{"id":69339,"date":"2024-06-09T08:46:44","date_gmt":"2024-06-09T06:46:44","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=69339"},"modified":"2024-06-21T23:31:07","modified_gmt":"2024-06-21T21:31:07","slug":"rastiya-roje-li-efrikaye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=69339","title":{"rendered":"Rastiya Roj\u00ea li Efr\u00eekay\u00ea:"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Be\u015fa (4) <\/strong><\/p>\n<p>Parzem\u00eena Efr\u00eeqa b\u00fb \u015fahid ji gelek ol \u00fb baweriyan. Bandor li baweriy\u00ean\u00a0 parzem\u00een\u00ean din kirin \u00fb ji wan j\u00ee bi bandor b\u00fbn. Ji ber ku ev her\u00eam ji her\u00eam\u00ean her\u00ee germ di c\u00eehan\u00ea de ye, heb\u00fbna roj\u00ea wek sembol \u00fb bawer\u00ee pir xwed\u00ee wateyek cuda ye.\u00a0 \u015earistaniya Misr\u00ea \u00fb \u015faristaniya Amaz\u00eegiyan \u015faristaniy\u00ean her\u00ee navdar li parzem\u00een\u00ean Efr\u00eekay\u00ea. Ji lewra di neq\u015f\u00ean li ser \u015f\u00fbnwar\u00ean d\u00eerok\u00ee de bingha van \u015faristaniyan hatine niv\u00eesandin. Destp\u00eaka ku mirov hewl dide rastiya gerd\u00fbna \u00fb heb\u00fbn\u00ea f\u00eam bike. Bawer\u00ee li ser bingeha zan\u00eena st\u00earnas\u00ee, werz\u00ean sale, jiyan li v\u00ea dinya \u00fb dinyaya din hatiye avakirin. Di van \u015f\u00fbnewaran de diyar dikbe b\u00ea \u00e7iqas mirov\u00ean serdem\u00ea p\u00ea\u015f\u00ee y\u00ean van \u015faristaniyan hewl dane li heq\u00eeqeta heb\u00fbn\u00ea bigerin. \u015e\u00fbnewar\u00ean pir bi heybet \u00fb mezin ku bi hezar\u00ean salan bi tev\u00ee hem\u00fb rew\u015f\u00ean avhaway\u00ea y\u00ean dijwar ve j\u00ee hata \u00eero xwe parastine. P\u00eeram\u00eed\u00ean li her\u00eama C\u00eeze ya Misr\u00ea m\u00eenaka her\u00ee ber bi \u00e7av e.<\/p>\n<p><strong>1-Li Misr\u00ea baweriya roj\u00ea:\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>Gelek \u015f\u00eerovey\u00ean li ser nave Am\u00fbn Rah ji ku hatiye \u00fb \u00e7awa t\u00ea bil\u00eavkirin hene. Di v\u00ea baweriy\u00ea de Am\u00fbn xwediy\u00ea h\u00eaza roj\u00ea ya ronah\u00ee \u00fb germahiya ku dide erd\u00ea. Hin \u015f\u00eerove dib\u00eaje ku gotin Am\u00een ya di ol\u00ean yek xweda de bi taybet\u00ee di \u00ceslam\u00ee de, ji gotina Mirsr\u00ee ya kevin Amin hatiye. Ji ber ku roj di jiyana mirovan de pir p\u00eeroz, ne d\u00fbr e ku ev bi riya \u00cebraniyan ango qewm\u00ea Hz. M\u00fbsa derbas\u00ee hem\u00fb ol\u00ean yek xweda b\u00fbye. L\u00ea \u00e7awa Am\u00fbn Rah b\u00fb xweday\u00ea her\u00ee mezin li tevay\u00ee Misr\u00ea?<\/p>\n<p>Li gor\u00ee agahiy\u00ean hatine bidestxistin, dema deshilatdariya xwandana 8. a Frawen\u00ean Misr\u00ea, hemley\u00ean \u00ear\u00ee\u015f\u00ea bi ser S\u00fbriy\u00ea N\u00fbba \u00fb L\u00eebyay\u00ea de kirne \u00fb bi serketine, hing\u00ee xweday\u00ea her\u00ee bi h\u00eaz Am\u00fbn Rah derketiye. Ji lewra li ser d\u00eewar\u00ean p\u00eeram\u00eed\u00ean Misr\u00ea sembol\u00ean Roj t\u00eer\u00eaj\u00ean j\u00ea derdikevin hatine niv\u00eesandin. D\u00eesa \u00e7av\u00ea xweda Horus ku ronahiya xwe ji roj\u00ea digire ni\u015faneya p\u00eeroziya v\u00ea baweriy\u00ea. Reng\u00ea zer y\u00ea z\u00ear ku m\u00eena roj\u00ea ye, li ser hem\u00fb d\u00eewar\u00ean p\u00eeram\u00eedan heye.