{"id":70121,"date":"2024-06-30T07:26:20","date_gmt":"2024-06-30T05:26:20","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=70121"},"modified":"2024-06-30T07:26:20","modified_gmt":"2024-06-30T05:26:20","slug":"serhildana-agiri2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=70121","title":{"rendered":"Serhildana Agir\u00ee(2)"},"content":{"rendered":"<p>Ihsan N\u00fbr\u00ee Pa\u015fa di b\u00eeran\u00een\u00ean xwe de p\u00eaw\u00eest\u00ee bi p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirina belgeyan d\u00eetiye \u00fb gotiye: \u201cDema ku ez ji Agiriy\u00ea derketim gi\u015ft\u00ee belge \u00fb peyam\u00ean min min li wir man. Lewma min gelek b\u00eeranin ji b\u00eer kirin, nay\u00ean b\u00eera min.\u201d<\/p>\n<p>L\u00ea bel\u00ea nex\u015fey\u00ean rapor \u00fb peyam\u00ean resen \u00a0ku ji van niv\u00eesan \u00a0p\u00eak t\u00ean, li \u00a0aliy\u00ea we bi h\u00fbrgil\u00ee hatine parastin. Ev Heypeyv\u00eena di navbera Dashnaksutyun \u00fb dewleta \u00ceran\u00eada di sala 1927 \u00fb 1930\u2018an de li quntar\u00ean \u00e7\u00eeyay\u00ea Ararat\u2018\u00ea p\u00eak hatibu.<\/p>\n<p>Ev sal\u00ean ku rapor\u00ean bir\u00eak\u00fbp\u00eak hatin veguhertin, sal\u00ean ku nakokiy\u00ean di navbera yek\u00eeney\u00ean Kurd\u00ee y\u00ean li Agiriy\u00ea \u00fb art\u00ea\u015fa Tirkiy\u00ea b\u00fb sedem ku, komkujiy\u00ean siv\u00eel \u00ean ji aliy\u00ea art\u00ea\u015fa Tirk ve \u00a0z\u00eade bibin. Eger em b\u00eenin b\u00eera xwe ku heta \u00eero d\u00eerokniv\u00eesiya Serhildana Agiriy\u00ea bi piran\u00ee li gor\u00ee agahiy\u00ean ferm\u00ee y\u00ean ku ji aliy\u00ea dewlet\u00ea ve hatine we\u015fandin\u2018\u00a0 Ev gotine y\u00ean Ihsan Nur\u00ee Pa\u015fa y\u00ean destpikirina serhildana Agir\u00ee b\u00fbn. Di rast\u00ee y\u00ea da berpirs\u00ea Awarte y\u00ea Xoybun\u00ea \u00cehsan N\u00fbr\u00ee serhildana Agir\u00ee xist\u00eeye \u00e7ar\u00e7oveyeke n\u00fbjen.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Berxweder \u00ea ku serhildana \u015e\u00eax Se\u00eed gur kir: P\u00ea\u015feng \u00cehsan N\u00fbr\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gava \u00cehsan N\u00fbr\u00ee ji Bedl\u00ees\u00ea Akademiya Le\u015fker\u00ee qedand di sala 1910\u2018de , haya w\u00ee ji r\u00eaze operasyon\u00ean cezakirin\u00ea y\u00ean hovane li dij\u00ee serhildan\u00ean bi \u015f\u00eeara serxweb\u00fbn\u00ea y\u00ean bermahiy\u00ean Osman\u00ee y\u00ean wek\u00ee Ereb, Bulgar \u00fb Arnawut \u00e7\u00eab\u00fb. Di heta dawiy\u00ea li Eniya Kafkasyay\u00ea, ku yek ji eniy\u00ean her\u00ee dijwar \u00ean \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem b\u00fb, \u015fer kir. Ev p\u00eavajo ye hest\u00ean w\u00ee y\u00ean w\u00ee ya ni\u015ftiman perwer\u00eey\u00ea xurt dike. Bi daw\u00eeb\u00fbna \u015fer re vedigere Stenbol\u00ea. Bi ronakb\u00eer\u00ean Kurd \u00ean weke Memduh Sel\u00eem \u00fb Kemal Fevz\u00ee re peywend\u00eey\u00ean xwe xurt dike. Di rojnameya J\u00een de niv\u00eesan diniv\u00eese.