\/strong><\/p>\n<p>Zirara serweta daristanan di \u015fe\u015f sal\u00ean bor\u00ee de heya niha ji sed\u00ee 65 derbas b\u00fbye, di heman dem\u00ea de tu b\u00eelancoy\u00ean zelal \u00ean ziyanan li ber dest n\u00eenin, l\u00ea w\u00earaniya berfireh bi d\u00eemen\u00ean v\u00eedyoy\u00ean ku hatine belavkirin, rastiya qirkirina xwezaya Efr\u00een \u00a0bi zelal\u00ee \u00a0e\u015fkre dike.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee belavkirina w\u00eaney\u00ean hovane y\u00ean bir\u00een \u00fb \u015fewitandina\u00a0 daristanan di encama avakirina mal\u00ean m\u00eat\u00eengeriy\u00ea, t\u00eecaretkirina bi daran, \u00e7\u00eakirina komir\u00ea \u00fb \u015fewat\u00ean bi mebest de, \u00e7etey\u00ean\u00a0 bi nav\u00ea &#8220;Art\u00ea\u015fa Ni\u015ftiman\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea&#8221; kampaniyek daristan\u00ea li devera <strong>Meydank\u00ea <\/strong>li dar xistin, \u00fb got ku n\u00eaz\u00eek\u00ee p\u00eanc hezaran \u015fitil hatin \u00e7andin. L\u00ea ev yek ten\u00ea weke piropagandeyek\u00ea hate kirin, da ku s\u00fbc\u00ean ku li dij\u00ee w\u00earankirina xwezaya Efr\u00een\u00ea kirine; bitepis\u00eenin.<\/p>\n<p><strong>Agahiy\u00ean her\u00ee daw\u00ee li ser qirkirina xwezaya Efr\u00een ku ji aliy\u00ea R\u00eaxistina Maf\u00ea Mirovan Efr\u00een- S\u00fbriye \u00a0hatiye e\u015fkere kirin wiha ne:<\/strong><\/p>\n<p>Bi n\u00eaz\u00eekb\u00fbna demsala zivistan\u00ea re diyardeya bir\u00eena daran li her\u00eama Efr\u00een\u00ea ya li gundewar\u00ea Heleb\u00ea y\u00ea ku di bin dagirkeriya Art\u00ea\u015fa Tirkiy\u00ea de ye, vegeriya \u00fb ev yek metirsiy\u00ea li ser may\u00eena \u015f\u00eenat\u00ee, daristan\u00ean xwezay\u00ee, dar\u00ean zeyt\u00fbnan \u00fb dar\u00ean f\u00eak\u00ee dike.<\/p>\n<p>Ji dema dagirkirina her\u00eama Efr\u00een\u00ea ji aliy\u00ea dagirkeriya Tirkiy\u00ea \u00fb \u00e7etey\u00ean gir\u00eaday\u00ee w\u00ea di 18\u2019\u00ea Adara 2018\u2019an ve, z\u00eadetir\u00ee \u00a0ji sed\u00ee\u00a0 30 ji dar\u00ean her\u00eam\u00ea hatine bir\u00een. Her sal ji aliy\u00ea kom\u00ean \u00e7eteayn ve bir\u00een \u00fb qutkirina dar\u00ean f\u00eak\u00ee \u00fb zeyt\u00fbn\u00ean hemwelatiy\u00ean Efr\u00een\u00ea z\u00eadetir dibe. r\u00fbxm\u00ee ku qa\u015fo biryar hatib\u00fb girtin ku dar\u00ean her\u00eam\u00ea ji aliy\u00ea kom\u00ean \u00e7eteyan ve ney\u00ean qutkirin, l\u00ea ev yek bi tu away\u00ee nehat p\u00eak an\u00een \u00fb \u00eesal z\u00eadetir dibe.<\/p>\n<p>Agir li gundewar\u00ea Efr\u00een\u00ea y\u00ea dagirkir\u00ee ji aliy\u00ea \u00e7etey\u00ean kom\u00ean bi nav\u00ea &#8220;Art\u00ea\u015fa Ni\u015ftiman\u00ee&#8221; \u00fb ni\u015ftecih\u00ean ser bi wan ve bi mebesta talankirina j\u00eengeh\u00ea \u00fb bazirganiya daran p\u00eak t\u00ean. Bi taybet di 2024\u2019an de \u015fewat\u00ean bi mabest bi dar\u00ean zeyt\u00fbn \u00fb f\u00eakiyan y\u00ean welatiy\u00ean Kurd \u00fb daristan\u00ean her\u00eam\u00ea her\u00ee z\u00eade p\u00eak hatin.