{"id":70230,"date":"2024-07-03T08:34:33","date_gmt":"2024-07-03T06:34:33","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=70230"},"modified":"2024-07-03T08:34:33","modified_gmt":"2024-07-03T06:34:33","slug":"evindare-ziman-u-wejeya-kurdi-arsek-baravi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=70230","title":{"rendered":"\u00a0Ev\u00eendar\u00ea ziman \u00fb w\u00eajeya kurd\u00ee; Ar\u015fek Barav\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>Hemza S\u00eavo\/ Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ehmed El\u00ee y\u00ea bi nasnav\u00ea Ar\u015fek Barav\u00ee t\u00ea naskirin, yek ji zimanzan \u00fb w\u00eajevan\u00ea kurd y\u00ean berz e. Barav\u00ee ji sal\u00ean 1980\u2019\u00ee ve mij\u00fbl\u00ee ziman \u00fb w\u00eajeya kurd\u00ee dibe, b\u00eahtir\u00ee 20 berhem\u00ean w\u00ee hene. Ew bi 5 zimanan dizan\u00ea l\u00ea b\u00fbye ev\u00eendar\u00ea ziman \u00fb w\u00eajeya kurd\u00ee \u00fb xebateke giranbuha di v\u00ee war\u00ee de kiriye \u00fb h\u00eena j\u00ee xizmetkariya\u00a0 ziman \u00fb w\u00eajeya kurd\u00ee dike. <\/strong><\/p>\n<p><strong>Ar\u015fek Barav\u00ee<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-70232 alignright\" src=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/878787878-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/878787878-300x200.jpg 300w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/878787878-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/878787878-768x512.jpg 768w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/878787878.jpg 1416w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/> <\/strong><\/p>\n<p>Qada \u00e7and \u00fb w\u00eajey\u00ea baxeke bedew a civak\u00ea ye, bi tayebet \u00e7and, w\u00eaje \u00fb ziman\u00ea kurd\u00ee, w\u00eajevan \u00fb zimanzan\u00ean kurd j\u00ee, kesayetine ku ji bo parastin \u00fb p\u00ea\u015fxistina \u00e7and, ziman \u00fb w\u00eajey\u00ea guh dane w\u00ea baxa w\u00eajeya kurd\u00ee. Yek ji van kesan Ar\u015fek Barav\u00ee ye, ew zimanzan \u00fb w\u00eajevan\u00ea kurd y\u00ea ji Rojava ye. Nav\u00ea w\u00ee Ehmed El\u00ee ye, Ar\u015fek nasnav\u00ea xwe ji \u015fah\u00ean kurdan y\u00ean d\u00eerok\u00ee wergirtiye t\u00ea wateya \u015feka agir \u00fb Barav\u00ee j\u00ee nasnav\u00ea e\u015f\u00eereya w\u00ee ye.<\/p>\n<p><strong>Jiyana w\u00ee \u00fb xwendin <\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1963\u2019an de li Am\u00fbd\u00ea ji dayik b\u00fbye, l\u00ea d\u00ea \u00fb bav\u00ea Ar\u015fek ji Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea bi tena xwe ko\u00e7ber\u00ee Am\u00fbd\u00ea dibin. Tu xu\u015fk \u00fb biray\u00ean w\u00ee tune b\u00fbn. Ji ber ku bav\u00ea Ehmed ango Ar\u015fek ji xwendin \u00fb zan\u00een\u00ea hez dikir, w\u00ee bi temenek\u00ee bi\u00e7\u00fbk r\u00ea kir dibistan\u00ea, rojane ew li kerek\u00ea siwar dikir \u00fb dibir dibistana Emar Bin Yasir a ku diket nav