{"id":71593,"date":"2024-08-07T08:26:49","date_gmt":"2024-08-07T06:26:49","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=71593"},"modified":"2024-08-07T08:26:49","modified_gmt":"2024-08-07T06:26:49","slug":"pdke-u-zihniyeta-zilame-serdest-ya-li-diji-jine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=71593","title":{"rendered":"PDK\u2019\u00ea \u00fb zihniyeta zilam\u00ea serdest ya li dij\u00ee jin\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>Amara Baran\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>PDK\u2019\u00ea xwed\u00ee hi\u015fmendiya zilam\u00ea serdeste jin li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea b\u00ea rol \u00fb maf hi\u015fteye, her wiha nirx \u00fb p\u00eevan\u00ean civak\u00ea j\u00ee li gor\u00ee berjewendiy\u00ean xwe y\u00ean desthilatdariya xwe bikar t\u00eene.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Li Ba\u015fur\u00ea Kurdistan\u00ea gelek jin\u00ean xwed\u00ee rol<\/strong><\/p>\n<p>Bi gi\u015ft\u00ee ji ber \u00e7anda serdest a zilamsalar\u00ee, jin pir k\u00eamtir derfeta w\u00ea heb\u00fbye ku di nava civak\u00ea de xwed\u00ee rol bin. Lewma piran\u00ee b\u00fbyer \u00fb guhartinan reng\u00ea zilam bi xwe ve girtiye. Heya astek\u00ee j\u00ee div\u00ea b\u00ea gotin ku qala rola jin nehatiye kirin. L\u00ea eger h\u00fbr li d\u00eeroka Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan \u00e7i beriya avab\u00fbna dewlet\u00ea Iraq \u00e7i pi\u015ft\u00ee damezrandina w\u00ea bin\u00earin, gelek kesayet\u00ean jin hene ku li ser rew\u015fa civak\u00ea xwed\u00ee rol \u00fb bandor in. M\u00eenak; Xanzada M\u00eer\u00ea Soran, xwi\u015fka M\u00eer Sil\u00eaman, Fermanreway\u00ea m\u00eer\u00eat\u00ee Soran b\u00fbye ku pi\u015ft\u00ee M\u00eer Sil\u00eaman ji aliye Sultan\u00ea Bexda ve t\u00ea ku\u015ftin, dibe m\u00eer\u00ea Soran (Sedeya 18) \u00fb paytexta w\u00ea li &#8220;Her\u00eer&#8221; b\u00fbye. Balk\u00ea\u015f e ku heya niha j\u00ee behsa M\u00eer Xanzad t\u00ea kirin ku di mijara kar \u00fb xebat\u00ea r\u00eaveberiy\u00ea de serkeft\u00ee b\u00fbye. Yan &#8220;Ad\u00eele Xan&#8221;, hevsera Osman Pa\u015fay\u00ea Caf ku di dawiya sedsala 19\u2019em\u00een \u00fb desp\u00eaka sedsala 20\u2019m\u00een de\u00a0 rol\u00eak\u00ee berbi\u00e7av l\u00eestiye di fermanrewayiya &#8220;\u015earez\u00fbr&#8221;. Heta kesek\u00ee rew\u015fenb\u00eer \u00fb bixwebawer b\u00fbye \u00fb ji aliy\u00ea r\u00eaveber\u00ee \u00fb xwe\u015few\u00eestiya w\u00ea di nava gel de pir bala ber\u00eetaniyan ki\u015fandiye. Yan j\u00ee &#8220;Hepse Xan\u00ea Neq\u00eeb&#8221; ku jin\u00eak\u00ee z\u00eerek \u00fb navdar\u00ea bajar\u00ea Sil\u00eaman\u00ee b\u00fbye. Di sala 1930 de ji Komeleya Gelan (NY) re nameyek diniv\u00eese \u00fb daxwaziya maf\u00ea gel\u00ea kurd dike. Di sala 1946 de pi\u015ftevaniya Komara Kurdistan li Mehabad\u00ea daye \u00fb ji aliye mad\u00ee \u00fb manev\u00ee ve al\u00eekar\u00ee kom kiriye. Her wiha &#8220;Encum Xan&#8221; li sala 1919 li Stenbol\u00ea Komeleya P\u00ea\u015fxistina Jin\u00ean Kurd ava dike. Rab\u00eee Xan, Se\u00eadiye Xan \u00fb hwd. di serdem\u00ean \u015fer\u00ean c\u00eehan\u00ee de di bir\u00e7\u00eenemana gel rol\u00ea berbi\u00e7av lih\u00eestine; \u00fb gelek jin\u00ean din di qad \u00fb p\u00eavajoy\u00ean cuda xwed\u00ee rol b\u00fbne.