{"id":71339,"date":"2024-07-31T08:34:02","date_gmt":"2024-07-31T06:34:02","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=71339"},"modified":"2024-07-31T08:34:02","modified_gmt":"2024-07-31T06:34:02","slug":"zekaya-cekiri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=71339","title":{"rendered":"Zekaya \u00e7\u00eakir\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>Volqan El\u00ee<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>Hi\u015f\u00ea \u00e7\u00eakir\u00ee, zekaya sina\u00ee yan j\u00ee zekaya \u00e7\u00eakir\u00ee&#8230;<\/p>\n<p>Wek\u00ee ji serenav\u00ea j\u00ee t\u00ea naskirin, ev, z\u00eadetir ji ziman meqelayeke li ser p\u00ea\u015fketin\u00ean zanist\u00ee yan\u00ee li ser &#8216;hi\u015f\u00ea \u00e7\u00eakir\u00ee&#8217; ye. L\u00ea pirsgir\u00eaka me heya ku ew j\u00ee ne ji r\u00eaz\u00ea ye; pirsgir\u00eakeke d\u00eerok\u00ee-civak\u00ee ye. Yan\u00ee me serenav\u00ea niv\u00ees\u00ea dan\u00ee l\u00ea her kes, her\u00ee k\u00eam \u00ean ku v\u00ea bixw\u00eenin d\u00ea heman ti\u015ft\u00ee nas bikin yan na \u015fik \u00fb gumana me heye. Ji ber w\u00ea yek\u00ea ji beriya em bikevin nava mijar\u00ea me xwest li ser wateya kel\u00eemeyan li hev bikin. Li gor\u00ee f\u00eelologan (zimanzan) j\u00ee maneya her\u00ee teng a ziman ev e: &#8216;wek\u00ee ku ji heman watey\u00ea derx\u00eenin deng\u00ean ku li ser li hev kir\u00ee&#8217;. Me ji ber v\u00ea yek\u00ea hevoka destp\u00eak\u00ea ya niv\u00ees\u00ea dan\u00ee ku mijara me li ser \u00e7i ye, z\u00fbtir were naskirin.<\/p>\n<p>Ev mijar di van sal\u00ean daw\u00ee de rojeva mirovahiy\u00ea mij\u00fbl dike. Eger tu bid\u00ee li pey medyaya dij\u00eetal, aliy\u00ea w\u00ea y\u00ea xeter j\u00ee derdikeve p\u00ea\u015f; li gor\u00ee xwe aliy\u00ea ba\u015f j\u00ee derdixin p\u00ea\u015f. Di v\u00ea der\u00ea de ev yek derdikeve hol\u00ea. Dema ku mirov l\u00eakol\u00eeneke her\u00ee bi\u00e7\u00fbk j\u00ee dime\u015f\u00eene derdikeve hol\u00ea ku aliy\u00ea xeter \u00ea zekaya \u00e7\u00eakir\u00ee derdixin li p\u00ea\u015f ew in ku h\u00ea ji taybetmendiya civak\u00ea ya j\u00ea re exlaq t\u00ea gotin dest bernedane. Yan\u00ee li p\u00ea\u015fber\u00ea t\u00eag\u00eena civakb\u00fbn\u00ea, yekparetiya heq\u00eeqeta civak\u00ee hestiyar \u00fb di astek\u00ea de xwediy\u00ea hi\u015fyariy\u00ea ne.