{"id":70142,"date":"2024-06-30T09:07:07","date_gmt":"2024-06-30T07:07:07","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=70142"},"modified":"2024-06-30T09:07:07","modified_gmt":"2024-06-30T07:07:07","slug":"dagirkeriya-osmani-li-ser-ewrupaye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=70142","title":{"rendered":"Dagirkeriya Osman\u00ee Li Ser Ewr\u00fbpay\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>Volqan El\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Ji beriya pergala c\u00eehan\u00ee ya kap\u00eetal\u00eest-emperyal\u00eest j\u00ee li c\u00eehan\u00ea h\u00eaz\u00ean hegemon\u00eek-serwer \u00ean c\u00eehan\u00ea heb\u00fbne. Qetl \u00fb ku\u015ftar\u00ee, \u015fer \u00fb \u2018a\u015ftiya\u2019 li c\u00eehan\u00ea heye ji aliy\u00ea wan ve hatiye diyarkirin. \u015earistaniya Greko-Romen, \u00eemparatoriya Roma, \u00eemparatoriy\u00ean Emew\u00ee-Ebas\u00ee, \u00eemparatoriy\u00ean Osman\u00ee, Moxol, Sasan\u00ee, bi hezar salan xw\u00eena gelan r\u00eajandina, keda wan talan kirine \u00fb k\u00eejan qewm, ol \u00fb etn\u00ees\u00eetey\u00ea daye li pey azadiya xwe ji kok ve hatine qelandin.<\/p>\n<p>Ji ber yek\u00ea, c\u00eehana me, pi\u015ft\u00ee derketina dewlet \u00fb kedxwariy\u00ea her tim\u00ee di nava aloz\u00ee \u00fb ezmeyek\u00ea de b\u00fbye. bi nav\u00ea k\u00eejan ol \u00fb qewm\u00ee dibe bila bibe, her dewlet \u00fb \u00eemparatoriy\u00ea tim\u00ee xwestiye erd \u00fb welat\u00ea miletan dagir bike; netew, ol \u00fb qewman j\u00ee tim\u00ee xwestiye azad bij\u00een, \u00eebadet \u00fb ol\u00ean xwe bime\u015f\u00eenin, li c\u00eehana me her wisa tim\u00ee \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbnek heb\u00fbye.<\/p>\n<p>Di d\u00eerok\u00ea de pi\u015ft\u00ee ku h\u00eaz\u00ean serdest \u00ean hegemon\u00eek tewazineke li gor\u00ee xwe \u00e7\u00eakirine, li gor\u00ee xwe \u2018a\u015ftiyek\u2019 hakim kirine ji bo t\u00eecaret \u00fb bazirganiya xwe, \u00fb bi her away\u00ea serweriya xwe hin proje xistine meriyet\u00ea; \u2018R\u00eaya Qiral\u2019, R\u00eaya Hewre\u015f\u00eem\u00ea\u2019 \u00fb \u2018R\u00eaya Biharat\u00ea\u2019 (bi taybet\u00ee j\u00ee li gor\u00ee serdeman v\u00ea rey\u00ea bergeh \u00fb guzergeha xwe guhertiye) y\u00ean sereke ne. Ev her s\u00ea r\u00ea, di serdem\u00ean cuda de ji aliy\u00ea h\u00eaz\u00ean cuda y\u00ean hegemon\u00eek ve hatine \u00e7\u00eakirin. Jixwe her yek ji van di encama li hev kirineke diyar de wek\u00ee berjewendiyeke \u015fir\u00eek ketiye meriyet\u00ea.