<\/p>\n<p><strong>Jin\u00ea di nav tevger\u00ean kurd de cih girt<\/strong><\/p>\n<p>Di serdema Komar\u00ee de tevgera jinan p\u00ea\u015f ve di\u00e7e \u00fb \u00ead\u00ee jinan di nava tevger\u00ean kurd de c\u00eeh digrin. &#8220;Margir\u00eat&#8221; ku jin\u00eak\u00ee a\u015f\u00fbr\u00ee\u00a0\u00a0 ye, di desp\u00eaka tevgera \u00celon de c\u00eeh digre \u00fb tevl\u00ee t\u00eako\u015f\u00eena \u00e7ekdar\u00ee dibe ku bala gel \u00fb p\u00ea\u015fmerge j\u00ee dik\u015f\u00eene. Pi\u015ft re ji aliy\u00ea r\u00eaveberiya tevgera \u00celon\u00ea ve biryara ku\u015ftina w\u00ea derdikeve. Ku\u015ftina Margir\u00eat heya niha j\u00ee yek ji wan b\u00fbyeran e ku bi ve\u015fart\u00ee maye \u00fb tev\u00ee ravey\u00ean cuda derbar\u00ea v\u00ea buyer\u00ea, sedema w\u00ea bi temam\u00ee nay\u00ea zan\u00een. Leyla Qasim j\u00ee jin\u00eak\u00ee din\u00ea t\u00eako\u015fer \u00fb navdar\u00ea kurd e ku endam\u00ea r\u00eaxistina ciwan\u00ean PDK\u2019\u00ea ye. Dema rej\u00eema Baas\u00ea di 11.03.1970 de yekal\u00ee otonomi ragihand, \u015fandeya PDK\u2019\u00ea Mesud \u00fb \u00cedr\u00ees Barzan\u00ee \u00fb Mehmud Osman amade neb\u00fbn \u00fb pi\u015ft\u00ee \u00e7ar salan ku d\u00eesa \u015fer dest p\u00ea kir, Leyla Qasim tev\u00ee \u00e7end hevr\u00eay\u00ea xwe dixwazin li balafirxaneya Bexda \u00e7alaki bikin ku ji aliye rej\u00eem\u00ea ve t\u00ean girtin \u00fb li 13.05.1974 t\u00ean darvekirin. T\u00eako\u015f\u00eena Leyla Qasim bandorek\u00ee mezin li ser gel\u00ea kurd \u00fb raya gi\u015ft\u00ee c\u00eehan\u00ea kir \u00fb pi\u015ft\u00ee a\u015fbetaliya 1975 \u00fb ji n\u00fb ve desp\u00eakirina t\u00eako\u015f\u00eena gel\u00ea kurd, rola jinan ji aliy\u00ea siyas\u00ee \u00fb rew\u015fenb\u00eer\u00ee ve zede kir \u00fb b\u00fb sedem ku piran\u00ee part\u00ee \u00fb r\u00eaxistinan, saziya taybet a jinan ava bikin \u00fb di astek\u00ee k\u00eam de j\u00ee be di nava ref\u00ea p\u00ea\u015fmerge de c\u00eeh bigrin. An Ay\u015fe Gul`a xelk\u00ea Koye ku di bin e\u015fkenceya rej\u00eema BE\u00caS \u015feh\u00eed dibe. Pi\u015ft\u00ee raper\u00eena 1991 j\u00ee hejmarek\u00ee zede ji saziya hizb\u00ee \u00fb serbixwe ya jinan ava b\u00fbn \u00fb di ast\u00ean cuda cuda de \u00e7alakiy\u00ean c\u00fbr bi c\u00fbr p\u00eak t\u00eenin. L\u00eabel\u00ea h\u00eena meseleya r\u00eagez\u00ee li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan wek pirsgir\u00eakek\u00ee sereke ye \u00fb t\u00eako\u015f\u00eena r\u00eaxistin\u00ean jinan, partiy\u00ean siyas\u00ee, hik\u00fbmet \u00fb parleman\u00ea nikar\u00eene r\u00ea ji tund\u00fbt\u00eej\u00ee li hember