<\/p>\n<p>Feraseta pergala hey\u00ee ya c\u00eehan\u00ee ji bo zekaya \u00e7\u00eakir\u00ee \u00e7awa difikire, \u00e7i l\u00eakol\u00een dike, niha giha\u015ftiye k\u00eejan ast\u00ea helbet gir\u00eeng e. \u00c7ima? W\u00ea dem\u00ea em \u00ea zanibin ku ji eniyeke din ve civak-mirovah\u00ee bi xetereyeke\u00a0 \u00e7end\u00ee mezin re r\u00fb bi r\u00fb ye. L\u00ea h\u00fbrguliy\u00ean w\u00ea pir ji me re ne gir\u00eeng in. M\u00eenak, ev l\u00eakol\u00een\u00ean wan, ev meraqa wan di k\u00eejan qonaxan re derbas b\u00fbye, xwe gihandiye ku der\u00ea; ji me re pir ne gir\u00eeng e. Ji ber ku feraseta h\u00eaz\u00ean hegemon \u00ea c\u00eehan\u00ea, patron\u00ean medyaya dij\u00eetal ( Elon Mousk \u00fb hwd)\u00a0 ya zekaya \u00e7\u00eakir\u00ee, &#8220;p\u00eaw\u00eest nake her kes bifikire em \u00ea li \u015f\u00fbna we bifikirin. Ev, feraseta naskir\u00ee ya dijber\u00ea civak\u00ea bi xwe ye. M\u00eenak pergala c\u00eehan\u00ee ya dewletdar dib\u00eaje; &#8220;p\u00eaw\u00eest nake civak xwe bipar\u00eaze, ji ber ku ez \u00ea art\u00ea\u015f\u00ea ava bikim \u00fb w\u00ea bipar\u00eazim.&#8221; Bi rast\u00ee j\u00ee di encam\u00ea de bi hezar cur\u00ee art\u00ea\u015f hatine avakirin. L\u00ea ew dihizirin ku bi w\u00ee reng\u00ee w\u00ea bikaribin civak\u00ea bipar\u00eazin; l\u00ea bi v\u00ea yek\u00ea xwe ji civak\u00ea dipar\u00eaze. D\u00eesa nah\u00eale her netew, her \u00e7\u00een ji xwe re pergala perwerdey\u00ea ava bike. Dib\u00eaje &#8220;ez \u00ea pergala perwerdey\u00ea ji civak\u00ea re \u00e7\u00eabikim&#8221;. \u00c7\u00eadike. Di encam\u00ea de dewletek ji her aliy\u00ee ve bi endam\u00ean ji v\u00ea der\u00ea derketine xwe xwed\u00ee dike. Aboriya civak\u00ea ne civak, sermayedar bi r\u00eave dibin. Civak dixebite \u00fb sermayedar dewlementir dibe, civak her \u00fb her xizan \u00fb bir\u00e7\u00ee ye. Huner&#8230; w\u00eaje&#8230; &#8230; tev di v\u00ea rew\u015f\u00ea de ne..<\/p>\n<p>&#8221;Ma \u00e7i p\u00eaw\u00eest dike ku her kes bi huner\u00ea re, bi w\u00eajey\u00ea re mij\u00fbl be&#8217;. Li ser v\u00ea feraset\u00ea niha c\u00eeneke hunermend \u00fb w\u00eajevan\u00ean ji civak\u00ea cuda \u00e7\u00eab\u00fbne. Civak ji hev hatiye qutkirin, j\u00ear \u00fb jor, \u00e7\u00een \u00fb hi\u015fmendiya desthilat ji roja destp\u00eak\u00ea ve wisa \u00e7\u00eab\u00fbne.<\/p>\n<p>Her\u00ee daw\u00ee j\u00ee pergala kap\u00eetal\u00eest-dagirker xwe gihandiye v\u00ea feraset\u00ea:<\/p>\n<p>&#8220;Hewce nake mirov bihizrin, mak\u00eeneyan em \u00ea \u00e7\u00eabikin d\u00ea li \u015f\u00fbna mirov bihizrin.feraset ev e. Ya din j\u00ee mirov, civak bi fikir\u00een\u00ea b\u00fbye mirov, b\u00fbye civak. Eger mirov-civak v\u00ee maf\u00ea xwe bide h\u00eazeke cuda t\u00ea wateya ku ji mirovb\u00fbna xwe d\u00fbr dikeve.<\/p>\n<p>Bi rast\u00ee ev mijar t\u00eara xwe tevl\u00eehev \u00fb bi mijar\u00ean cuda ve gir\u00eadaye. Ji ber ku ne gengaze di v\u00ea niv\u00ees\u00ea de v\u00ee aliy\u00ee j\u00ee destn\u00ee\u015fan bike, em \u00ea di be\u015fa duyem\u00een \u00ea niv\u00ees\u00ea de li ser bisekinin..