tax\u00ean xirstiyanan. Ji ber ku ziman\u00ea perwerdey\u00ee bi ziman\u00ea ereb\u00ee b\u00fb, w\u00ee gelek\u00ee asteng\u00ee di v\u00ee mil\u00ee de d\u00eetiye. Her wiha heya refa 6\u2019an ji waney\u00ean ku dihatin day\u00een f\u00eam nekiriye. L\u00ea w\u00ee mijara zimanek\u00ee xer\u00eeb ji bo xwe nekiriye pirsgir\u00eak \u00fb xwendina xwe domandiye. Ar\u015fek, serkeft\u00ee derbas\u00ee qonaxa nav\u00een \u00fb amadey\u00ee dibe \u00fb di dibistana Eb\u00ee Elaa Elmeer\u00ee de ya Am\u00fbd\u00ea xwendiye. Pi\u015ft\u00ee ku bawernameya bekeloriya w\u00eajey\u00ee ya ziman\u00ea ereb\u00ee wergirt, \u00e7\u00fb \u015eam\u00ea \u00fb dest bi xwendina be\u015fa Mafnasiy\u00ea kir. L\u00ea di sala yekem ya zan\u00eengeh\u00ea de ji ber ku li Qasiy\u00fbn \u00fb Rikned\u00een waney\u00ean bi ziman\u00ea kurd\u00ee didan, ji zan\u00eengeh\u00ea hate d\u00fbrxistin. Di sala 1986\u2019an de careke din waney\u00ean ziman\u00ea kurd\u00ee li Am\u00fbd\u00ea dane hejmarek mezin ji \u015fagirt\u00ean Am\u00fbd\u00ea. Bi destp\u00eakirina \u015eore\u015fa Rojava re, derfeteke mezin li p\u00ea\u015fiya xebata w\u00ee ya di derbar\u00ea zimanvan\u00ee \u00fb w\u00eajey\u00ea de \u00e7\u00eab\u00fb. Ehmed xebata xwe ya gir\u00eaday\u00ee ziman \u00fb w\u00eajeya kurd\u00ee didomand \u00fb di heman dem\u00ea de j\u00ee di nav saziy\u00ean R\u00eaveberiya Xweser de j\u00ee kar\u00ea r\u00eavebirin\u00ea \u00fb y\u00ean cuda dikir. Weke R\u00eaxistina Ork\u00ea\u015f a Maf\u00ea Mirovan, Yek\u00eetiya Ragihandin\u00ea \u00fb hwd\u2026 Ji wan saziyan j\u00ee Zan\u00eengeha Rojava b\u00fb, Barav\u00ee sala 2018- 2019\u2019an xwebex\u015f, di be\u015fa W\u00eajeya Kurd\u00ee de b\u00fbye mamosteyek. Di roja \u00eero de j\u00ee di Yek\u00eetiya Rew\u015fenb\u00eeran ya Her\u00eama Ciz\u00eer\u00ea de weke r\u00eabeber\u00ea be\u015fa Am\u00fbd\u00ea cih digre. Ew ji destp\u00eaka ku b\u00eerewer b\u00fbye, kar\u00ea \u015fivantiya pez kiriye \u00fb heya niha j\u00ee di ber niv\u00ees \u00fb xebata rew\u015fenb\u00eer\u00ee, \u015fivan e.<\/p>\n<p><strong>Xebata w\u00ee ya zimanzan\u00ee \u00fb w\u00eajevaniy\u00ea <\/strong><\/p>\n<p>Dema ku Barav\u00ee ev qonax dixwend di nav re mij\u00fbl\u00ee w\u00eaje \u00fb niv\u00ees\u00eena helbest\u00ea dibe, l\u00ea ji ber ku niv\u00ees\u00eena bi ziman\u00ea kurd\u00ee qedexe b\u00fb, w\u00ee bi ziman\u00ea ereb\u00ee helbest niv\u00ees\u00eene. Di rojek\u00ea ji rojan de wan helbest\u00ean xwe y\u00ean bi ziman\u00ea ereb\u00ee li p\u00ea\u015fiya \u015fagirt \u00fb mamosteyan dixw\u00eene. Ji ber ku nikar\u00eeb\u00fb hest \u00fb helbest\u00ean xwe bi ziman\u00ea dayik\u00ea derbir\u00een bike, rondikan dibar\u00eene \u00fb ji cerg\u00ea xwe dinale. Lewma di w\u00ea dem\u00ea de wan helbestan li cem xwe dih\u00eale \u00fb pa\u015f\u00ea wan bi kurd\u00ee diniv\u00ees\u00eene. Di w\u00ea dema ku ji ber \u00ea\u015fa helbesta kurd\u00ee