{"id":69628,"date":"2024-06-15T09:08:22","date_gmt":"2024-06-15T07:08:22","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=69628"},"modified":"2024-06-15T09:08:22","modified_gmt":"2024-06-15T07:08:22","slug":"roja-cihani-ya-li-diji-colbun-u-ziwabune","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=69628","title":{"rendered":"Roja c\u00eehan\u00ee ya li dij\u00ee \u00e7olb\u00fbn \u00fb ziwab\u00fbn\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>Deriya \u00c7iya\/ Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Roja c\u00eehan\u00ee ya t\u00eako\u015f\u00eena li dij\u00ee \u00e7olb\u00fbn \u00fb ziwab\u00fbn\u00ea di 17&#8217;\u00ea P\u00fb\u015fbira 1994&#8217;an de, di r\u00fbni\u015ftina gi\u015ft\u00ee ya 92yem\u00een a Civata Gi\u015ft\u00ee ya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee de wek Roja T\u00eako\u015f\u00eena li dij\u00ee \u00c7olb\u00fbn \u00fb hi\u015fkesal\u00ee ya Navnetewey\u00ee hat destn\u00ee\u015fankirin<\/strong>.<\/p>\n<p>C\u00eehan ji h\u00eala xeteriy\u00ean xwezay\u00ee y\u00ean lezg\u00een \u00ean dibe ku di d\u00eerok\u00ea de xa\u00e7er\u00eayek\u00ea \u00e7\u00eabikin, di xeteriy\u00ea de ye. \u00c7olb\u00fbn yek ji wan k\u00ea\u015feyan e ku r\u00fbbir\u00fby\u00ea hem\u00fb c\u00eehan\u00ea ye, l\u00ea bi taybet\u00ee li her\u00eam\u00ean welat\u00ea Ereban ev yek z\u00eadetire, p\u00eaw\u00eest\u00ee bi tevgereke hevbe\u015f \u00fb bi lez heye da ku bandor\u00ean w\u00ea k\u00eam bikin yan j\u00ee bi daw\u00ee bikin.<\/p>\n<p>Di sala 1994&#8217;an de, Civata Gi\u015ft\u00ee ya Netewey\u00ean Yekgirt\u00ee, her sal 17&#8217;\u00ea Hez\u00eeran\u00ea wek &#8220;Roja C\u00eehan\u00ee ya T\u00eako\u015f\u00eena li dij\u00ee \u00c7olb\u00fbn \u00fb Zuhab\u00fbn\u00ea&#8221; ragihand, ji bo ku hi\u015fyariy\u00ea bilind bikin \u00fb p\u00eaw\u00eestiya c\u00ee bi c\u00eekirina Peymana Netewey\u00ean Yekgirt\u00ee ya ji bo T\u00eako\u015f\u00eena \u00c7olb\u00fbn\u00ea li welat\u00ean ku dijwariya ziwab\u00fbn\u00ea diki\u015f\u00eenin. Angu \u00e7olb\u00fbn \u00eero roj hi\u015fyariyek e li ser metirsiy\u00ean ku hene \u00fb b\u00eeran\u00eena xebata ku ji bo \u015ferkirina w\u00ea t\u00ea xwestin.<\/p>\n<p><strong>Ziwab\u00fbn \u00fb bandora w\u00ea<\/strong><strong>:<\/strong><\/p>\n<p>Ziwab\u00fbn di \u00e7erxa avhewaya xwezay\u00ee de serdemek ziwa ya dir\u00eajkir\u00ee ye ku dikare li her dever\u00ea c\u00eehan\u00ea \u00e7\u00eabibe. Ew karesatek h\u00ead\u00ee-h\u00ead\u00ee destp\u00eadike ku bi k\u00eamb\u00fbna baran\u00ea ve t\u00ea diyar kirin, ku dibe sedema k\u00eamb\u00fbna av\u00ea. Ziwab\u00fbn dikare bandorek cid\u00ee li tendurist\u00ee, \u00e7andin\u00ee, abor\u00ee, enerj\u00ee \u00fb j\u00eengeh\u00ea bike.