<\/p>\n<p>Di \u00e7ar\u00e7oveya qirkirina xwezay\u00ea ya li her\u00eama Efr\u00een\u00ea ya dagirkir\u00ee de, beriya demek\u00ea endam\u00ean firqeya &#8220;T\u00fbgaya Mu&#8217;tesim Billah&#8221; ku yek ji kom\u00ean bi nav\u00ea &#8220;Art\u00ea\u015fa Ni\u015ftiman\u00ee&#8221; ye, bi serk\u00ea\u015fiya T\u00fbgaya Bi nav\u00ea \u201cEb\u00fb Reb\u00eee\u201d berpirs\u00ea gund\u00ea &#8220;Zaar\u00ea&#8221; y\u00ea nav\u00e7eya Bilbil\u00ea ye. Agir berdan\u00a0 Daristan \u00fb dar\u00ean gund\u00ea &#8220;Zaar\u00ea&#8221; di encam\u00ea de bi sedan dar\u00ean f\u00eak\u00ee (zeyt\u00fbn, tir\u00ee, g\u00fbz, bey\u00eev, s\u00fbma \u00fb h\u00eaj\u00eer) hatin \u015fewitandin.<\/p>\n<p>\u00c7avkaniy\u00ean xwecih\u00ee li Efr\u00een\u00ea ber\u00ea diyar kirib\u00fbn ku \u00e7ekdar\u00ean opozisyona S\u00fbriy\u00ea y\u00ean ku Enqere pi\u015ftgiriya wan dike, ji Adara 2018an vir ve z\u00eadetir\u00ee 500 hezar dar\u00ean zeyt\u00fbnan \u00fb z\u00eadetir\u00ee 21 milyon dar\u00ean daristanan bir\u00een, di nav de 280 hezar dar\u00ean zeyt\u00fbnan, ku hinek ji wan daran temen\u00ean xwe z\u00eadetir\u00ee 60 sal\u00ee ne. L\u00ea h\u00eajmara ferm\u00ee ya dar\u00ean hilkir\u00ee \u00fb bir\u00een nay\u00ea zan\u00een.<\/p>\n<p><strong>\u015eewtandina dar\u00ean welatiyan \u00fb daristan\u00ean Efr\u00een\u00ea didomin<\/strong><\/p>\n<p>\u00cero agir metirsiyek mezin e li ser daristan\u00ean Efr\u00een\u00ea ji sala 2018\u2019an ve bi sedan agir bi Efr\u00een\u00ea ketiye \u00fb dever\u00ean berfireh ji daristan\u00ean w\u00ea \u015fewit\u00eene. Bi destp\u00eaka v\u00ea hav\u00eena 2024 \u2019an, qonaxek n\u00fb dest p\u00ea kir, ew e ku ji hol\u00ea rakirina dar\u00ean pi\u00e7\u00fbk \u00ean ku di bin siya dar\u00ean mezin \u00ean ku ji sala 2018 an ve hatine tunekirin \u015f\u00een b\u00fbne. N\u00eaz\u00eek\u00ee du meh ber\u00ea \u015fewitandina van dar\u00ean bi\u00e7\u00fbk bi zaneb\u00fbn hatin \u015fewtandin. Di nava van \u015fewatan de dar\u00ean zeyt\u00fbn\u00ea y\u00ean hemwelatiy\u00ean Efr\u00een\u00ea j\u00ee p\u00ea re hatin \u015fewtandin. bi taybet ev \u015fewat li her\u00eam\u00ean bakur\u00ea Efr\u00een\u00ea bi taybet\u00ee \u00e7iyay\u00ean ku ji Bilbil\u00ea heta Raco \u00fb derdora w\u00ea dir\u00eaj dibin ket \u00fb bi hefteyan ev \u015fewat p\u00eaket\u00ee dir\u00eaj kir.