<\/p>\n<p>M\u00eenak, R\u00eaya Biharat\u00ea Ya N\u00fb ji Hindastan\u00ea dest p\u00eak\u00ea kiriye, perav\u00ean Afr\u00eekay\u00ea \u015fopandiye, \u00fb di ser L\u00eesbon\u00ea re xwe gihandiye hem\u00fb Ewr\u00fbpay\u00ea . H\u00eaza hakim ku di serdema sed sala 16. \u00a0ev proje (\u2018R\u00eaya Biharat\u00ea Ya N\u00fb\u2019) xistiye meriyet\u00ea, Ewr\u00fbpa ye. Wek\u00ee nav j\u00ee li ser e, biharat ku di wan sed salan de faktoreke gir\u00eeng a ekonom\u00eek b\u00fb, wek\u00ee curek\u00ee xwarin\u00ea ji bo Er\u00fbpay\u00ea di asta jiyan\u00ee de b\u00fb. Wek\u00ee t\u00ea zan\u00een biharat tama xwerin\u00ea xwe\u015fiktir dike. Ev aliy\u00ea t\u00ea zan\u00een e. Ya din j\u00ee bi taybet\u00ee ji bo bakur\u00ea Ewr\u00fbpay\u00ea, di wan serdeman ku kerabe-berade nebuuye de gir\u00eengiyeke w\u00ea heye. Li Ewr\u00fbpaya bakur ji ber ku erd\u00ean \u00e7andiniy\u00ea tinen yan ji ji bo \u00e7andiniy\u00ea nabin, bi piran\u00ee bi go\u015ft debara xwe dikin. Go\u015ft \u00fb xwarin\u00ean bi go\u015ft t\u00ean \u00e7\u00eakirin, dema bi biharatan t\u00ean ve\u015fartin demeke dir\u00eaj xira nabe. V\u00ea, gir\u00eengiya biharatan ji bo Ewr\u00fbpay\u00ea z\u00eadetir kiriye. Ya gir\u00eengtir j\u00ee bazirganiya li ser v\u00ea dihate kirin ji bo dewlet\u00ean serdem\u00ea, armanca esas\u00ee b\u00fbye.<\/p>\n<p>Ji beriya ku ev proje bikeve meriyet\u00ea j\u00ee, Ewr\u00fbpayiyan r\u00eay\u00ean bazirganiy\u00ea y\u00ean qed\u00eem didan \u015fuxulandin, cur\u00ean biharat\u00ea bi kar dian\u00een. M\u00eenak, \u2018R\u00eaya Hewre\u015f\u00eem\u00ea\u2019 ku ji \u00c7\u00een\u00ea dihat r\u00eayeke gir\u00eeng a hatina biharat\u00ea b\u00fb. dewlemend\u00ean Ewr\u00fbpa bi bihay\u00ea z\u00ear dib\u00fbn xwediy\u00ea van xwarinan. D\u00eesa h\u00eazeke hegemon ku R\u00eaya Biharat\u00ea ya qed\u00eem kontrol dikir (ji beriya sed sala 16.) j\u00ee bajar\u00ea Vened\u00eek \u00ea \u00cetalyay\u00ea b\u00fb.<\/p>\n<p>Ji beriya ku biharat yan j\u00ee t\u00eecareta biharat\u00ea rasterast ji Hindistan\u00ea bi r\u00eaya behr\u00ea bigih\u00eaje Ew\u00fbpay\u00ea, her\u00ee daw\u00ee heya bi destp\u00eaka sed sala 16. t\u00eecareta biharat\u00ea yan di r\u00eaya hewre\u015f\u00eem\u00ea de dihate kirin yan j\u00ee di bin kontrola Vened\u00eek\u00ea de di xeta Yemen, Ereb\u00eestan, Misir, Filist\u00een, \u00cetalya \u00fb nava Ewr\u00fbpa de dihate kirin. Be\u015fa t\u00eecareta ya R\u00eaya Hewre\u015f\u00eem\u00ea di bejahiy\u00ea de j\u00ee di bin bandora \u00eemparatoriy\u00ean Osman\u00ee \u00fb R\u00fbs de b\u00fbn. Bi v\u00ee \u015fikl\u00ee h\u00eaz\u00ean hegemon \u00ean Ewr\u00fbp\u00ee y\u00ean ji dervey\u00ea bajar-dewlet\u00ean \u00cetal\u00ee (Vened\u00eek, Napol\u00ee, Foleransa, Roma \u00fb hwd) \u00ean wek\u00ee, Portugal (Portek\u00eez), \u00cespanya, Fransa, \u00ceng\u00eeltere \u00fb hwd. \u2018R\u00eaya Biharat\u00ea Ya N\u00fb\u2019 \u00e7\u00eakirin. Di encam\u00ea de ji ambargo-h\u00eesara Vened\u00eek, Osman\u00ee-R\u00fbs xwe xelas kirin. Heta ji v\u00ea j\u00ee p\u00ea\u015ftir R\u00eaber\u00ea Azadiya gelan Abdullah Ocalan gefa \u00eemparatoriya