jinan bigrin ku hejmarek\u00ee z\u00eade dibin qurban\u00ee. Bi gi\u015ft\u00ee j\u00ee tevgera PDK\u2019\u00ea ji aliye zihniyet\u00ee ve tevgera zilama serdest e. Ji ber ku eger p\u00eevan ev e ku gelo ji bo \u00e7areserkirina pirsgir\u00eaka jin ku meseleyek\u00ee civak\u00ee ye \u00e7i qas gav hatiye av\u00eatin? Bersiv ney\u00een\u00ee ye. Di r\u00eageza v\u00ea tevger\u00ea de jin nay\u00ea naskirin \u00fb t\u00eako\u015f\u00eenek\u00ee fikr\u00ee \u00fb prakt\u00eek\u00ee ji bo \u00e7areserkirina kurtir\u00een meseleya civak\u00ee nehatiye kirin.<\/p>\n<p><strong>Plan \u00fb projey\u00ean PDK\u2019\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>PDK\u2019\u00ea j\u00ee \u00a0m\u00eena bizav\u00ea din \u00ea serdem\u00ea xwe, ti gir\u00eeng\u00ee nedane meseleya jin. Bi kurt\u00ee ne di peyrew \u00fb bernamey\u00ea wan de \u00fb ne di prakt\u00eek\u00ea\u00a0 de tu p\u00eelan \u00fb projeya PDK\u2019\u00ea derbar\u00ea pirsgir\u00eaka jin\u00ea tuneb\u00fbye; y\u00ean ku bi nav\u00ea Yek\u00eetiya Afretan\u00ee Kurdistan \u00fb pi\u015ft re j\u00ee saziy\u00ean ku li k\u00ealeka partiy\u00ea an di nava hik\u00fbmet\u00ea de ava dibin, ten\u00ea di xizmeta armanca gi\u015ft\u00ee ya PDK\u2019\u00ea dikin ku di nirxandina dawiy\u00ea de xizmeta zihniyeta zilam\u00ea serdest dike. Li gel ku ji 1991\u2019an ve hema hema Ba\u015f\u00fbr serbixwe ye, diviyab\u00fb desthilata hey\u00ee ku para w\u00ee ya sereke PDK\u2019\u00ea ye, di mijara tund\u00ee \u00fb t\u00fbjiya li ser jin\u00ea de di zihniyet \u00fb zagonan de guhertin bikirina \u00fb hin gav bav\u00eatana l\u00ea guhertineke ber bi \u00e7av di war\u00ea jin\u00ea de \u00e7\u00eaneb\u00fbye, heye ku kiryar\u00ean dij\u00ee jin\u00ea z\u00eadetir b\u00fbne. Zilam \u00fb deshilata ku li ser bingeh\u00ea t\u00eagih\u00een\u00ean e\u015fay\u00eer\u00ee \u00fb pa\u015fver\u00fbtiya axatiy\u00ea li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea li ser bedena jin\u00ea serwer in. Qeyd \u00fb zinc\u00eer li m\u00eajiy\u00ea jin\u00ea dane ji hem\u00fb qad\u00ean jiyan\u00ea (siyas\u00ee, abor\u00ee, \u00fb qad\u00ean din) b\u00eapar kirine. Tund\u00ee \u00fb t\u00eej\u00ee l\u00eadan \u00fb her c\u00fbre \u00e7ewisandina ku li ser jin\u00ea t\u00ea bikaran\u00een ji aliy\u00ea m\u00ear\u00ea deshilatdar \u00ea ku h\u00eaman\u00ean pa\u015fver\u00fbt\u00ee, e\u015f\u00eert\u00ee \u00fb axatiy\u00ea di xwe de dipar\u00eaze hi\u015ftiye ku jin ji dervey\u00ee xweku\u015ftin\u00ea \u00e7arey\u00ea di ti\u015ftek\u00ee din de neb\u00eene.