{"id":70043,"date":"2024-06-26T08:25:04","date_gmt":"2024-06-26T06:25:04","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=70043"},"modified":"2024-06-26T08:25:04","modified_gmt":"2024-06-26T06:25:04","slug":"enerjiya-roje-dirok-u-bikaranina-we","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=70043","title":{"rendered":"Enerjiya roj\u00ea, d\u00eerok \u00fb bikaran\u00eena w\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>Hemza S\u00eavo\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Enerjiya roj\u00ea yek ji ved\u00eetin\u00ean mirovan y\u00ean her\u00ee gir\u00eeng e, \u00eeroj li ser asta c\u00eehan\u00ea bi gi\u015ft\u00ee xwed\u00ee s\u00eestema berhemday\u00eena elektr\u00eek\u00ea ya bi s\u00fbd e. \u00a0Mirov di serdem\u00ean kevnar de pabend\u00ee heb\u00fbna w\u00ea kirye. L\u00ea yekem car tabloy\u00ean ji bo berhemday\u00eena elektr\u00eek\u00ea bi riya enerjiya roj\u00ea ji aliy\u00ea \u00a0Darayl Chapin \u00fb Gerald Pearson ve di sala 1954\u2019an hatine \u00e7\u00eakirin.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Enerjiya roj\u00ea \u00e7i ye<\/strong><strong>?<\/strong><\/p>\n<p>Enerjiya roj\u00ea enerjiya ku di t\u00eer\u00eaj\u00ean roj\u00ea de cih digire ye. Radyasyon bi t\u00eer\u00eaj\u00ean elektromagnet\u00eek digih\u00eeje c\u00eehan\u00ea \u00fb pa\u015f\u00ea dikare were bikaran\u00een.Enerjiya roj\u00ea dikare di forma enerjiya germ\u00ee an enerjiya elektr\u00eek\u00ea de were bikaran\u00een. Dema ku dor t\u00ea ser enerjiya termal em germ\u00ea dist\u00eenin da ku \u015filekek germ bikin. Bi sazkirina lewhey\u00ean roj\u00ea \u00fb pergal\u00ean din, ew dikare ji bo bidestxistina enerjiya germ\u00ee an hilber\u00eena elektr\u00eek\u00ea were bikaran\u00een.<\/p>\n<p><strong>Enerjiya roj\u00ea di p\u00ea\u015fve\u00e7\u00fbna d\u00eerok\u00ea de <\/strong><\/p>\n<p>Enerjiya roj\u00ea yek ji kevintir\u00een enerjiy\u00ean ku di c\u00eehan\u00ea de hatiye bikaran\u00een \u00fb be\u015feke mezin ji \u00e7avkaniya enerjiya xwen\u00fbkirin\u00ea ya paqij \u00fb her\u00ee berbelav e. Li gor l\u00eakol\u00een\u00ean d\u00eerok\u00ee y\u00ean cur be cur t\u00ea texm\u00eenkirin ku enerjiya roj\u00ea di sedsala 7\u2019an ya ber\u00ee zay\u00een\u00ea weke yekem car ji aliy\u00ean mirovan ve hatiye bikaran\u00een. Di w\u00ea dem\u00ea de \u00e7avik\u00ean d\u00eetbariya ti\u015ftan ji bo p\u00eaxistina agir bi riya t\u00eer\u00eaj\u00ean roj\u00ea hatiye bikaran\u00een. Herwiha di p\u00ea\u015fve\u00e7\u00fbna d\u00eerok\u00ea de ku di her qonaxek\u00ea de j\u00ee enerjiya roj\u00ea bi away\u00ean cuda ji aliy\u00ea mirovan ve hatiye bikaran\u00een, hetan\u00ee ku ghat\u015ft s\u00eestema enerjiya roj\u00ea ya ku di roja me de t\u00ea pikaran\u00een. P\u00ea\u015fxistina lewhey\u00ean photovolta\u00eek ango lewhey\u00ean ji bo brehemday\u00eena elektr\u00eek\u00ea bi riya t\u00eer\u00eaj\u00ean roj\u00ea, di \u00a0encama xebata zanyar\u00ean cuda y\u00ean c\u00eehan\u00ee de ye. Herwiha destn\u00ee\u015fankirina d\u00eeroka afrandina yek\u00eeney\u00ean lewhey\u00ean enrjiya roj\u00ea \u00fb ved\u00eetina w\u00ea