{"id":68580,"date":"2024-05-26T08:27:45","date_gmt":"2024-05-26T06:27:45","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=68580"},"modified":"2024-05-26T08:27:45","modified_gmt":"2024-05-26T06:27:45","slug":"bikaranina-ceken-kimyawi-binpekirina-peymanen-navdewleti-ye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=68580","title":{"rendered":"\u2018Bikaran\u00eena \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee binp\u00eakirina peyman\u00ean navdewlet\u00ee ye\u2019"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>L\u00eeloz His\u00ean\/ Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Par\u00eazer S\u00eepan Xelef da zan\u00een ku gel\u00ea kurd bi r\u00eaya qirkirin \u00fb as\u00eem\u00eelekirina \u00e7and\u00ee rast\u00ee pol\u00eet\u00eekayeke s\u00eestemat\u00eek t\u00ea,<\/strong> <strong>\u00e7ek\u00ean k\u00eemyew\u00ee j\u00ee am\u00fbreke din a pol\u00eet\u00eekaya tunekirina s\u00eestemat\u00eeke li hember\u00ee Kurdan ji aliy\u00ea dewleta Tirk ve b\u00ea navber t\u00ea me\u015fandin. <\/strong><\/p>\n<p>Bi karan\u00eena \u00e7ek\u00ean k\u00eemyew\u00ee di gelek hevpeyman \u00fb itifaq\u00ean navdewlet\u00ee de m\u00eena s\u00fbc\u00ea dij mirov\u00ee t\u00ea hesibandin. L\u00ea dewleta dagirker a Tirk \u00ear\u00ee\u015f\u00ean xwe rojane didom\u00eene li dij\u00ee gel\u00ea kurd, nemaze li ser Her\u00eam\u00ean Parastina Medyay\u00ea. Her wiha li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea \u00e7ek\u00ean qedexe y\u00ean k\u00eemyaw\u00ee di nava b\u00eadengiya raya gi\u015ft\u00ee ya c\u00eehan\u00ea \u00fb li ber \u00e7av\u00ea wan\u00a0 t\u00ea me\u015fandin \u00fb li dij\u00ee gel\u00ea kurd bi sed\u00ea caran ev yek hatiye me\u015fandin. Li hember\u00ee v\u00ea yek\u00ea j\u00ee tu dewlet, saz\u00ee \u00fb r\u00eaxistin\u00ean navdewlet\u00ee helwest negirtin \u00fb deng\u00ea xwe nekirin.<\/p>\n<p>Derbar\u00ea v\u00ea mijar\u00ea de par\u00eazer S\u00eepan Xelef ji rojnameya me re axiv\u00ee.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u00c7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee am\u00fbreke ji bo qirkirina gel\u00ea kurd e\u2019<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-68582 alignright\" src=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Sipan-xelef-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"213\" height=\"284\" srcset=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Sipan-xelef-225x300.jpg 225w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Sipan-xelef-768x1024.jpg 768w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Sipan-xelef.jpg 960w\" sizes=\"auto, (max-width: 213px) 100vw, 213px\" \/> <\/strong><\/p>\n<p>Par\u00eazer S\u00eepan Xelef diyar kir ku gel\u00ea kurd di nava gel\u00ean Rojhilata Nav\u00een de y\u00ean her\u00ee z\u00eade ji \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee bandor b\u00fbye \u00fb wiha domand:&#8221; Ji ber ku may\u00eendeb\u00fbna gel\u00ea kurd d\u00eeroka derew a netew-dewlet\u00ean her\u00eam\u00ea radixe ber \u00e7avan \u00fb projey\u00ean wan \u00ean \u00eedeoloj\u00eek asteng dike, ji ber v\u00ea yek\u00ea z\u00eadetir\u00ee sed sal in li welat\u00ea xwe y\u00ea d\u00eerok\u00ee bi r\u00eaya qirkirin, as\u00eem\u00eelekirina \u00e7and\u00ee \u00fb bi dar\u00ea zor\u00ea ji cih \u00fb war\u00ean xwe ve rast\u00ee pol\u00eet\u00eekayeke s\u00eestemat\u00eek a qirkirin\u00ea t\u00ea, \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee am\u00fbreke din a pol\u00eet\u00eekaya tunekirina s\u00eestemat\u00eek li hember\u00ee Kurdan e ji aliy\u00ea dewleta Tirk ve b\u00ea navber t\u00ea me\u015fandin.