<\/p>\n<p>Reman-zeka bi her zind\u00eey\u00ee re heye; bi her heb\u00fbn\u00ea re heye. Li gor\u00ee Tao, ku oleke Asyay\u00ee ye, &#8216;heq\u00eeqeta fikir-zekay\u00ea di keviran de razay\u00ee ye, di nebatan de xewin dib\u00eene, di ajalan de \u015fiyar dibe \u00fb di mirov de j\u00ee p\u00ea dizane ku \u015fiyar b\u00fbye&#8217;.<\/p>\n<p>Keng\u00ee ku mirov dest li kevirik\u00ee, darek\u00ee kir ku xwe bipar\u00eaze; n\u00ea\u00e7\u00eera xwe bike, w\u00ea dem\u00ea mirov dest bi mirovb\u00fbn \u00fb civakb\u00fbn\u00ea kiriye. Yan\u00ee di w\u00ea mebest\u00ea de mirov hiziriye \u00fb ketiye li ser mirovb\u00fbn\u00ea. Zanist j\u00ee ji bo heq\u00eeqeta fikir\u00een\u00ea ten\u00ea ji bo mirov \u00fb p\u00ea\u015fketina civak\u00ee tehl\u00eeleke wisa dide p\u00ea\u015f.<\/p>\n<p>Ne ten\u00ea ol\u00ean Asyay\u00ee \u00fb zanist\u00a0 derbar\u00ea fikir \u00fb aqil de bi n\u00ear\u00een\u00ean xwe r\u00eaya me ron\u00ee dikin: Di \u00ceslamiyet\u00ea de Xweda aqil dide mirov \u00fb mirov dike heb\u00fbnek xwed\u00ee \u015feref \u00ea gerd\u00fbn\u00ea.<\/p>\n<p>Em bi v\u00ea m\u00eerateya b\u00ea hempa ya kevne\u015fopiya d\u00eerok\u00ee ya civaka mirov, dizanin ku zeka-fikir mirov-civak\u00ea ji hem\u00fb heb\u00fbn\u00ean din cuda dike. Dibe ku \u00eensan dernex\u00eene dervey\u00ea xweza \u00fb gerd\u00fbn\u00ea, l\u00ea rew\u015fa w\u00ee cudatir dike.<\/p>\n<p>Mirov-civak pi\u015ft\u00ee ku ji r\u00eaya civaka xwezay\u00ee derket, \u00e7\u00een-desthildat\u00ee dewlet ava kir, ji v\u00ea p\u00ea de aqil-zekaya xwe j\u00ee xist xizmeta qewm\u00ea xwe, \u00e7\u00een\u00ea xwe, dewleta xwe. Heta zanist ji bin\u00ee de xizte bin xizmeta xwe. Fikir-zanist\u00ea di destp\u00eak\u00ea de kevir, dar an j\u00ee ti\u015ftek\u00ee din ji bo ku mirov bibe mirov, civak bibe civak da dest\u00ea mirov: Angu mirov fikir\u00ee kevirek, darek\u00a0 ji bo xwe \u00fb civaka xwe bi kar an\u00ee. L\u00ea dema ku deriz li fikr \u00fb aql\u00ea mirov ket, du bend\u00ee \u00fb ji r\u00eaderketin \u00e7\u00eab\u00fb, aqil \u00fb zekaya mirov dewlet\u00ean ji dewletan \u015fiday\u00eetir zalimtir, kedxwartir bi p\u00ea\u015f xistin.<\/p>\n<p>Ji ber ku zanist j\u00ee \u00ead\u00ee di xizmeta h\u00eaz\u00ean desthilatperest de ye dikare \u00eero behsa &#8216;zekaya \u00e7\u00eakir\u00ee&#8217; bikin. \u00c7ar\u00e7oveya &#8216;zekaya \u00e7\u00eakir\u00ee&#8217; ku ew behs dike, \u00eentern\u00eat, tlf biaqil, erebey\u00ean bi aqil, \u00fb hwd ye. Bi v\u00ea rew\u015fa xwe zekaya \u00e7\u00eakir\u00ee, wek\u00ee am\u00fbreke notr ku zerara w\u00ea nebe xuya dike. L\u00ea her ti\u015ft ne ewqas h\u00easan e. Bi v\u00ee hal\u00ea xwe j\u00ee m\u00eenak, \u00eentern\u00eatek, telefonek li ser civakb\u00fbn\u00ea \u00e7end\u00ee bandoreke ne ba\u015f dike tam ne diyar e.