<\/p>\n<p>Zaniyariy\u00ean endaziyar\u00ee \u00fb arkeoljiy\u00ea, dib\u00eaj\u00ean ev p\u00eeram\u00eed ne ten\u00ea gor\u00ean qiral\u00ean Misr\u00ea ne. L\u00ea bel\u00ea ev p\u00eeram\u00eed ji bo naskirina her \u00e7ar werz\u00ean sale, \u015fopandina tevgera roj\u00ea \u00fb st\u00ear\u00ean ezmanan hatine bikaran\u00een. Hata hin zaniyariy\u00ean f\u00eez\u00eek\u00ea j\u00ee, dib\u00eajin ev p\u00eeram\u00eed m\u00eena \u00e7avkaniya enerjiya ku ji roj\u00ea t\u00ea kom dike \u00fb ji bo hin armanc\u00ean taybet t\u00ea bikar an\u00een. P\u00eevan\u00ean go\u015fey\u00ean van p\u00eeram\u00eedan bi rengek\u00ee pir taybet hatine bikaran\u00een, ew kevir\u00ean giran \u00e7awa hatine bi cih kirin hata roja me ya \u00eero, zaniyaran matmay\u00ee dike. H\u00eaza ronahiy\u00ea ya l\u00eager\u00eena rastiya gerd\u00fbn\u00ea \u00fb heb\u00fbn\u00ea bi awayek\u00ee ku em texm\u00een nakin li ser v\u00ea zem\u00een\u00ea hatiye p\u00ea\u015fxistin. Mirov\u00ean Misir\u00ee bi bandora gelek \u015faristaniyan, bi taybet\u00ee \u015faristaniy\u00ean di navbera \u00e7em\u00fb Firat \u00fb Dicley\u00ea de di nava l\u00eager\u00eena heq\u00eeqeta ezl\u00ee ya afirandina gerd\u00fbn \u00fb heb\u00fbn\u00ea b\u00fbne.<\/p>\n<p>Ne \u015fa\u015fe em li vir b\u00eajin, asteke ne k\u00eam ya \u015faristaniya li Misr\u00ea ya t\u00eagihi\u015ftiya siren xweza \u00fb yasay\u00ean gerd\u00fbn\u00ea b\u00fbne. Hi\u015fmendiya oryantal\u00eest, bi matmay\u00ee dib\u00eajin ev asta p\u00ea\u015fketina endaziyar\u00ee, astronom\u00ee \u00fb f\u00eez\u00eek\u00ee dibe ku bi bandora hin h\u00eaz\u00ean dervey\u00ee erd\u00ea ve p\u00eakhatiye. Ji lewra ev n\u00ear\u00een li hember \u015faristaniya Misr\u00ea neheqiyek mizin. M\u00eenaka her\u00ee balk\u00ea\u015f ya \u015fopandina Misriy\u00ean dema firawenan ji s\u00eestema roj\u00ea \u00fb endaziyariy\u00ea, t\u00ea gotin dema peyker \u00fb tab\u00fbta Ramses di hundir\u00ea p\u00eeram\u00eed\u00ea de hatiye dan\u00een, hesab\u00ea dema roja derdikeve \u00fb di\u00e7e ava t\u00eer\u00eaj\u00ean, di dema rojbuy\u00een \u00fb roja tac\u00eedarkirina w\u00ee de\u00a0 l\u00eadie \u00fb ron\u00ee dike. Eger ku ev nenaskirina s\u00eestema roj\u00ea \u00fb endaziyariy\u00ea ye ma \u00e7iye? Di asteke bilind a zaniyariya f\u00eez\u00eek, astronom\u00ee \u00fb endaziyariy\u00ea heye. Li vir li gor her\u00eam\u00ean derdora xwe l\u00eager\u00eena heq\u00eeqet\u00ea ku mirovat\u00ee ji destp\u00eak\u00ea l\u00ea digere hata niha, pir bi p\u00ea\u015f ve \u00e7uye.<\/p>\n<p>Rastiyek din ku mirov ji \u015faristaniya Misr\u00ea f\u00eam dike, ew sembol\u00ean \u00e7av \u00fb roj\u00ea li ser d\u00eewar\u00ean hundir y\u00ean gor \u00fb perestgehan pir t\u00ean d\u00eetin. Sedema v\u00ea, ku roj bi qas\u00ee ku germa\u00ee \u00fb ronah\u00ee dide, ewqas\u00ee wateya ronah\u00ee \u00fb enerjiya ruh tems\u00eel dike. Her weha \u00e7av ronahiya roj\u00ea dib\u00eene \u00fb xwe ji taritiy\u00ea d\u00fbr dixe. Di astek\u00ee de buyer\u00ean astronom\u00eek \u00fb baweriya ruh\u00ee ve digih\u00eajin hev. Ji ber v\u00ea baweriy\u00ea ye, ewqas peyker, perestgeh \u00fb p\u00eeram\u00eed\u00ean pir bi heybet ku m\u00eenaka w\u00ea li ti dera c\u00eehan\u00ea tune ne, hatine avakirin.