rondik dibaranad, v\u00eena w\u00ee ya ji bo f\u00earb\u00fbna ziman\u00ea kurd\u00ee gur b\u00fb. Di heman dem\u00ea de carek\u00ea ji ber niv\u00ees\u00ean siyas\u00ee y\u00ean ku li ser d\u00eewar\u00ea dibistana ku l\u00ea dixwend, b\u00ea s\u00fbnc ji aliy\u00ea r\u00eaj\u00eema Baais ve t\u00ea girtin \u00fb bi tund\u00ee t\u00ea i\u015fkencekirin. Sedem ew b\u00fb ku Ar\u015fek \u015fagirtek\u00ee kurd b\u00fb, hate cezakirin. L\u00ea ev yek ji zimanzan Ar\u015fek Barav\u00ee re b\u00fb hanedan \u00fb h\u00eazek ku bibe t\u00eako\u015fer\u00ea p\u00ean\u00fbs \u00fb zan\u00een\u00ea, her wiha dest bi xebata zimanzan\u00ee \u00fb w\u00eajey\u00ea bike. Ew di sala 1981\u2019\u00ee de ji bo ku xwe f\u00ear\u00ee ziman\u00ea kurd\u00ee bike, di\u00e7e Libnan\u00ea \u00fb pirt\u00fbka Cegerxw\u00een dikire. Ew bi riya hevr\u00fbkirina di navbera t\u00eep\u00ean ingl\u00eez\u00ee \u00fb kurd\u00ee de f\u00ear\u00ee ziman\u00ea dayik\u00ea dibe. Her wiha di sala 1981\u2019\u00ea de mij\u00fbl\u00ee aliy\u00ea \u00e7and\u00ee dibe \u00fb yekem koma Folklor\u00ee ya bi nav\u00ea M\u00eediya li nav\u00e7eya Am\u00fbd\u00ea avadike. Di sala 1982\u2019an de j\u00ee di nav qada \u015fore\u015fger\u00ee ya Tevgera Rizgariya Kurdistan\u00ea de dibe wergervan\u00ea ereb\u00ee, kurd\u00ee \u00fb tirk\u00ee. H\u00eajay\u00ee gotin\u00ea ye ji bil\u00ee kurd\u00ee, ew bi ziman\u00ea tirk\u00ee, ereb\u00ee, faris\u00ee \u00fb ingl\u00eez\u00ee j\u00ee dizane biaxive \u00fb binv\u00eese. Lewma w\u00ee ferhengek bi nav\u00ea Ferhenga \u00c7eleng bi 2 \u00e7apan amade kiriye. Ehmed (Ar\u015fek) di sal\u00ean 1980\u2019\u00ee de pirt\u00fbka r\u00eazman a Celadet Bedirxan \u00fb hin pirt\u00fbk\u00ean din xwendin \u00fb di heman dem\u00ea de j\u00ee rexne kirine \u00fb nirxandine. Weke ku Ar\u015fek dib\u00eaje: \u201cPiraniya pirt\u00fbk\u00ean ziman \u00fb r\u00eaziman y\u00ean ku niv\u00eeskar\u00ean kurd amade kirin, ne li gor\u00ee hizir \u00fb ziman\u00ea civaka kurd\u00ee ne. Nim\u00fbne em b\u00eajin, Celadet di bin bandora ziman\u00ea tirk\u00ee de xebata r\u00eazman \u00fb ziman\u00ea kurd\u00ee kiriye. Lewma min biryar da ku ez bi felsefa kurd\u00ee bihizirim \u00fb di v\u00ee war\u00ee de xebat\u00ean zimanzaniy\u00ea bidom\u00eenim. Ar\u015fek Barav\u00ee b\u00eahtir\u00ee xwe guh daye ziman \u00fb r\u00eazmana kurd\u00ee \u00fb yekem pirt\u00fbka gir\u00eaday\u00ee ziman di sala 1988\u2019an de bi nav\u00ea Rista Hokirina bi awayek\u00ee ve\u015fart\u00ee \u00e7ap kir. Di sala 2005\u2019an de ew dixwaze pirt\u00fbka Zar \u00fb Ziman bi\u015f\u00eene \u015eam\u00ea \u00fb \u00e7ap bike, l\u00ea ji aliy\u00ea rej\u00eema Baas a w\u00ea dem\u00ea ve t\u00ea girtin, lewma Ar\u015fek ne\u00e7ar dim\u00eene ku li Beyr\u00fbta Libnan\u00ea di heman sal\u00ea de \u00e7ap bike. W\u00ee xebata xwe ya zimanvaniy\u00ea domandiye \u00fb berhem\u00ean t\u00eakildar\u00ee ziman\u00ea kurd\u00ee de niv\u00eesiye.