<\/p>\n<p><strong>Hikumeta herema Kurd\u00eestan\u00ea t\u00fbnd \u00fb tij\u00eey\u00ea\u00a0 pejirand<\/strong><\/p>\n<p>Di 27\u00ea Mijdara sala 2010\u2019an de Hikumeta Her\u00eama Kurdistan\u00ea bi awayek\u00ee ferm\u00ee tund \u00fb t\u00eejiya li dij\u00ee jin\u00ea li Kurdistan\u00ea pejirand. Dest bi p\u00eangav\u00ean tedb\u00eergirtin\u00ea kir. Di 2011\u2019an projeya zagona tundiya malbat\u00ee ji aliy\u00ea parleman\u00ea ve hat er\u00ea kirin, di w\u00ea derbar\u00ea de gelek biryar derxistin, L\u00ea ew biryar nehatin prat\u00eezekirin \u00fb hin ji wan j\u00ee hatin \u00eeptalkirin. Diyar e, hikumet\u00ea ji ber zext\u00ean p\u00eakhatey\u00ean ku deshilat li ser ava b\u00fbye (axat\u00ee, melet\u00ee \u00fb pa\u015fver\u00fbtiya e\u015f\u00eert\u00ee) nikariye biryar\u00ean xwe c\u00eebic\u00ee bike, Lewma ew bi xwe j\u00ee dibe be\u015fek ji v\u00ea zihniyet \u00fb pirsgir\u00eak\u00ea. Lewma ev pirsgir\u00eak mijareke zihn\u00ee ye, eger guhertin di zihniyet\u00ea de ney\u00ea kirin, mirov nikare behsa p\u00ea\u015fketin \u00fb bilindb\u00fbna asta jin\u00ea bike. Guhertina zihn\u00ee j\u00ee bi dem\u00ea re \u00e7\u00ea dibe, l\u00ea hikumet dikare ji bo v\u00ea prosese kurter\u00ea \u00fb \u00e7areseriy\u00ean navber an gav bi gav p\u00eak b\u00eene, l\u00ea diyar e heb\u00fbna xwe di tuneb\u00fbna jina azad de dib\u00eene.<\/p>\n<p><strong>PDK\u2019\u00ea exlaq\u00ea gel aniye ber t\u00eak\u00e7\u00fbn\u00ea <\/strong><\/p>\n<p>Ev zihniyeteke xwe disp\u00eare eqliyeta baviksalar\u00ee, e\u015fay\u00eer\u00ee a olperest ya feodala pa\u015fver\u00fb. Ray \u00fb rahend\u00ean van pirsgirkan gelek k\u00fbr e, mixabin ku nif\u015f\u00ean n\u00fb j\u00ee li ser w\u00ea zihniyet\u00ea hatine mezinkirin. Ev zihniyet\u00ean req y\u00ean m\u00eena keviran r\u00ea nedane di war\u00ea jin\u00ea \u00fb civak\u00ea de guhertinek p\u00ea\u015f bikeve. Ev \u00eedeolojiyeke pir kevneperest a t\u00eeregeray\u00ee ye. Pir pa\u015fket\u00ee \u00fb nezan e, hizir \u00fb b\u00eer \u00e7i ye nizanin. Kes\u00ean bi v\u00ee away\u00ee cih\u00ea wan di civaka kole de j\u00ee n\u00eene, takeperest\u00ee, takgerayiya cinsiyetpar\u00eaz z\u00eade di v\u00ea kesayetiy\u00ea de li p\u00ea\u015f e, di heman dem\u00ea de kevneperest \u00fb yekdestdar\u00ea deshilat, abor\u00ee \u00fb sermay\u00ea ye. Ev kevneperest\u00ee roja \u00eero bi modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest re b\u00fbye yek, xwe berdaye \u00e7aviy\u00ean civaka Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea, nirx \u00fb exlaq\u00ea gelek\u00ee aniye ber t\u00eak\u00e7\u00fbn\u00ea. Bi riya planger\u00ee, pereyan, keysbaz (firset\u00e7\u00ee) deshilata nerewa, bazirgan\u00eekirin \u00fb tund\u00ee \u00fb t\u00eejiy\u00ea van karan dikin. Ji xwe re rewa dib\u00eenin ku bi her nirx \u00fb bihayiy\u00ean gel biley\u00eeze. Di bin nav\u00ea \u201cxay\u00eene\u201d, \u201cli dij\u00ee kurdayetiy\u00ea ye\u201d, \u201cli dij\u00ee me ye\u201d, mirov\u00ean her\u00ee welatpar\u00eaz, kurd\u00ean b\u00ea guneh ku\u015ftine. Bi riya kolekirina ji dewlet\u00ean mezin re dixwaze xwe mezin bike \u00fb hem\u00fb r\u00ea \u00fb r\u00eabazan ji bo xwe rewa dib\u00eene. Her ti\u015ft\u00ee dipejir\u00eene ku di xizmeta binemala w\u00ee de be, nirx \u00fb bihayiy\u00ean civak\u00ea di oxira binemala w\u00ee de ne.