<\/p>\n<p><strong>2- Bandora roj\u00ea li ser Amaz\u00eegan: <\/strong><\/p>\n<p>D\u00eerokzanan dib\u00eajin d\u00eeroka Amaz\u00eeg hata 1000 B.Z di\u00e7e. Li gor zaniyaran, di sala 950 B.Z Fermandar\u00ea Amaz\u00eeg\u00ee \u015e\u00ea\u015fenq\u00ea Yekem\u00een bi h\u00eazeke mezin Misr\u00ea dagir dike \u00fb xanadaneke firawen\u00ean Amaz\u00eeg\u00ee tine ser deshildariy\u00ea. Hatiye gotin ku xanadana 22 \u00fb 23.m\u00een \u00ean firawen\u00ee Amaz\u00eeg\u00eenin. Ji lewra baweriy\u00ea ol\u00ee y\u00ean Misir\u00ee bi hem\u00fb aliy\u00ean xwe ve derbas\u00ee her\u00eam\u00ean Amaz\u00eeg li tevay\u00ee bakur\u00ea Efr\u00eekay\u00ea dibe.\u00a0 Di w\u00ea dem\u00ea xweday\u00ean Amaz\u00eegan wek Atlas Tan\u00ees, Poseydon \u00fb Ant\u00ee ne. H\u00eajaye goitn\u00ea ye ku yek ji wan xwedawendeke jin, ew j\u00ee Tan\u00ees e. Ew xwedawenda berhemdar\u00ee \u00fb zind\u00eeb\u00fbn\u00ea ye. Ew parsevana Qertac\u00ea ye.<\/p>\n<p>Heredot \u00fb \u00cebn\u00ee Xeld\u00fbn gotiye li devera niha Fas \u00fb T\u00fbnis\u00ee Amaz\u00eegiyan \u00eebadeta roj\u00ea dikirin. JI ber ku sembola roj\u00ea li ser qelek keviran hatiye neqi\u015fkirin. D\u00eesa \u00eefadey\u00ean roj\u00ea wek st\u00ear \u00fb roj\u00ea li ser zend \u00fb eniy\u00ean jin\u00ean bi temen hata niha t\u00ea d\u00eetin. Ne \u015fa\u015f e mirov b\u00eaje ku baweriya bi heb\u00fbna roj\u00ea wek ronah\u00ee, germah\u00ee \u00fb di heman dem\u00ea de l\u00eager\u00een\u00ea rastiya ruh \u00fb heb\u00fbn\u00ea p\u00eanase dike.<\/p>\n<p>Her \u00e7iqas hemley\u00ean dagirkeriy\u00ea bi ser v\u00ee gel\u00ee de p\u00eakhatine, ji roma, h\u00eaz\u00ean \u00ceslam\u00ee y\u00ean Ereb\u00ee, Frans\u00ee \u00fb \u00cetal\u00ee ve l\u00ea d\u00eesa v\u00ee gel\u00ee heb\u00fbna xwe parastiye. Li hember hem\u00fb bi\u015faftin \u00fb asimlasyon\u00ea li ber xwe daye. Her \u00e7iqas bandor ziman\u00ean h\u00eaz\u00ean derve l ser \u00e7anda wan buy\u00ee j\u00ee, l\u00ea d\u00eesa ziman, folklore \u00fb adet\u00ean civak\u00ee y\u00ean Amaz\u00eegiyan h\u00ea j\u00ee mane. Mirov dikare b\u00eaje \u015fibihandinek di navbera Kurd \u00fb Amaz\u00eegan de heye.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Be\u015fa (4) Parzem\u00eena Efr\u00eeqa b\u00fb \u015fahid ji gelek ol \u00fb baweriyan. Bandor li baweriy\u00ean\u00a0 parzem\u00een\u00ean din kirin \u00fb ji wan j\u00ee bi bandor b\u00fbn. Ji ber ku ev her\u00eam ji her\u00eam\u00ean her\u00ee germ di c\u00eehan\u00ea de ye, heb\u00fbna roj\u00ea wek sembol \u00fb bawer\u00ee pir xwed\u00ee wateyek cuda ye.\u00a0 \u015earistaniya Misr\u00ea \u00fb \u015faristaniya Amaz\u00eegiyan \u015faristaniy\u00ean her\u00ee [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":69345,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-69339","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=69339"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":69844,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69339\/revisions\/69844"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/69345"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=69339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=69339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=69339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}