<\/p>\n<p>Ziwab\u00fbn her sal bandor\u00ea li n\u00eaz\u00eek\u00ee 55 m\u00eelyon mirov\u00ee li \u00e7araliy\u00ea c\u00eehan\u00ea dike, hema hema li her dever\u00ean c\u00eehan\u00ea ji bo sewal \u00fb \u00e7andiniy\u00ea xeteriyeke mezine. Ziwab\u00fbn debara jiyana mirovan tehd\u00eed dike, metirsiya nexwe\u015f\u00ee \u00fb mirin\u00ea z\u00eade dike \u00fb ko\u00e7beriya girsey\u00ee dike. K\u00eamb\u00fbna av\u00ea bandor\u00ea li 40% ji nif\u00fbsa c\u00eehan\u00ea dike, \u00fb 700 m\u00eelyon mirov ji ber ziwab\u00fbn\u00ea di sala 2030&#8217;an de di bin metirsiya ko\u00e7kirin\u00ea de ne.<\/p>\n<p>Z\u00eadeb\u00fbna germahiya ku ji ber guheztina avheway\u00ea p\u00eak t\u00ea, dever\u00ean jixwe ziwa hi\u015fktir \u00fb \u015filtir dike. Li her\u00eam\u00ean ziwa, ev t\u00ea w\u00ea watey\u00ea dema ku germah\u00ee z\u00eade dibe, av z\u00fbtir diherike, bi v\u00ee reng\u00ee metirsiya ziwab\u00fbn\u00ea z\u00eade dike an j\u00ee dem\u00ean ziwab\u00fbn\u00ea dir\u00eaj dike. Di navbera 80 \u00fb 90 ji sed\u00ee ji hem\u00ee karesat\u00ean belgekir\u00ee y\u00ean ku ji ber xeteriy\u00ean xwezay\u00ee di van 10 sal\u00ean bor\u00ee de b\u00fbne sedema leh\u00ee, ziwah\u00ee, bager\u00ean trop\u00eekal, p\u00eal\u00ean germ\u00ea \u00fb bahoz\u00ean dijwar.<\/p>\n<p><strong>Armanc\u00ean roja Ziwab\u00fbna c\u00eehan\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Rakirina hi\u015fyariya gel di derbar\u00ea pirsgir\u00eak\u00ean \u00e7olb\u00fbn \u00fb ziwab\u00fbn\u00ea de.<\/p>\n<p>Agahdarkirina civak\u00ea ku li dij\u00ee \u00e7olb\u00fbn \u00fb ziwab\u00fbn\u00ea bi awayek\u00ee bi bandor t\u00eadiko\u015fe, ku \u00e7areser\u00ee mimkunin, ku am\u00fbr\u00ean sereke ji bo bidestxistina v\u00ea armanc\u00ea di z\u00eadekirina be\u015fdarb\u00fbn \u00fb hevkariya civak\u00ea de di hem\u00fb astan de ne.<\/p>\n<p>Xurtkirina c\u00ee bi c\u00eekirina Peymana Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ya T\u00eako\u015f\u00eena \u00c7olb\u00fbn\u00ea li welat\u00ean ku hi\u015fkesal\u00ee \u00fb \u00e7olb\u00fbnek dijwar dij\u00een.<\/p>\n<p>\u00c7ol\u00ean navdar \u00ean c\u00eehan\u00ea:<\/p>\n<p>\u00c7ola Sahara li Afr\u00eekay\u00ea<\/p>\n<p>\u00c7ola Ereban li Rojhilata Nav\u00een<\/p>\n<p>\u00c7ola Gobi li Asyay\u00ea<\/p>\n<p>\u00c7ola Patagonian li Amer\u00eekaya Ba\u015f\u00fbr<\/p>\n<p>\u00c7ola Victoria ya Mezin li Avusturalya<\/p>\n<p>\u00c7ola Basin\u00ea ya Mezin li Amer\u00eekaya Bakur<\/p>\n<p>L\u00ea bel\u00ea, ev ne \u00e7ol\u00ean her\u00ee mezin \u00ean li ser r\u00fby\u00ea erd\u00ea ne.