<\/p>\n<p>Di w\u00ea serdem\u00ea da \u00cehsan N\u00fbr\u00ee h\u00ea xwe efser\u00ea Osman\u00ee dihesiband. Bi qas\u00ee koma Rojnameya Jin li ser pirsgir\u00eaka Kurd xwed\u00ee fikr\u00ean Kurdewar\u00ee n\u00een e. Her \u00e7iqas ev behsa r\u00eagez\u00ean W\u00eelson\u00ea dike j\u00ee, l\u00ea difikire ku div\u00ea Kurd pi\u015ftgir\u00eeya tevgera ku Mustafa Kemal daye destp\u00eakirin bikin. Bi rast\u00ee di wan rojan de li Stenbol\u00ea serhildaneke le\u015fker\u00ee hat r\u00eaxistin kirin, \u00c7olak Kemalett\u00een Pa\u015fa j\u00ee di nav de, y\u00ea ku pi\u015ftra j\u00ee bibe hevkar\u00ea n\u00eaz\u00eek \u00ea Mustafa Kemal. Pi\u015ft\u00ee demek\u00ea derket hole ku, buyera qeraqol\u00ea \u00a0da j\u00ee cih girt\u00eeye. Ihsan Nur\u00ee Pa\u015fa bajar\u00ea Stenbol\u00ea b\u00fb armanc\u00ea h\u00eaz\u00ean dagirker. \u00a0Jibona w\u00ea buyer\u00ea di\u00e7e \u00calih\u00ea, ji wir j\u00ee di\u00e7e Azerbaycan\u00ea \u00fb li dij\u00ee \u00cengil\u00eezan le\u015fker\u00ean Azer\u00ee r\u00eaxistin \u00a0dike. Bi sekreter\u00ea Partiya Komun\u00eest a Tirkiy\u00ea Mistefa Suph\u00ee re dicive. Di \u015f\u00fbnda, dema ku ji aliy\u00ea Bol\u015fev\u00eekan dikeve bin \u015fopandin\u00ea, derbas\u00ee Kurdistan\u00ea dibe \u00fb fermandar\u00eeya korpa 9\u2018de dibe le\u015fker\u00ea dewleta Tirk a dagirker.<\/p>\n<p><strong>Derbasbuna li Kurdistan\u00ea b\u00fb sedema Pakrewant\u00eey\u00ea <\/strong><\/p>\n<p>\u00cehsan N\u00fbr\u00ee ku di destp\u00eaka sal\u00ean 1920\u2019an de ko\u00e7\u00ee Kurdistan\u00ea kir, hewl da bi serbaz\u00ean Kurd re lejneyek\u00ea \u00a0ava bike. Di w\u00ea dem\u00ea de daxuyan\u00eey\u00ean ku bal diki\u015fine ser mijara Kurd \u00fb Kurdistan\u00ea di al\u00eey\u00ea Kazim Karabek\u00eer dihatin ragihandin. Fermandar\u00ea korpa 9\u2018em\u00een Kazim Karabek\u00eer,\u00a0 di w\u00ea dem\u00ea da bang Ihsan Nur\u00ee dike \u00cehsan Nur\u00ee na\u00e7e Sarikami\u015f\u00ea. \u00cehsan N\u00fbr\u00ee bi \u00cehsan N\u00fbr\u00ee ser w\u00ea yek\u00ea demldest vesaz\u00ee Idir\u00ea t\u00ea kirin. D\u00ea heman dem\u00ea li al\u00eey\u00ea Cibranl\u00ee Xalit Beg ve komaleya Serxweb\u00fbna Kurd li Erzirom\u2018\u00ea t\u00ea damezirandin \u00fb Ihsan Nur\u00ee li gel Cibranli Xalit dikeve peywend\u00eey\u00ea. Di sala 1922\u2018an de bi asta fermandar\u00eeya bajar\u00ea Bayez\u00eed\u00ea y\u00ean xeta S\u00eenor hat vesazkirin. Di \u00a0Cotmeha 1923\u2018de, dema ku Komara Tirkiy\u00ea hate damezirandin, \u00cehsan N\u00fbr\u00ee fermandar\u00ea parastina s\u00eenor\u00ean Komara Tirk b\u00fb. Dema xebat wir da me\u015fandin li al\u00eey\u00ea gelek \u00ea\u015f\u00eer\u00ean her\u00eam\u00ea we hate naskirin. Ev dem\u00ea serhildan\u00ea j\u00eara pi\u015ftgr\u00eeyek da avakirin. Ev n\u00eazikb\u00fbna Ihsan Nur\u00ee ku w\u00ee di dem\u00ea fermandar\u00eaya s\u00eenor b\u00fb, di al\u00eey\u00ea rayedar\u00ean komara Tirk\u2018an ve weke ku bi p\u00ea\u015fxistina Kurda t\u00ea hate nirxandin \u00fb encama biryar\u00ea da vesaz\u00eeya w\u00ee\u00a0 li bajar\u00ea S\u00eart\u00ea hat \u00e7\u00eakirin.