<\/p>\n<p><strong>`Z\u00eadetir\u00ee 200 dar\u00ean me hatin \u015fewtandin`<\/strong><\/p>\n<p>Gir\u00eaday\u00ee \u015fewata ku li Efr\u00een\u00ea dibe, ko\u00e7bera ji Efr\u00een\u00ea ku ji 7 salan ve li her\u00eama \u015eehbay\u00ea jiyan dike Zeyneb Bekir ji Gund\u00ea Bil\u00ealka a nav\u00e7eya Raco ya Efr\u00een\u00ea ku dar\u00ean bi xw\u00eedana keda xwe mezin kirib\u00fbn hatine \u015fewtandin ji rojnameya me re axiv\u00ee \u00fb wiha got: &#8220;Bi dagirkirina Efr\u00eena me re em derbas\u00ee her\u00eama \u015eehbay\u00ea b\u00fbn, dema em ko\u00e7ber b\u00fbne kom\u00ean \u00e7eteyan dest dan\u00een ser hem\u00fb dar \u00fb milk\u00ea ku me li pey xwe h\u00ea\u015ftine. Beriya demek\u00ea me bih\u00eest ku agir bi daristan\u00ean nav\u00e7eya me ketiye. Agah\u00ee ji me re hatin \u015fandin ku z\u00eadetir\u00ee 200 dar\u00ean me y\u00ean zeyt\u00fbn\u00ea tev dar\u00ean bey\u00eev \u00fb g\u00fbzan ji aliy\u00ea kom\u00ean \u00e7eteyan ve hatin \u015fewtandin. Di oxira mezin kirin \u00fb parastina dar\u00ean xwe y\u00ean ku heb\u00fbn \u00fb nasnameya me ya Efr\u00een\u00ea dems\u00eel dike de me can\u00ea xwe dida ber \u00fb bi xw\u00eedana keda sala me mezin kirib\u00fbn. Niha j\u00ee r\u00fbxm\u00ee ku me her ti\u015ft li pey xwe h\u00ea\u015ftiye, ji ber em xwed\u00ee \u015feh\u00eed \u00fb gir\u00eaday\u00ee xeta r\u00eabert\u00ee ne dar\u00ean me hatin \u015fewtandin&#8221;.<\/p>\n<p>H\u00eajay\u00ee bib\u00eerxistin\u00ea ye ku Ber\u00ea her deh salan carek\u00ea agir bib\u00fb \u00fb bi lez ji aliy\u00ea gel \u00fb hik\u00fbmeta S\u00fbriy\u00ea ve hatib\u00fb kontrolkirin. Di sala 2008\u2019an de li her\u00eama Teteran ya nav\u00e7etya Cinderes\u00ea \u015fewat hate p\u00eak an\u00een, l\u00ea di w\u00ea dem\u00ea de hik\u00fbmeta S\u00fbriy\u00ea hel\u00eekopter \u00fb bi dehan otomb\u00eel\u00ean xwe ji bo vemirandina w\u00ea \u015fandib\u00fbn. Di dema R\u00eaveberiya Xweser de ji sala 2012 heta 2018\u2019an, ti \u015fewat li her\u00eam\u00ea derneketin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bi dir\u00eajb\u00fbna temen\u00ea dagirkirina Efr\u00een\u00ea ji aliy\u00ea dagirkeirya Tirkiy\u00ea ve, s\u00fbc\u00ean li dij\u00ee miovahiy\u00ea \u00fb li dij\u00ee xwezaya Efr\u00een\u00ea dewam dikin. Kom\u00ean \u00e7eteyan di talankirina her\u00eam\u00ea de dar\u00ean welatiy\u00ean resen dibirin \u00fb di\u015fewt\u00eenin. Di \u00e7ar\u00e7oveya kiryar\u00ean dagirkeriya Tirkiy\u00ea di Efr\u00een\u00ea de \u015fewat\u00ean bi zaneb\u00fbn derheq\u00ea dar\u00ean gel\u00ea ku ko\u00e7ber b\u00fbne de p\u00eak t\u00ean. \u00a0 Zana [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":73048,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-73047","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nuce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=73047"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73053,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73047\/revisions\/73053"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/73048"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=73047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=73047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=73047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}