<\/p>\n<p><strong>H\u00eaz\u00ean PDK\u2019\u00ea xiyanet li civaka \u00cazid\u00ee kir<\/strong><\/p>\n<p>Di dema dag\u00eerkirina be\u015fek\u00ee z\u00eade ji axa \u00caraq \u00fb Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan ji aliy\u00ea DAI\u015e\u2019\u00ea ve, bi taybet\u00ee M\u00fbsil, \u015eengal, Enbar, Hew\u00eece \u00fb be\u015fek ji Diyale, hevsengiyan bi temam\u00ee guher\u00ee. Bi taybet komkujiya \u015eengal ya 3 Tebaxa 2014\u2019an ku t\u00eade bi hezaran jin \u00fb zarok d\u00eel ketin dest\u00ea \u00e7etey\u00ean DAI\u015e\u2019\u00ea ku ev karesat, tirajediya her\u00ee dijwar e di sedsala 21`\u00ea ku rast\u00ea jin\u00ea kurd t\u00ea \u00fb PDK\u2019\u00ea li hember v\u00ea rew\u015f\u00ea berpirsyar e. Jiber ku h\u00eaz\u00ean w\u00ea \u00eexanet li \u00caz\u00eediyan kirin \u00fb reviyan \u00fb wan b\u00ea parastin h\u00ea\u015ftin. \u00a0Di encama \u00eari\u015fa h\u00eaz\u00ean PDK\u2019\u00ea jibo ser \u015eengal &#8220;Naz\u00ea \u00caz\u00eed\u00ee&#8221; endama Tevgera Jin\u00ean \u00cazid\u00ee \u00fb rojnamevan &#8220;N\u00fbjiyan Erhan&#8221; \u015feh\u00eed b\u00fbn ku ev j\u00ee lewt \u00fb lekeyek\u00ee re\u015fe li ser eniya PDK\u2019\u00ea. Her \u00e7i qasa j\u00ee jiber zexta r\u00eaxistin \u00fb kes\u00eatiy\u00ean azad\u00eexwaz, bi berhevkirina ligel yasay\u00ean \u00caraq, hinek proje \u00fb madeyasayan li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan b\u00fbne biryar, l\u00ea pirat\u00eeze nabin. Yek ji sedem\u00ean sereke j\u00ee n\u00eazkatiya partiy\u00ean deshilatdar ku ew bi rewat\u00ee dide eqliyeta zilamsalar\u00ee. Kujer\u00een jin serbest t\u00ean berdan \u00fb heya niha yasaya pirjin\u00ee bi temam\u00ee nehatiye qedexekirin. Re\u015fkirin \u00fb dijat\u00eekirina jin\u00ean siyasetmedar ji aliy\u00ea deshilatdar\u00ean PDK\u2019\u00ea, r\u00fbyek\u00ee din\u00ea p\u00ees ya hikumeta Ba\u015f\u00fbr e.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Amara Baran\/Qami\u015flo \u00a0PDK\u2019\u00ea xwed\u00ee hi\u015fmendiya zilam\u00ea serdeste jin li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea b\u00ea rol \u00fb maf hi\u015fteye, her wiha nirx \u00fb p\u00eevan\u00ean civak\u00ea j\u00ee li gor\u00ee berjewendiy\u00ean xwe y\u00ean desthilatdariya xwe bikar t\u00eene. Li Ba\u015fur\u00ea Kurdistan\u00ea gelek jin\u00ean xwed\u00ee rol Bi gi\u015ft\u00ee ji ber \u00e7anda serdest a zilamsalar\u00ee, jin pir k\u00eamtir derfeta w\u00ea heb\u00fbye ku di [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":71594,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-71593","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71593","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71593"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71593\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71595,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71593\/revisions\/71595"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/71594"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}