\u00a0 Eger bi \u015fikl\u00ea ku ev bandor ji hol\u00ea werin rakirin, mirov wisa bifikire, ne \u00eentern\u00eat, ne telefon\u00ean bi aqil bi zerer in \u00fb hwd, hem\u00fb j\u00ee am\u00fbrek in \u00fb di\u015fibin \u00e7ekek\u00ea. M\u00eenaka her\u00ee balk\u00ea\u015f \u00e7ek e. \u00c7ekek dikare ji bo armanceke xirab j\u00ee were bikaran\u00een. L\u00ea di dest\u00ea \u015fervaneke\/\u00ee gel de \u00a0berxwedana li dij\u00ee dimin\u00ean dagirker de heb\u00fbneke b\u00ea hempa ye.<\/p>\n<p>D\u00eesa, eger em li ser m\u00eenakan bi\u00e7in; tv, medya \u00fb \u00e7apemeniya d\u00eej\u00eetal a bi her away\u00ee am\u00fbr\u00ean dest j\u00ea nabe y\u00ean h\u00eaz\u00ean \u015fore\u015fger in j\u00ee. Di v\u00ea derbar\u00ea de ya gir\u00eeng ew e ku mirov\u00a0 bi \u00e7i hi\u015fmendiy\u00ea n\u00eaz\u00eek\u00ee van am\u00fbran dibe; van, ji bo k\u00eejan armanc\u00ea bi kar t\u00eene.<\/p>\n<p>Ruxm\u00ee ku di v\u00ea ast\u00ea de wek\u00ee hinek\u00ea saf\u00ee be diyar dike j\u00ee di h\u00fbrguliy\u00ean xwe de mijar d\u00eesa xwe digih\u00eene asteke t\u00eavl\u00eehev. Bernamey\u00ean werger\u00ea y\u00ean di Googil de, bernamey\u00ean\u00a0 ku niv\u00eesek\u00ea tercume dikin \u00fb bi deng\u00ea kesa\/\u00ea t\u00ea xwestin dixw\u00eenin pir balk\u00ea\u015f in. P\u00eaw\u00eest e ev ney\u00ea wateya ku em li dij\u00ee p\u00ea\u015fketin\u00ean zanist\u00ee ne. \u00c7awa? M\u00eenak, Googil yan j\u00ee bernameyek\u00ea di n\u00eevenga \u00eentern\u00eat\u00ea de niv\u00eesek\u00ea werdiger\u00eene, bi deng\u00ea kesek\u00ee niv\u00ees\u00ea dixw\u00eene: Ya yekem\u00een dema ku mexzena werger\u00ea ya Googil\u00ea t\u00ea dagirtin her hal bi hi\u015fmendiya azadixwaziya civak\u00ea yan\u00ee bi hi\u015fmendiya \u015earistaniya Demokrat\u00eek nay\u00ea dagirtin. Em wek\u00ee dilxwaz\u00ean v\u00ea parad\u00eegmay\u00ea \u00e7awa li ser hem\u00fb silsileya v\u00ea hakim bin. Jixwe heta ku em yek bi yek peyvan \u00fb hevokan re mij\u00fbl bin em \u00ea bi zekaya xwezay\u00ee werger bikin. Yan\u00ee heta ku ev qada di serweriya v\u00ea hi\u015fmend\u00ee \u00fb zehniyeta dij civak\u00ee de be ev qad ne bi ewle ye. Ya duyem\u00een, bernamey\u00ean deng\u00ea kesek\u00ee digirin \u00fb wek\u00ee ku ew kes bixw\u00eene kar dikin, teql\u00eeda kesek\u00ee bi rastiya w\u00ee\/\u00ea re dixin nava hev \u00fb ji \u015f\u00eal\u00fbb\u00fbn\u00ea re r\u00ea vedikin. Ya din; wek\u00ee kes\u00ean duyem\u00een em \u00ea \u00e7awa li ser v\u00ea kontirola xwe \u00e7\u00eabikin? Ji ber v\u00ea yek\u00ea mijar dikeve war\u00ea exlaq\u00ee j\u00ee yan\u00ee sibe du sibe gotin \u00fb axavftinek ku kesek\u00ee nekiriye dikare li ser were \u00eed\u00eeakirin.