{"id":71431,"date":"2024-08-03T12:11:51","date_gmt":"2024-08-03T10:11:51","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=71431"},"modified":"2024-08-03T12:44:56","modified_gmt":"2024-08-03T10:44:56","slug":"ware-zeytune-bi-qirkirina-xwezaye-re-ru-bi-ru-maye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=71431","title":{"rendered":"War\u00ea Zeyt\u00fbn\u00ea bi qirkirina xwezay\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb maye"},"content":{"rendered":"<p><strong>Xwezaya Efr\u00een ji aliy\u00ea Art\u00ea\u015fa Tirk ya dagirker \u00fb kom\u00ean \u00e7eteyan ve t\u00ea talankirin \u00fb \u015fewtandin. Ji\u201923 \u00ea T\u00eermeh\u00ea ve \u00a0li Efr\u00een\u00ea bi hezaran dar\u00ean zeyt\u00fbn \u00fb m\u00eaweyan ji aliy\u00ea dewleta Tirk \u00fb \u00e7etey\u00ean w\u00ea ve hatine \u015fewitandin. Tev\u00ee ku qirkirina xwezay\u00ea li gor\u00ee peymana navnetewey\u00ee ya Cin\u00eav \u00fb Romay\u00ea s\u00fbcek\u00ee dijmirov\u00ee ye j\u00ee, l\u00ea tevahiya c\u00eehan\u00ea b\u00eadeng e<\/strong><\/p>\n<p><strong>Zana Roj\/ \u015eehba<\/strong><\/p>\n<p>Her\u00eama Efr\u00een\u00ea di Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea de her\u00eama her\u00ee z\u00eade ku bi xweza, dar \u00fb daristan\u00ean xwe t\u00ea naskirin. Efr\u00een di \u00e7andina dar\u00ean zeyt\u00fbn \u00fb berhem\u00ean w\u00ea de li ser asta c\u00eehan\u00ea t\u00ea naskirin \u00fb gelek navdare, di S\u00fbriy\u00ea de yek ji j\u00eader\u00ean bingeh\u00een y\u00ea hilbir\u00eena zeyt\u00ea b\u00fb. Li Efr\u00een beriya dagirkeriy\u00ea \u00a0z\u00eadetir\u00ee 18 milyon dar\u00ean zeyt\u00fbnan heb\u00fbn. Her wiha r\u00fbbera Efr\u00een\u00ea 3 hezar \u00fb 850 km<sup>2<\/sup>, piraniya w\u00ea dever\u00ean \u00e7iyay\u00ee ne \u00fb dever\u00ean daristan\u00ee j\u00ee z\u00eadetir\u00ee \u00a0ji sed\u00ee 11 ji r\u00fbbera w\u00ea p\u00eak t\u00eene.<\/p>\n<p><strong>Qirkirina Xwezay\u00ee t\u00ea kirin<\/strong><\/p>\n<p>Efr\u00eena ku bi xweza \u00fb reng\u00ea xwe y\u00ea kesk dihate naskirin, pi\u015ft\u00ee dagirkeriya \u00a0ku di 18\u2019\u00ea \u00a0Adara 2018\u2019an de p\u00eak hatiye, veguher\u00ee navenda tund\u00ee, i\u015fkence, talankirin, diz\u00ee, revandin \u00fb ku\u015ftin\u00ea.<\/p>\n<p>Ji bil\u00ee komkujiy\u00ean ku derheq\u00ea gel\u00ea Kurd \u00fb jin\u00ean Kurd di Efr\u00een\u00ea de p\u00eak t\u00ean, dagirkeriya Tirk \u00fb kom\u00ean \u00e7eteyan dest bi talankirina xweza, sererd \u00fb binerda w\u00ea kirin. Bi hezaran dar \u00fb daristan\u00ean Efr\u00een\u00ea hatin \u015fewitandin. Bi taybet bi hezaran dar\u00ean zeyt\u00fbn\u00ea hatin bir\u00een \u00fb li ser w\u00ea bazar\u00ean kir\u00een \u00fb firotin\u00ea di her\u00eam\u00ean di bin dagirkeriya Tirkiy\u00ea de hatin kirin.<\/p>\n<p>Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de bi taybet mal \u00fb milk\u00ean hemwelatiy\u00ean ku ji Efr\u00een\u00ea ko\u00e7ber b\u00fbne, bi hem\u00fb reng\u00ea hov\u00eetiy\u00ea hatin desteserkirin. \u00db piraniya dar\u00ean wan hatin qutkirin \u00fb hilkirin.