{"id":71929,"date":"2024-08-14T09:34:25","date_gmt":"2024-08-14T07:34:25","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=71929"},"modified":"2024-08-14T09:40:24","modified_gmt":"2024-08-14T07:40:24","slug":"li-kantona-cizire-nisaneyen-pasketina-cavkaniyen-xwezayi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=71929","title":{"rendered":"Li kantona Ciz\u00eer\u00ea n\u00ee\u015faney\u00ean pa\u015fketina \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>Navenda N\u00fb\u00e7eyan<\/strong><\/p>\n<p>N\u00ee\u015faney\u00ean hey\u00ee didin xuyakirin ku \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee li kantona Ciz\u00eer\u00ea bi pa\u015f ketine. Pisporan bal ki\u015fand ser pol\u00eet\u00eekay\u00ean av\u00ea ku dewleta Tirk a dagirker li dij\u00ee her\u00eam\u00ea dime\u015f\u00eene \u00fb got ev pol\u00eet\u00eeka ji bo ewlehiya xurek\u00ea \u00fb cih\u00earengiya biyoloj\u00eek \u00fb siberoja her\u00eam\u00ea xeternak in.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee rapora meha Adara par a Bernameya J\u00eengeh\u00ea ya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee (UNEP) &#8220;Aboriya c\u00eehan\u00ea \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee z\u00eade xerc dike. Bikaran\u00eena \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee d\u00ea di 50 sal\u00ean b\u00ea de 3 qat z\u00eade bibe. Bikaran\u00eena b\u00ea ser \u00fb ber bandor\u00ea li h\u00eaza \u00e7avkaniyan a xwen\u00fbkirin\u00ea dike \u00fb hevsengiya xwezay\u00ea xirab bike \u00fb zirar\u00ea dide j\u00eengeha xwezay\u00ee.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Rew\u015fa \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ea li kantona ciz\u00eer\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Kantona Ciz\u00eer\u00ea bi \u00e7avkaniy\u00ean xwe y\u00ean xwezay\u00ea wek depoya xurek\u00ea ya welat t\u00ea naskirin. Li gor\u00ee saziy\u00ean t\u00eakildar, li her\u00eam\u00ea \u00e7avkan\u00ee gelek\u00ee k\u00eam dibin.<\/p>\n<p>Endam\u00ea Ger\u00eenendetiya \u00c7avd\u00eariya J\u00eengeh\u00ea ya Desteya J\u00eengeh\u00ea ya Kantona Ciz\u00eer\u00ea <strong>Munzir Sil\u00eaman<\/strong> diyar kir ku li her\u00eam\u00ea<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-71931 alignright\" src=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/image_870x_66a5e86f48946-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/image_870x_66a5e86f48946-300x200.jpg 300w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/image_870x_66a5e86f48946-768x512.jpg 768w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/image_870x_66a5e86f48946.jpg 870w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/> kal\u00eeteya \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee wek\u00ee av, ax, hewa, k\u00eam dibe \u00fb sedema v\u00ea j\u00ee wiha \u015f\u00eerove kir: &#8220;Serkaniy\u00ean tevah\u00ee \u00e7eman li Tirkiyey\u00ea ne. Dewleta Tirk ava \u00e7eman k\u00eam dike an j\u00ee dibire. Di encama v\u00ea yek\u00ea de r\u00eajeya ava \u00e7em, gol \u00fb bendavan ku \u00e7avkaniy\u00ean \u00e7andin\u00ee \u00fb av\u00ea ne, giha\u015ftina ast\u00ean j\u00ear\u00een. Ev yek j\u00ee rasterast dibe sedema b\u00eakal\u00eeteb\u00fbna ax\u00ea \u00fb k\u00eamb\u00fbna he\u015f\u00eenahiy\u00ea. Di heman dem\u00ea de pol\u00eet\u00eekay\u00ean p\u00ee\u015fesaziy\u00ea dibin sedema aloziya avheway\u00ee \u00fb bilind\u00fbna pileya\u00a0germahiy\u00ea. V\u00ea j\u00ee bandoreke mezin li van \u00e7avkaniyan kir. Her wiha kiryar\u00ean mirov\u00ee y\u00ean xirab j\u00ee dibin sedema k\u00eamb\u00fbna \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee.&#8221;<\/p>\n<p>Sil\u00eaman t\u00eakildar\u00ee rew\u015fa li kantona Ciz\u00eer\u00ea j\u00ee got: \u201cDi sal\u00ean daw\u00een de qad\u00ean he\u015f\u00een gelek\u00ee k\u00eam b\u00fbn. Sedema v\u00ea yek\u00ea bir\u00eena daran \u00fb kolandina b\u00eeran e. Di encama k\u00eamb\u00fbna baran\u00ea \u00fb hi\u015fkesaliya \u00e7end sal ber\u00ea de \u00e7avkaniy\u00ean av\u00ea b\u00fbn. Di encam\u00ea de guhertineke mezin di xwezaya ax\u00ea de \u00e7\u00eab\u00fb. Di heman dem\u00ea de ji ber belavb\u00fbna jenerator\u00ean ceyran\u00ea \u00fb z\u00eadeb\u00fbna erebeyan hewa j\u00ee pir qir\u00eaj\u00ee b\u00fb. Ev hem\u00fb n\u00ee\u015faney\u00ean heb\u00fbna kr\u00eezeke xwezay\u00ee ne.&#8221;<\/p>\n<p><strong>\u00c7avkaniy\u00ean av\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Li kantona Ciz\u00eer\u00ea bendav wek \u00e7avkaniy\u00ean sereke y\u00ean av\u00ea t\u00ean d\u00eetin. Li kanton\u00ea 10 bendav hene. \u00c7avkaniy\u00ean tevah\u00ee bendavan j\u00ee ew \u00e7em in ku ji Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea t\u00ean \u00fb dewleta Tirk kontrol dike. Di bendavan de milyarek \u00fb 16 milyon metrekab av t\u00ea depokirin, l\u00ea niha bi ten\u00ea 160 milyon metrekab depokir\u00ee ye. Li kanton\u00ea golek ten\u00ea heye, ew j\u00ee gola Xat\u00fbniy\u00ea ye ku 15 milyon metrekab av\u00ea depo dike.<\/p>\n<p>Dewleta Tirk ji sala 2019\u2019an ve anku pi\u015ft\u00ee Ser\u00eakaniy\u00ea dagir kir, ava stasyona Elok\u00ea li ser z\u00eadetir\u00ee milyonek kes\u00ean li Hesek\u00ea biriye. Her wiha ava \u00e7em\u00ea Firat\u00ea j\u00ee k\u00eam kiriye.<\/p>\n<p>Li kanton\u00ea 27 hezar \u00fb 150 b\u00eer hene ku ji bo \u00e7andiniy\u00ea wek \u00e7avkaniya sereke t\u00ean bikaran\u00een. Di malan de j\u00ee 2 hezar \u00fb 150 b\u00eer hatine kolandin.\u00a0Li gel k\u00eamb\u00fbna ava \u00e7em \u00fb bendavan asta ava b\u00eeran j\u00ee dadikeve.<\/p>\n<p><strong>K\u00eamb\u00fbna \u015f\u00eenahiy\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee daney\u00ean Desteya \u00c7andin\u00ee \u00fb Avdan\u00ea ya R\u00eaveberiya Xweseriya Demokrat\u00eek\u00ee, li her\u00eam\u00ean Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea \u015f\u00eenah\u00ee ji sed\u00ee 2-4`\u00ea r\u00fbbera gi\u015ft\u00ee ya her\u00eam\u00ea ye. Li kantona Ciz\u00eer\u00ea \u015f\u00eenah\u00ee ji sed\u00ee 0,17 e. L\u00ea 4 milyon dar\u00ean f\u00eak\u00ee \u00fb y\u00ean din hene.<\/p>\n<p>Di sal\u00ean aloziy\u00ea \u00fb kontrolkirina \u00e7etey\u00ean DAI\u015e`\u00ea de, gelek dar hatin bir\u00een. Heta niha daneyeke ferm\u00ee n\u00een e, l\u00ea t\u00ea texm\u00eenkirin ku n\u00eev milyon dar li \u00c7iyay\u00ea Kizwanan hatine bir\u00een. Kantona Ciz\u00eer\u00ea be\u015feke Her\u00eama Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea ye ku s\u00eayeka w\u00ea zuha ye \u00fb li p\u00ea\u015fber\u00ee pirsgir\u00eaka \u015forb\u00fbn\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb ye. Salane ji 1-2 hezar hektar axa w\u00ea pa\u015f dikeve \u00fb ji sed\u00ee 85`\u00ea erd di bin gefa \u00e7olb\u00fby\u00een\u00ea de ye. Li gor\u00ee Sil\u00eaman, ev rew\u015f b\u00eaaramiy\u00ea \u00e7\u00eadike \u00fb rasterast bandor\u00ea li jiyana xelk \u00fb ewlehiya xwarin\u00ea dike.<\/p>\n<p>\u00c7em\u00ea Xab\u00fbr yek ji \u00e7em\u00ean sereke y\u00ean her\u00ee mezin \u00ean li her\u00eam\u00ea ye. Li gor\u00ee daney\u00ean Ger\u00eenendetiya \u00c7avkaniy\u00ean Av\u00ee ava w\u00ee pir k\u00eam b\u00fbye.<\/p>\n<p>K\u00eamb\u00fbna ava Xab\u00fbr\u00ea bandor\u00ea li n\u00eaz\u00ee 16 milyon donim\u00ean genim, ceh \u00fb dar\u00ean f\u00eakiyan \u00ean li geliy\u00ea Xab\u00fbr\u00ea di her\u00eama navbera kantona Ciz\u00eer \u00fb ya D\u00earazor\u00ea de dike.