<\/p>\n<p><strong>Berhem\u00ean w\u00ee <\/strong><\/p>\n<p>Ehmed El\u00ee y\u00ea ku bi nav\u00ea Ar\u015fek Barav\u00ee t\u00ea nas\u00een, xebateke bi nirx ji bo w\u00eaje \u00fb ziman\u00ea kurd\u00ee kiriye. H\u00eajay\u00ee gotin\u00ea ye ku heya niha 10 berhem \u00e7ap kirine \u00fb b\u00eatir\u00ee 10 berhem\u00ean din h\u00eena \u00e7ap neb\u00fbne. Y\u00ean ku \u00e7ap b\u00fbne ev in; Rista f\u00earkirina Ziman\u00ea Kurd\u00ee (1), di sala 1988\u2019an de \u00e7ap b\u00fbye, pirt\u00fbka Hokar\u00ea Kurd (1) di sala 1989\u2019an de hatiye \u00e7apkirin. Her wiha pirt\u00fbka Zar \u00fb Ziman di sala 2005\u2019an de \u00fb Ferhenga \u00c7eleng \u00e7apa 0 \u00fb 1\u2019\u00ea di sala 2017\u2019an de \u00e7ap b\u00fbne. Romana Jiyan di sala 2020\u2019an de \u00fb pirt\u00fbka Zar\u00ea Z\u00ear\u00een \u00e7apa 1\u2019\u00ea di heman sal\u00ea de hatine \u00e7apkirin. Hem j\u00ee pirt\u00fbka Zar\u00ea Z\u00ear\u00een \u00e7apa 2\u2019yan \u00fb ABC ya Kurd\u00ee \u00fb ola Zerde\u015ft\u00ee \u00fb D\u00eeroka ABC ya Kurd\u00ee di sala 2022\u2019an de hatiye \u00e7apkirin. Berhema Ar\u015fek ya daw\u00een ku hatiye \u00e7apkirin j\u00ee pirt\u00fbka W\u00eajeya Kurd\u00ee ye, di sala 2023\u2019an de weke l\u00eakol\u00een \u00e7ap b\u00fbye. Barav\u00ee xebata xwe didom\u00eene \u00fb p\u00ean\u00fbs li gel ked \u00fb xw\u00eadan\u00ea ranaweste. Pirt\u00fbka w\u00ee ya ku niha li ber \u00e7ap\u00ea ye; D\u00eeroka Gel\u00ea Kurd e. Li aliyek\u00ee din j\u00ee li gel w\u00ee cureyeke w\u00eajey\u00ea taybet ya kurd\u00ee afrandiye, cureya kevan\u00ean helbest\u00ee ango tabloy\u00ean helbest\u00ee. W\u00ee 6 kevan\u00ean helbest\u00ee niv\u00ees\u00eene \u00fb her kevanek di hundur\u00ea xwe de n\u00eaz\u00ee 60 helbest\u00ee dihew\u00eene. Berhema ku niha li ser kar dike j\u00ee cureyeke n\u00fbjen e, ew j\u00ee romana helbest\u00ee ye.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hemza S\u00eavo\/ Qami\u015flo Ehmed El\u00ee y\u00ea bi nasnav\u00ea Ar\u015fek Barav\u00ee t\u00ea naskirin, yek ji zimanzan \u00fb w\u00eajevan\u00ea kurd y\u00ean berz e. Barav\u00ee ji sal\u00ean 1980\u2019\u00ee ve mij\u00fbl\u00ee ziman \u00fb w\u00eajeya kurd\u00ee dibe, b\u00eahtir\u00ee 20 berhem\u00ean w\u00ee hene. Ew bi 5 zimanan dizan\u00ea l\u00ea b\u00fbye ev\u00eendar\u00ea ziman \u00fb w\u00eajeya kurd\u00ee \u00fb xebateke giranbuha di v\u00ee war\u00ee [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":70233,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-70230","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70230"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70230\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":70234,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70230\/revisions\/70234"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/70233"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}