&#8221;<\/p>\n<p>S\u00eepan Xelef destn\u00ee\u015fan kir ku di van sed sal\u00ean daw\u00ee de ji bo qirkirina serhildan\u00ean kurdan \u00fb bi mebesta tunekirina kurdan, gel\u00ea kurd rast\u00ee \u00ear\u00ee\u015f\u00ean bi \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee hatin, di encam\u00ea de bi hezaran kes jiyana xwe ji dest dan \u00fb bi hezaran kes\u00ean din j\u00ee bi giran\u00ee bir\u00eendar b\u00fbn, ji bil\u00ee ziyan\u00ean van \u00e7ekan giha\u015ftin zev\u00ee \u00fb j\u00eengeha xwezay\u00ee, bi sed hezaran kes j\u00ee ne\u00e7ar man ji cih \u00fb war\u00ea xwe ko\u00e7ber bibin.<\/p>\n<p><strong>\u00car\u00ee\u015f\u00ean dewleta Tirk li ser Qad\u00ean Parastin\u00ea y\u00ean Medyay\u00ea <\/strong><\/p>\n<p>S\u00eepan Xelef diyar kir ku art\u00ea\u015fa dewleta Tirk a dagirker di sala 2021\u2019an de z\u00eadetir\u00ee 367 caran gaz\u00ean k\u00eemyaw\u00ee, top\u00ean uranyum\u00ea \u00fb bombey\u00ean fosfor\u00ea li her\u00eam\u00ean Gar\u00ea\/Siyan\u00ea, Zand\u00fbra\/Met\u00eena, Mam Re\u015fo\/Ava\u015f\u00een, Gir\u00ea Sur, Aris Faris, \u00fb Gir\u00ea Kartal bikar an\u00ee \u00fb di encam\u00ea de n\u00eaz\u00ee 47 Ger\u00eelay\u00ean Azadiy\u00ea \u015feh\u00eed b\u00fbn.<\/p>\n<p>S\u00eepan Xelef tekez kir ku ji ber b\u00eadengiya navnetewey\u00ee ya li hember s\u00fbc\u00ean dewleta Tirk a dagirker \u00ear\u00ee\u015f\u00ean xwe bi awayek\u00ee organ\u00eezetir \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee bi kar an\u00ee \u00fb heta niha j\u00ee didom\u00eene \u00fb got: &#8220;Ji 14\u2019\u00ea N\u00eesana 2022\u2019an heta 14\u2019\u00ea Cotmeha 2022\u2019an n\u00eaz\u00ee 27 Ger\u00eelay\u00ean Azadiy\u00ea \u015feh\u00eed b\u00fbn.&#8221;<\/p>\n<p>Li cih\u00ean din j\u00ee di heman dem\u00ea de li \u015eikefta Br\u00eendara ya Zap\u00ea 17, li Qada Karkar 5 Ger\u00eela, li Warxl\u00ee Ava\u015f\u00een j\u00ee 3 Ger\u00eela \u015feh\u00eed b\u00fbn.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018Komkujiy\u00ean li dij\u00ee kurdan\u2019<\/strong><\/p>\n<p>S\u00eepan Xelef komkujiy\u00ean li dij\u00ee gel\u00ea kurd hatin p\u00eakan\u00een an\u00ee ser ziman:<\/p>\n<p>Komkujiya Akir\u00ea \u00fb Keliy\u00ea Z\u00eelan.<\/p>\n<p>Di Komkujiya D\u00earsim\u00ea de bikaran\u00eena gaza k\u00eemyaw\u00ee bi belgey\u00ean ku her\u00ee daw\u00ee hatin e\u015fkerekirin \u00fb li gor\u00ee belgey\u00ean ku Mustafa Kemal Ataturk bi hevoka \u201cve\u015fart\u00ee\u201d \u00eemze kirib\u00fb \u00fb pi\u015ftre ji aliy\u00ea rojnameya D\u00earsim\u00ea ve hat we\u015fandin, hat \u00eespatkirin.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee sala 1986\u2019an art\u00ea\u015fa Tirk bi r\u00eabaz\u00ean ku di tal\u00eematan de hatine diyarkirin b\u00fb sedem ku bi sedan \u015fervan\u00ean Art\u00ea\u015fa Rizgariya Gel\u00ea Kurdistan\u00ea (ARGK) di \u015fikeft \u00fb tun\u00ealan de \u015feh\u00eed bikevin.