<\/p>\n<p><strong>Ev Biryar li p\u00ea\u015f\u00eeya Ihsan Nur\u00ee nabe asteng<\/strong><\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee demeke kurt di bajar\u00ea S\u00eart\u00ea dim\u00eene, bi hinceta destwerdan\u00ea serhildana Nest\u00fbriyan bike bajar\u00ea \u015eirnex\u00ea t\u00ea vesazkirin. Dema ku li \u015eirnex\u00ea b\u00fb, asta w\u00ee b\u00fb Major. Di \u00a0Van rojan r\u00eaxistina Azad\u00ee j\u00ee lez dide xebat\u00ean xwe. Di \u00celona 1924\u2018an de, li gor fermana ku ji Azad\u00ee digire, bi Serbaz \u00fb heval\u00ean xwe y\u00ean zabit Hur\u015f\u00eed, Tevf\u00eek \u00fb Rasim Beg re hewl dide serhildan\u00ea bike. Serhildana ku ji aliy\u00ea serbaz\u00ean \u00a0Azad\u00ee ve di nava art\u00ea\u015fa Tirk de hat destp\u00eakirin, bandor\u00eeyek mezin li ser art\u00ea\u015fa Tirk da avakirin. Di w\u00ea serdem\u00ea Cafer Teyar Pa\u015fa jibona fermandar\u00eeya le\u015fker\u00ee peyamek\u00ea di\u015f\u00eene \u00fb matmay\u00eena xwe t\u00eene ser ziman li peyam\u00ea da. Di wan rojan r\u00eaxistina Azad\u00ee j\u00ee lez\u00ea dide xebat\u00ean xwe. Di \u00celona 1924an de, li gor fermana ku ji Azad\u00ee wergirtiye, bi serbaz \u00fb heval\u00ean xwe y\u00ean zabit Hur\u015f\u00eed, Tevf\u00eek \u00fb Rasim Beg re hewl dide serhildane k\u00ea p\u00ea\u015f bixe. Ev serhildan\u00ea da gelek endam\u00ean Tevgera Azad\u00ee j\u00ee cih digirin. Ev serhildane di nav art\u00ea\u015fa dewleta Tirk de bandor\u00eeyek mezin dide avakirin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Komelaya Azad\u00ee hin danehev\u00ean xwe y\u00ean fermi dan xuya dike ku \u2018T\u00fbgl\u00fbb Hur\u015f\u00eed \u00fb Ahmet Rasim \u00ean ku endam\u00ea \u00a0ber\u00ea y\u00ean saz\u00eeya taybet (Te\u015fk\u00eelat- Mahsusa) ji ber zan\u00eena ziman\u00ea Kurd\u00ee di komelaya Goyan de kar dikin. Bawer\u00eeyek mezin da b\u00fb e\u015f\u00eer\u00ean her\u00eam\u00ea wek Goyan \u00fb hwd. Li gel \u00e7end serok e\u015f\u00eer\u00ean Goyan ve wek Mursel Pa\u015fa \u00fb Sey\u00eet Taha re hevd\u00eetin p\u00eak t\u00eene.. li wir cil \u00fb berg\u00ean derw\u00ea\u015f\u00ee, demeke dir\u00eaj p\u00ea dike. Ev hat\u00eeye teqezkirin bi al\u00eey\u00ea niv\u00eesan de.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Bi gotina \u00cehsan N\u00fbr\u00ee \u2018serhildana Agiriy\u00ea bendava w\u00ea m\u00eena av\u00ea \u015fikand\u2019<\/strong><\/p>\n<p>\u201cAzad\u00ee \u00fb r\u00fbh \u00fb ramana netewey\u00ee, weke kaniya av\u00ea ye di la\u015f\u00ean ku \u00ea\u015f \u00fb azaran diki\u015f\u00eenin.\u00a0 Her \u00e7end\u00ee bendav\u00ean bih\u00eaz li ber v\u00ea av\u00ea t\u00ean \u00e7\u00eakirin j\u00ee, di dawiy\u00ea de ev av kom dibe, diherike \u00fb wan bendavan di\u015fk\u00eene \u00fb ziyaneke b\u00easer\u00fbber dide wan bendavan. Ya ba\u015f \u00fb bik\u00ear ew e ku p\u00eaw\u00eest e r\u00ea li ber w\u00ea av\u00ea b\u00ea vekirin. Ji bo ku av bigihije zeviyan, ji bona zev\u00ee \u015f\u00een bibin \u00fb zev\u00ee mezin bibin, div\u00ea were vekirin. Dewleta Tirk girtina Agiriy\u00ea weke serkeftineke mezin bi nav kir. Derbar\u00ea Agiriy\u00ea de d\u00eeyar\u00eeyek amade kirin.\u00a0 Serfermandariya Gi\u015ft\u00ee ev d\u00eeyar\u00ee li hem\u00fb saziy\u00ean wel\u00eat belav kir.\u00a0 Pi\u015ft\u00ee ku 5 salan derbe li d\u00fb hev xwarib\u00fbn, pi\u015ft\u00ee ku h\u00eaza wan a le\u015fker\u00ee \u015fikest, pi\u015ft\u00ee ku bi sedan le\u015fker d\u00eel hatin girtin, art\u00ea\u015feke mezin a ji 66 hezar le\u015fker-jendirme \u00fb 100 balafiran p\u00eak dihat \u015fandin Wan \u00fb Bayez\u00eed\u00ea.