Osman\u00ee li ser Ewrupay\u00ea, di derketina kap\u00eetal\u00eezm\u00ea li Ewr\u00fbpay\u00ea (\u00ceng\u00eeltere-Hollanda) de wek\u00ee faktoreke gir\u00eeng dihesib\u00eene (MAN\u00ceFESTOYA \u015eAR\u0130STAN\u0130YA DEMOKRAT\u00ceK-II Kap\u00eetal\u00eezm Ne Abor\u00ee Ye Desthilatdar\u00ee Ye) \u00c7awa ku Ewr\u00fbpay\u00ea kap\u00eetal\u00eezm wek\u00ee alternat\u00eef\u00ea dagirkeriya Osman\u00ee bi p\u00ea\u015f xistibe, \u2018R\u00eaya Biharat\u00ea Ya N\u00fb\u2019 (ya di sed sala 16. de) j\u00ee ji ber xetereya qorsan\u00ean (teror\u00eest\u00ean behr\u00ee) Vened\u00eek-Osman\u00ee (li ser R\u00eaya Hewre\u015f\u00eem\u00ea kontrola \u00eemparatoriya R\u00fbs heb\u00fb) hatiye bi p\u00ea\u015fxistin.<\/p>\n<p>Di sala 1498\u2019an de kaptan-i deryayek\u00ee dewleta Portugalee (Vasco da Gama) di aliy\u00ea bakur ve perav\u00ean Afr\u00eekay\u00ea \u015fopand xwe gihand Hindistan\u00ea. Ev r\u00eaya n\u00fb j\u00ee li ser xet\u00ea hatiye diyarkirin.<\/p>\n<p>Her \u00e7end\u00ee sedema p\u00ea\u015fketina kap\u00eetal\u00eezm\u00ea ne ten\u00ea ev be j\u00ee, di encam\u00ea de dagirker\u00ean Ewr\u00fbp\u00ee, ji ber gefa Osman\u00ee-Vened\u00eek\u00ee jixwe re R\u00eayeke Biharat\u00ea Ya N\u00fb \u00e7\u00eakirine tama dar\u00e7\u00een, qurnef\u00eel \u00fb zencef\u00eel\u00ean Rojhilat girtine, kedxwariya xwe ya li ser gelan bi caran z\u00eadetir kirine; \u00fb li aliy\u00ea din j\u00ee bazirganiya ku li Sumer\u00ea hatib\u00fb ke\u015fifkirin gihandine asteke n\u00fb ya kedxwariy\u00ea. Kap\u00eetal\u00eezm, wek\u00ee dojeha li ser r\u00fbye erd\u00ea li ser mirovahiy\u00ea ferz kirine.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Volqan El\u00ee Ji beriya pergala c\u00eehan\u00ee ya kap\u00eetal\u00eest-emperyal\u00eest j\u00ee li c\u00eehan\u00ea h\u00eaz\u00ean hegemon\u00eek-serwer \u00ean c\u00eehan\u00ea heb\u00fbne. Qetl \u00fb ku\u015ftar\u00ee, \u015fer \u00fb \u2018a\u015ftiya\u2019 li c\u00eehan\u00ea heye ji aliy\u00ea wan ve hatiye diyarkirin. \u015earistaniya Greko-Romen, \u00eemparatoriya Roma, \u00eemparatoriy\u00ean Emew\u00ee-Ebas\u00ee, \u00eemparatoriy\u00ean Osman\u00ee, Moxol, Sasan\u00ee, bi hezar salan xw\u00eena gelan r\u00eajandina, keda wan talan kirine \u00fb k\u00eejan qewm, ol [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":70035,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-70142","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70142","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70142"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70142\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":70143,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70142\/revisions\/70143"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/70035"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}