mijarek bi nakok e. Gelek mirov dest n\u00ee\u015fan dikin ku ev ved\u00eetin bi saya zanyar \u00fb f\u00eez\u00eeknas\u00ea ferens\u00ee \u00cadmond B\u00eek\u00ear\u00eal p\u00eak hatiye. \u00cadmond d\u00eet ku hin materyal ango made hene, dema ku ronah\u00ee li ser wan t\u00ea teysandin, enerjiy\u00ea hildiber\u00eenin. Di sala 1873 de, zanyar Willogby Smeth nas kir ku h\u00eamana s\u00eel\u00eenyom\u00ea xwedan \u015fiyan e ku elektr\u00eek\u00ea ji roj\u00ea werbigre \u00fb veguh\u00eaze. Ev ved\u00eetin b\u00fb bingeh ji zanyar William Gr\u00eals Adamz \u00fb Ri\u00eat\u015fard \u00cavenz Dey \u00a0re ku di 1876 de l\u00eakol\u00eena xwe li ser ava bikin. Di encam\u00ea de naskrin ku dema ku ronahiya roj\u00ea li s\u00eel\u00eenyom\u00ea dixe elektr\u00eek\u00ea hildber\u00eene. Di sala 1954\u2019an de lewhey\u00ean fotovolta\u00eek ji aliy\u00ea Darayl Chapin \u00fb Gerald Pearson Pearson ve hatin \u00e7\u00eakirin. Di w\u00ea dem\u00ea de bi riya wan lewheyan enerjiya roj\u00ea veguherandin enerjiya elektr\u00eek\u00ea. Di sala 1954\u2019an de lewhey\u00ean fotovolta\u00eek ji aliy\u00ea Darayl Chapin \u00fb Gerald Pearson Pearson ve hatin \u00e7\u00eakirin. Di w\u00ea dem\u00ea de bi riya wan lewheyan enerjiya roj\u00ea veguherandin enerjiya elektr\u00eek\u00ea. Herwih j\u00ea bi \u015f\u00fbn de j\u00ee s\u00eestema enerjiya roj\u00ea hin bi hin li seranser\u00ee c\u00eehan\u00ea belav b\u00fb \u00fb asta bikaran\u00eena w\u00ea b\u00eahtir b\u00fb. <strong>ard I<\/strong><\/p>\n<p><strong>S\u00fbd\u00ean enerjiya roj\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Roj her dem \u00e7avkaniya jiyan\u00ea ye li ser r\u00fby\u00ea erd\u00ea \u00fb sedemek sereke ya berdewamiya gerd\u00fbn \u00fb tevahiya hey\u00een\u00ean zind\u00ee ye. Herwiha parastina erd\u00ea \u00fb domandina jiyana li ser w\u00ea, bi heb\u00fbna roj\u00ea didome.Rojenerj\u00ee ango enerjiya roj\u00ea ji bo p\u00ea\u015fketina aboriya welatan, ji bo ge\u015fedana civak\u00ee, faktora her\u00ee gir\u00eeng e. Pirsgir\u00eak\u00ean enerjiy\u00ea her ku di\u00e7in mezin dibin \u00fb di p\u00ea\u015feroj\u00ea de bend\u00ean mezintir j\u00ee t\u00ea texm\u00eenkirin. Ji ber v\u00ea yek\u00ea, hem\u00fb l\u00eakol\u00een niha zivir\u00eene ser \u00e7avkaniy\u00ean enerjiya ku dikare were n\u00fbkirin. Ji ber ku r\u00eabaz\u00ean din y\u00ean hilberandina elektr\u00eek\u00ea, zerer\u00ea didin j\u00eengeh, avhewa \u00fb mirovan, s\u00eestema hilberandina elektr\u00eek\u00ea bi riya enerjiya roj\u00ea li rex enerjiya hewa \u00fb av\u00ea hat bikaran\u00een. Enerjiya roj\u00ea yek ji s\u00eestem\u00ean hilberandina elektr\u00eek\u00ea ye ku ti ziyan\u00ea naghih\u00eene c\u00eehan\u00ea bi gi\u015ft\u00ee, ev yek dih\u00eale r\u00eajeya bikaran\u00eena w\u00ea pirtir bibe. Ji dema ku ev s\u00eestem hatiye ved\u00eetin, enerjiya roj\u00ea ji bo dab\u00eenkirina mal, saz\u00ee, kargeh\u00ean cuda, bax\u00e7e, zev\u00ee, erebe \u00fb hwd\u2026hatiye bikaran\u00een.