\u00a0 Li Wan\u00ea gel bi temam\u00ee hat tepisandin. Ten\u00ea Kurd\u00ean ku ala Kurdistana serbixwe li be\u015fek\u00ee \u00c7iyay\u00ea Ararat\u00ea daliqandine li hember Bayez\u00eed\u00ea li ber xwe didin.\u00a0 Sedema ku ez dib\u00eajim par\u00e7eyek ji \u00c7iyay\u00ea Ararat\u00ea ev e: Li quntara bakur\u00ea \u00c7iyay\u00ea Ararat\u00ea ten\u00ea Emer\u00ea Bes\u00ea \u00fb meriv\u00ean w\u00ee y\u00ean ji e\u015f\u00eera Geltur\u00ee bi berxwed\u00ear\u00ean Agiriy\u00ea re hevkar\u00ee \u00fb \u015fer dikirin. E\u015f\u00eer \u00fb e\u015f\u00eer\u00ean din \u00ean ku li v\u00ea quntara \u00e7iy\u00ea dijiyan j\u00ee bindest\u00ea Tirkan b\u00fbn.\u00a0 Di van p\u00eanc salan de \u015fervan\u00ean Kurd hem\u00fb \u00e7ek \u00fb cebilxaney\u00ean xwe ji le\u015fker\u00ean ku ku\u015ftin an j\u00ee d\u00eel girtin, bi dest xistin. Pi\u015ft\u00ee ku min got, gelo girtina v\u00ee \u00e7iyay\u00ee dikare bibe serkeftinek ji bo art\u00ea\u015fek\u00ea?\u2019<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Di encamnamey\u00ea de; Dema mirov li dema p\u00ea\u015f binere, w\u00ea \u201cy\u00eakit\u00eeya netewey\u00ee\u201d y\u00ea ku Serhildana Ararat\u00ea afirandiye, w\u00ea li welat\u00ean her\u00ee d\u00fbr \u00ean Kurdistan\u00ea j\u00ee dubare bibe \u00fb nikaribin bendavek ji bo girtina v\u00ee \u00e7em\u00ee b\u00ea \u00e7\u00eakirin. Serhildana Agiriy\u00ea ya ku ji aliy\u00ea Xoybun \u00fb \u00cehsan N\u00fbr\u00ee Pa\u015fa ve ku di qad\u00ea de hizra w\u00ee ya n\u00fbjen-neteweperest nunert\u00eeya w\u00ee dike hatiye pol\u00eet\u00eek kirin, di d\u00eeroka Kurdan de qonaxeke gir\u00eeng e. Dikare b\u00ea gotin ku r\u00fbh\u00ea netewperestiya di zinc\u00eera serhildana Kurdan de heta serhildana Agiriy\u00ea nikare ji eksena netewperest\u00ee ya ku zanyar \u00fb zanay\u00ea Kurd Ahmed\u00ea Xan\u00ee ku di destp\u00eaka sedsala 18-an de wefat kiriye, derbas bike. L\u00ea bi Serhildana Agiriy\u00ea re ev r\u00eazef\u00eelm kete ber\u00fbwaj\u00ee n\u00fbjen-neteweperestiy\u00ea.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ihsan N\u00fbr\u00ee Pa\u015fa di b\u00eeran\u00een\u00ean xwe de p\u00eaw\u00eest\u00ee bi p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirina belgeyan d\u00eetiye \u00fb gotiye: \u201cDema ku ez ji Agiriy\u00ea derketim gi\u015ft\u00ee belge \u00fb peyam\u00ean min min li wir man. Lewma min gelek b\u00eeranin ji b\u00eer kirin, nay\u00ean b\u00eera min.\u201d L\u00ea bel\u00ea nex\u015fey\u00ean rapor \u00fb peyam\u00ean resen \u00a0ku ji van niv\u00eesan \u00a0p\u00eak t\u00ean, li \u00a0aliy\u00ea we [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":70122,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-70121","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70121"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70121\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":70123,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70121\/revisions\/70123"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/70122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}