<\/p>\n<p>Dikare bi hezaran m\u00eenak\u00ean wisa were z\u00eadekirin. Dibe ku hin tekn\u00eekan p\u00ea\u015fketina xwe temam nekiribe, niha bi aliy\u00ea xwe y\u00ea negat\u00eef xwe bidin p\u00ea\u015f. Ji ber w\u00ea yek\u00ea z\u00eade k\u00fbrkirina mijar\u00ea z\u00eade nedicih de be j\u00ee. Yan\u00ee \u015fa\u015f derkevin. L\u00ea m\u00eenakeke di v\u00ee war\u00ee de dide dest ku \u00e7iqes em mafdar in: Bernameyek heye w\u00eaneyan paqij dike,\u00a0 saf\u00eetir dike. Rew\u015f ev e. M\u00eenak, resmek\u00ee di sed sala 20. Di civaka Rojhilata Nav\u00een de hatiye ki\u015fandin, dema dikeve v\u00ea bernamey\u00ea tu dib\u00eaj\u00ee qey te \u00eero daye ki\u015fandin. M\u00eenak, resm\u00ea \u015fore\u015fger\u00ean sal\u00ean 70-80&#8217;an wek\u00ee ciwanek\u00ee\/e \u00eero d\u00eezayn dike. Werhasil&#8230;<\/p>\n<p>B\u00eay\u00ee ku em z\u00eade dir\u00eaj bikin em dikarin wisa b\u00eajin, ji aliy\u00ea kar\u00ea rojane ve mirov z\u00eade \u00eetibar\u00ea bi van bernamey\u00ean qa\u015fo &#8216;zekaya \u00e7\u00eakir\u00ee&#8217; neke ba\u015ftir e. Ji ber ku medyaya d\u00eej\u00eetal, ji bazar \u00fb feydeya xwe kar dike. Gotina daw\u00ee karibe were gotin ev e; hi\u015fmendiyek ku zekaya xwezay\u00ee dikuje ti car &#8216;zekayeke \u00e7\u00eakir\u00ee&#8217; naxe xizmeta mirovahiy\u00ea: Eger kiriba \u00e7ima ya hazar bikuje? Li c\u00eehanek ku di du-s\u00ea mehan de z\u00eadetir\u00ee 30 hezar\u00ee Fil\u00eest\u00een\u00ee t\u00ea ku\u015ftin, ten\u00ea ji ber ku kerba j\u00ea rake tang didin li ser zarok\u00ean Kurdan bi v\u00ea bawer kirin ji zehmet b\u00fbn\u00ea w\u00eadetir ne gengaz e.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Volqan El\u00ee \u00a0Hi\u015f\u00ea \u00e7\u00eakir\u00ee, zekaya sina\u00ee yan j\u00ee zekaya \u00e7\u00eakir\u00ee&#8230; Wek\u00ee ji serenav\u00ea j\u00ee t\u00ea naskirin, ev, z\u00eadetir ji ziman meqelayeke li ser p\u00ea\u015fketin\u00ean zanist\u00ee yan\u00ee li ser &#8216;hi\u015f\u00ea \u00e7\u00eakir\u00ee&#8217; ye. L\u00ea pirsgir\u00eaka me heya ku ew j\u00ee ne ji r\u00eaz\u00ea ye; pirsgir\u00eakeke d\u00eerok\u00ee-civak\u00ee ye. Yan\u00ee me serenav\u00ea niv\u00ees\u00ea dan\u00ee l\u00ea her kes, her\u00ee k\u00eam [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":71340,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-71339","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71339"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71341,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71339\/revisions\/71341"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/71340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}