\u00a0 Li gor\u00ee daney\u00ean Ger\u00eenendariya Daristan \u00fb Parastgehan, hejmara dar\u00ean wek\u00ee t\u00fb, hej\u00eer \u00fb sp\u00eendaran gelek\u00ee k\u00eam b\u00fbye. Gelek ajal j\u00ee wek beraz\u00ean kov\u00ee, dirindey\u00ean n\u00ea\u00e7\u00eer\u00ea, mas\u00ee, xezal \u00ead\u00ee xuya nakin.<\/p>\n<p><strong>\u2018Siberoj di xeterey\u00ea de div\u00ea her kes ti\u015ftinan bike\u2019<\/strong><\/p>\n<p>R\u00eaveberiya Xweseriya Demokrat\u00eek a Her\u00eama Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea gir\u00eengiyeke mezin dide qada j\u00eengeh\u00ee \u00fb \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee. Ji lew ra desteyeke taybet ava kir \u00fb sala 2022`yan ji bo haw\u00eerdor\u00ea qan\u00fbn derxist. Bi r\u00eaya w\u00ea qan\u00fbn\u00ea armanc dike j\u00eengeh\u00ea \u00fb \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee bipar\u00eaze.<\/p>\n<p>Sil\u00eaman ev yek destn\u00ee\u015fan kir \u00fb got: &#8220;Deste bi hevkariya \u00eensiyat\u00eef\u00ean civak\u00ee, saz\u00ee, deste \u00fb civak\u00ea li gor\u00ee siyaset\u00ean her\u00eam\u00ea \u00fb derfetan hewl dide bandor\u00ean aloziy\u00ean j\u00eengeh\u00ee k\u00eam bike. Ji lew ra ji bo z\u00eadekirina \u015f\u00eanahiy\u00ea li gor\u00ee bernamey\u00ean diyar kar \u00fb xebat\u00ea dime\u015f\u00eene.&#8221;<\/p>\n<p>Li gor\u00ee Daney\u00ean Ger\u00eenendetiya Daristanan a Desteya \u00c7andiniy\u00ea \u00fb Avdan\u00ea, ji 2014`an ve destey\u00ea milyonek dar \u00fb \u015fitil li bajar, bajarok\u00ean kanton\u00ea belav kirin \u00fb xebat\u00ean \u00e7andina daran h\u00eena berdewam in.<\/p>\n<p>Sil\u00eaman wiha domand: &#8220;Ev proje t\u00ear\u00ea nakin ji ber w\u00ea Destey\u00ea bi r\u00eaya Ger\u00eenendetiya \u015eopandina J\u00eengeh\u00ee, tedb\u00eer \u00fb siyaset\u00ean j\u00eengeh\u00ea \u00fb \u015fert ji saz\u00ee, kargeh \u00fb \u015f\u00eerket\u00ean li her\u00eam\u00ea re dan\u00een ku div\u00ea li gor\u00ee wan kar bikin.&#8221;<\/p>\n<p>Sil\u00eaman di dawiy\u00ea de got: &#8220;Ji bo ku ev rew\u015f xirabtir nebe \u00fb ji bin kontrol\u00ea dernekeve, div\u00ea saz\u00ee, \u015f\u00eerket, civak \u00fb endam\u00ean civak\u00ea, \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee bipar\u00eazin. Ji ber ku \u00e7avkaniya sereke ya p\u00eadiviy\u00ean rojane ye ne ten\u00ea li her\u00eam\u00ea l\u00ea bel\u00ea li seranser\u00ee c\u00eehan\u00ee. P\u00eaw\u00eestiya nif\u015f\u00ean b\u00ea bi \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee hene. Div\u00ea em xerckirina z\u00eade ya van \u00e7avkaniyan k\u00eam bikin \u00fb r\u00eabaz\u00ean alternat\u00eef \u00ean dost\u00ean j\u00eengeh\u00ea bi kar b\u00eenin.&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Navenda N\u00fb\u00e7eyan N\u00ee\u015faney\u00ean hey\u00ee didin xuyakirin ku \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee li kantona Ciz\u00eer\u00ea bi pa\u015f ketine. Pisporan bal ki\u015fand ser pol\u00eet\u00eekay\u00ean av\u00ea ku dewleta Tirk a dagirker li dij\u00ee her\u00eam\u00ea dime\u015f\u00eene \u00fb got ev pol\u00eet\u00eeka ji bo ewlehiya xurek\u00ea \u00fb cih\u00earengiya biyoloj\u00eek \u00fb siberoja her\u00eam\u00ea xeternak in. Li gor\u00ee rapora meha Adara par a Bernameya J\u00eengeh\u00ea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":71930,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-71929","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71929","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71929"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71929\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71934,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71929\/revisions\/71934"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/71930"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}