<\/p>\n<p><strong>Z\u00eadetir\u00ee 21 milyon dar hatine qutkirin<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee raporan ji destp\u00eaka dagirkerina Efr\u00een\u00ea\u00a0 \u00fb heta niha z\u00eadetir\u00ee 500 hezar dar\u00ean zeyt\u00fbnan \u00fb 21 milyon dar\u00ean daristanan htine qutkirin. Ji dar\u00ean zeyt\u00fbnan ku hatine qutkirin 280 hezar dar\u00ean \u00a0ku temen\u00ea hinek ji wan z\u00eadetir\u00ee 60 sal\u00ee ne. Ev amara j\u00ee ji aliy\u00ea r\u00eaxistin\u00ean p\u00eawend\u00eedar ve j\u00ee hatine belgekirin \u00fb ji bo raya gi\u015ft\u00ee hatiye p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirin.<\/p>\n<p>Di roj\u00ean bor\u00ee de (23-24-25) T\u00eermeha 2024 an, agir bi r\u00fbber\u00ean berfireh ji daristan\u00ean xwezay\u00ee y\u00ean \u00e7iyay\u00ean di navbera de\u015ft\u00ean gund\u00ea \u201cAdma\u201d \u00fb bajarok\u00ea \u201cMeydan Akbes ket. Ji gund\u00ean \u201cAlabisk \u00fb Bil\u00eelko\u201d re derbas dibe, hetan\u00ee r\u00eaya ku di\u00e7e gund\u00ean \u201cMaydana\u201d li bakur, \u00fb \u00e7iyay\u00ea \u201cJala\u201d li ba\u015f\u00fbr ku bi 230 hektar t\u00ea texm\u00eenkirin \u00fb li derdora w\u00ea bi hezaran dar\u00ean zeyt\u00fbn, kerez, h\u00eaj\u00eer \u00fb tir\u00ee hene, li nav\u00e7eya Rac\u00fb, li ber \u00e7av\u00ea dewleta Tirk a dagirker \u00fb kom\u00ean \u00e7ekdar \u00ean gir\u00eaday\u00ee w\u00ea ku ti ti\u015ftek ji bo vemirandina w\u00ee agir\u00ee nekirin, ji bil\u00ee hewldan\u00ean mutewaz\u00ee, \u00fb t\u00eem\u00ean Berevaniya Siv\u00eel.<\/p>\n<p>R\u00eaxistina Maf\u00ea Mirovan S\u00fbriye- Efr\u00een derbar\u00ea bir\u00eena daran her\u00ee daw\u00ee wiha got: &#8220;Di \u00e7ar\u00e7oveya bir\u00een\u00ean v\u00ea dawiy\u00ea de, hejmarek ji kes\u00ean ku tawan\u00ean bir\u00eena daran dikin, n\u00eaz\u00eek\u00ee hefteyek\u00ea ber\u00ee niha li cihek\u00ee li ba\u015f\u00fbr\u00ea bajarok\u00ea Qetma &#8211; nav\u00e7eya \u015eara, 45 dar\u00ean zeyt\u00fbnan bi qism\u00ee bir\u00een \u00a0\u00fb dar\u00ean ku hatine bir\u00een a\u00eed\u00ee welatiy\u00ean Kurd in ku ew her\u00eam di bin serweriya Cebha El \u015eamiy\u00ea de ye. Kom\u00ean \u00e7eteyan bi \u015fev bi am\u00fbr\u00ean bir\u00een\u00ea y\u00ean elektr\u00eek\u00ea dar dibir\u00een \u00fb veguhestina daran bi otomob\u00eel\u00ean barhilgir li ber \u00e7av\u00ean bend\u00ean kom\u00ean \u00e7eteyan dihat kirin. Li hember\u00ee v\u00ea yek\u00ea malbat\u00ean ku dar\u00ean wan hatine qutkirin, \u015f\u00eekayet li gel pol\u00ees\u00ean baj\u00ear kirin, l\u00ea ev yek b\u00ea encam b\u00fb. H\u00eajay\u00ee gotin\u00ea ye ku beriya niha bi du hefteyan n\u00eaz\u00ee 200 dar y\u00ea xelk\u00ea Qitm\u00ea hatin qutkirin \u00fb heta niha j\u00ee bir\u00eena neheq li w\u00ea dever\u00ea berdewam e.<\/p>\n<p>Di \u00e7ar\u00e7oveya \u015fewitandina daristanan de, 30\u2019\u00ea T\u00eermeh\u00ea, agir bi daristan\u00ean di navbera gund\u00ean \u201c\u00c7iy\u00ea \u00fb Afraz\u00ea\u201d y\u00ean gundewar\u00ean Efr\u00een\u00ea ket. Pi\u015ft\u00ee destwerdana t\u00eem\u00ean parastina siv\u00eel \/Xuz El Bayda\/ agir hate vemirandin.