<\/p>\n<p><strong>Buhay\u00ea amadekirin enerjiya roj\u00ea <\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1956\u2019an de buhay\u00ean lewhey\u00ean fotovolta\u00eek ya yek Wat bi 300 dolaran b\u00fb. Herwiha, ji sala 1980\u2019an ve, buhay\u00ean lewhey\u00ean fotovolta\u00eek her sal ji sed\u00ee 10 k\u00eam dibin. Bi domana dem\u00ea re buhay\u00ean lewhey\u00ean fotovolta\u00eek bi awayek\u00ee berbi\u00e7av k\u00eam b\u00fbne, nexasim di van sal\u00ean daw\u00ee de ku v\u00ea yek\u00ea hi\u015ft te\u015fw\u00eeq kir, mirov lewhey\u00ean fotovolta\u00eek bikirin \u00fb wan bikar b\u00eenin. Ev yek j\u00ee da ku mirov elektr\u00eek\u00ea li mal, dezgeh\u00ean p\u00ee\u015fesaz\u00ee an bazirgan\u00ee \u00fb y\u00ean din bide bidstxistinK\u00eamb\u00fbna buhay\u00ea lewhey\u00ean fotovolta\u00eek bi gir\u00eeng\u00ee be\u015fdar\u00ee k\u00eamb\u00fbna l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean enerjiya elektr\u00eek\u00ea ya ku ji h\u00eala panelan ve hat\u00ee hilberandin, \u00fb di heman dem\u00ea de ji bo kir\u00eedaran te\u015fw\u00eeq \u00e7\u00eakir ku xwe bisp\u00earin wan.R\u00eajeya berhemday\u00eena elektr\u00eek\u00ea ya lewhe \u00fb betariy\u00ean ji bo enerjiya roj\u00ea di deh sal\u00ean bor\u00ee de k\u00eamb\u00fbneke berbi\u00e7av derketiye hol\u00ea. R\u00eajeya k\u00eamb\u00fbna w\u00ea di heyama 2010\u2019an heya 2022\u2019an de, li gor\u00ee Ajansa Navnetewey\u00ee ya Enerjiya N\u00fbkir\u00ee ji sed\u00ee 89 hatiye tomarkirin. Herwiha \u00e7\u00eakirina betariyan \u00a0ku ji bo berhemday\u00eena enerjiya roj\u00ea ya roj \u00fb \u015fev gir\u00eeng e yekbuhab\u00fbnek di mesrefa w\u00ea de di navbera 2008\u2019an \u00fb 2022\u2019 de \u00e7\u00eab\u00fb. Herwiha li gor\u00ee rew\u015f \u00fb asta bikaran\u00eena s\u00eestema enerjiya roj\u00ea ya ku her di\u00e7e z\u00eadetir dibe dih\u00eale ku mesref \u00fb buhay\u00ea enerjiya roj\u00ea ji 2020\u2019an heya 2050\u2019an ji sed\u00ee 60 arzan bibe.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hemza S\u00eavo\/Qami\u015flo Enerjiya roj\u00ea yek ji ved\u00eetin\u00ean mirovan y\u00ean her\u00ee gir\u00eeng e, \u00eeroj li ser asta c\u00eehan\u00ea bi gi\u015ft\u00ee xwed\u00ee s\u00eestema berhemday\u00eena elektr\u00eek\u00ea ya bi s\u00fbd e. \u00a0Mirov di serdem\u00ean kevnar de pabend\u00ee heb\u00fbna w\u00ea kirye. L\u00ea yekem car tabloy\u00ean ji bo berhemday\u00eena elektr\u00eek\u00ea bi riya enerjiya roj\u00ea ji aliy\u00ea \u00a0Darayl Chapin \u00fb Gerald Pearson [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":70044,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-70043","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70043","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70043"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70043\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":70045,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70043\/revisions\/70045"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/70044"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70043"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70043"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70043"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}