<\/p>\n<p>Ji ber ku \u00e7ol wek\u00ee her\u00eamek t\u00ea p\u00eanase kirin ku bar\u00eena salane ji 250 mm k\u00eamtir e, ew bi rast\u00ee \u00c7ol\u00ean Polar, \u00c7ola Antarkt\u00eek \u00fb \u00c7ola Arkt\u00eek\u00ea, \u00e7ol\u00ean her\u00ee mezin \u00ean li ser r\u00fby\u00ea erd\u00ea, p\u00eak t\u00eene, her \u00e7end ev dever bi qe\u015fa \u00fb berf\u00ea hatine nixumandin.<\/p>\n<p><strong>Ziwab\u00fbn li Rojava<\/strong><\/p>\n<p>Felaket \u00fb kr\u00eezeke mirov\u00ee ya ku bi milyonan S\u00fbriyey\u00ee dij\u00een. Z\u00eadetir\u00ee 3 sal in ku dewleta Tirk a dagirker diziya para xwe ji ava \u00e7em\u00ea Firat\u00ea didom\u00eene, di nava b\u00eadengiya navnetewey\u00ee ya \u015fermezarkirina \u00ear\u00ee\u015f \u00fb binp\u00eakirin\u00ean dewleta Tirk de.<\/p>\n<p>Ji destp\u00eaka Sibata 2021\u2019an ve dewleta Tirk a dagirker diz\u00eena para S\u00fbriy\u00ea ji ava \u00e7em\u00ea Firat\u00ea didom\u00eene, ku b\u00fbye sedema \u00e7\u00eab\u00fbna qeyraneke mirov\u00ee li her\u00eam\u00ea, di encama k\u00eamb\u00fbna rezerv\u00ean gol\u00ea di bendavan de \u00fb zehmetiya dab\u00eenkirina elektr\u00eek\u00ea \u00fb avdana zeviy\u00ean \u00e7andiniy\u00ea, ji ber ku asta \u00e7em\u00ea Firat\u00ea bi r\u00eajeya \u015fe\u015f metre \u00fb n\u00eev k\u00eam b\u00fbye, ji bo cara yek\u00ea di d\u00eeroka her\u00eam\u00ea de, \u00fb derketina gelek dever\u00ean hi\u015fk, ku ber\u00ea be\u015fek ji v\u00ee \u00e7em\u00ee b\u00fbn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Deriya \u00c7iya\/ Qami\u015flo Roja c\u00eehan\u00ee ya t\u00eako\u015f\u00eena li dij\u00ee \u00e7olb\u00fbn \u00fb ziwab\u00fbn\u00ea di 17&#8217;\u00ea P\u00fb\u015fbira 1994&#8217;an de, di r\u00fbni\u015ftina gi\u015ft\u00ee ya 92yem\u00een a Civata Gi\u015ft\u00ee ya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee de wek Roja T\u00eako\u015f\u00eena li dij\u00ee \u00c7olb\u00fbn \u00fb hi\u015fkesal\u00ee ya Navnetewey\u00ee hat destn\u00ee\u015fankirin. C\u00eehan ji h\u00eala xeteriy\u00ean xwezay\u00ee y\u00ean lezg\u00een \u00ean dibe ku di d\u00eerok\u00ea de xa\u00e7er\u00eayek\u00ea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":69629,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-69628","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69628","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=69628"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69628\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":69630,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69628\/revisions\/69630"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/69629"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=69628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=69628"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=69628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}