<\/p>\n<p>Her wiha li gor\u00ee ku R\u00eaxistina Maf\u00ea Mirovan daye destn\u00ee\u015fan kirin ku li Efr\u00een\u00ea cih\u00ean p\u00ee\u015fesaz\u00ee y\u00ean komir\u00ea ku ji aliy\u00ea bazirgan \u00fb serok\u00ean kom\u00ean \u00e7ete ve t\u00ean bir\u00eavebirin, wiha ne:<\/p>\n<p>&#8211; Di navbera gund\u00ean Kamruk \u00fb S\u00eamalka, nav\u00e7eya Mabata.<\/p>\n<p>&#8211; Gund\u00ean Meydana, nav\u00e7eya Raco.<\/p>\n<p>&#8211; Gund\u00ea Hesen, nav\u00e7eya Raco.<\/p>\n<p>&#8211; Gund\u00ea Komre\u015f\u00ea, nav\u00e7eya Raco.<\/p>\n<p>&#8211; Di navbera gund\u00ean \u201cCerqa \u2013 Alamdara\u201d \u2013 nav\u00e7eya Raco.<\/p>\n<p><strong>`Dagirkeriya Tirk hem\u00fb bend\u00ean peyman\u00ean navnetew\u00ee y\u00ean Cenev \u00fb Romay\u00ea binp\u00ea dike`<\/strong><\/p>\n<p>P\u00eakan\u00een \u00fb kiryar\u00ean dagirkeriya Tirk y\u00ean ku di Efr\u00een \u00fb her\u00eam\u00ean dagirkir\u00ee de dike, \u00ead\u00ee gih\u00ee\u015ftine l\u00fbtkeya binp\u00eakirin\u00ean maf\u00ea mirov\u00ee \u00fb s\u00eewan\u00ean s\u00fbc\u00ean \u015fer derbas kiriye. Kiryar\u00ean dagirkeriya TirK y\u00ean di derheq\u00ea gel \u00fb her\u00eam\u00ean Kurdan de p\u00eak t\u00eene, her\u00ee daw\u00ee bi belge \u00fb tesb\u00eet ji aliy\u00ea R\u00eaxistina<span style=\"color: #333333;\"> <strong>\u2018<a style=\"color: #333333;\" href=\"https:\/\/www.hrw.org\/ar\">Human Rights Watch\u2019\u00a0ji raya gi\u015ft\u00ee re hate p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirin. Dagirkeriya Tirk di her\u00eam\u00ean dagirkir\u00ee de hem\u00fb p\u00eavan\u00ean mirov\u00ee derbas dike her wiha zagon \u00fb peyman\u00ean navnetew\u00ee binp\u00ea dike. <\/a><\/strong><\/span><\/p>\n<p>Ev kiryar\u00ean Tirkiy\u00ea li gor\u00ee Madeya (8) ya S\u00fbc\u00ean \u015eer ji Qan\u00fbna Romay\u00ea ya Dadgeha Cezay\u00ea ya Navnetewey\u00ee \u00fb Binp\u00eakirin\u00ean giran \u00ean Peymana Cenev\u00ea ya 12 Tebax 1949\u2019an, s\u00fbce\u00ean dijmirov\u00ee ne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xwezaya Efr\u00een ji aliy\u00ea Art\u00ea\u015fa Tirk ya dagirker \u00fb kom\u00ean \u00e7eteyan ve t\u00ea talankirin \u00fb \u015fewtandin. Ji\u201923 \u00ea T\u00eermeh\u00ea ve \u00a0li Efr\u00een\u00ea bi hezaran dar\u00ean zeyt\u00fbn \u00fb m\u00eaweyan ji aliy\u00ea dewleta Tirk \u00fb \u00e7etey\u00ean w\u00ea ve hatine \u015fewitandin. Tev\u00ee ku qirkirina xwezay\u00ea li gor\u00ee peymana navnetewey\u00ee ya Cin\u00eav \u00fb Romay\u00ea s\u00fbcek\u00ee dijmirov\u00ee ye j\u00ee, l\u00ea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":71437,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-71431","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nuce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71431"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71431\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71435,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71431\/revisions\/71435"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/71437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}