<\/p>\n<p>S\u00eepan Xelef bal ki\u015fand li ser \u00ear\u00ee\u015fa dagirkeriya Tirk li ser Ser\u00ea Kaniy\u00ea, Gir\u00ea Sp\u00ee \u00fb Til Temir \u00fb wiha got: &#8220;Di 9\u2019\u00ea Cotmeha 2019\u2019an de gelek saz\u00ee \u00fb rayedaran bikaran\u00eena fosfora sp\u00ee ji aliy\u00ea dewleta Tirk ve belge kirin, her wiha balafir\u00ean Tirkiy\u00ea di sala 2018`an de li Efr\u00een\u00ea gaza k\u00eemyaw\u00ee li dij\u00ee siv\u00eelan bikar an\u00ee, dewlet\u00ean garnator b\u00eadeng man li hember van \u00ear\u00ee\u015fan ji ber v\u00ea yek\u00ea dewleta Tirk a dagirker \u00ear\u00ee\u015f\u00ean xwe li dij\u00ee gel\u00ea kurd domandin.&#8221;<\/p>\n<p><strong>\u2018\u00car\u00ee\u015f\u00ean k\u00eemyaw\u00ee binp\u00eakirineke e\u015fkere ya yasaya mirov\u00ee ye\u2019<\/strong><\/p>\n<p>S\u00eepan Xelef tekez kir ku \u00ear\u00ee\u015f\u00ean k\u00eemyaw\u00ee binp\u00eakirineke e\u015fkere ya yasaya mirov\u00ee ya navdewlet\u00ee \u00fb Peymana \u00c7ek\u00ean K\u00eemyaw\u00ee ye \u00fb wiha da zan\u00een:&#8221; Tirkiyey\u00ea ev peyman pesend kiriye, nemaze ji ber ku ew aliyek e ji Protokola Cen\u00eav\u00ea ya sala 1925`an, ku \u00e7ek\u00ean wiha qedexe dike, ji ber v\u00ea yek\u00ea, bikaran\u00eena \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee li gor\u00ee qan\u00fbn\u00ean adet\u00ee y\u00ean navnetewey\u00ee qedexe ye.&#8221;<\/p>\n<p><strong>\u2018Div\u00ea berpirsiyar\u00ean van kiryar\u00ean hovane b\u00ean pirs\u00een\u2019 <\/strong><\/p>\n<p>S\u00eepan Xelef di berdewamiya axaftina xwe de got: &#8220;Div\u00ea civaka navdewlet\u00ee hewildan\u00ean xwe ji bo r\u00eagirtina bikaran\u00eena \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee bike, \u00fb berpirsiyar\u00ean van kiryar\u00ean hovane bipirse, ji ber ku ev yek bi bandor p\u00eak were, div\u00ea mekan\u00eezmay\u00ean din \u00ean navnetewey\u00ee werin damezrandin, ku rastiya karan\u00eena van \u00e7ek\u00ean qedexe ron\u00ee bike \u00fb ji ber bikaran\u00eena \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee wek binp\u00eakirina hiq\u00fbqa navnetewey\u00ee hesab ji dewleta Tirk bipirse.<\/p>\n<p><strong>\u2019Binp\u00eakirin\u00ean Tirkiyey\u00ea li dij\u00ee kurdan r\u00eabazeke qirkirin\u00ea ye\u2019<\/strong><\/p>\n<p>Ji ber ku bikaran\u00eena van \u00e7ekan li gor\u00ee bend\u00ea 8\u2019\u00ea yasaya Dadgeha Tawanan a Navnetewey\u00ee \u00fb bi taybet\u00ee j\u00ee bend\u00ean 17 \u00fb 18\u2019\u00ea li gor\u00ee bend\u00ean hiq\u00fbqa navnetewey\u00ee y\u00ean adet\u00ee, wek\u00ee tawanek \u015fer t\u00ea hesibandin, ew hewce dike ku s\u00fbcdar ji Dadgeha Cezay\u00ea ya Navnetewey\u00ee re b\u00eane \u015fandin.<\/p>\n<p>S\u00eepan Xelef wiha li gotin\u00ean xwe z\u00eade kir: &#8220;Mixabin dema mijar dibe bikaran\u00eena Tirkiyey\u00ea ji \u00e7ek\u00ean giran \u00fb y\u00ean qedexe li dij\u00ee gel\u00ea kurd \u00fb Ger\u00eelay\u00ean Azadiy\u00ea y\u00ean kurd, b\u00eadeng\u00ee \u00e7\u00eadibe \u00fb ya rastir j\u00ee tevl\u00eeb\u00fbna wan bi Tirkiyey\u00ea re di s\u00fbc de, ev yek dih\u00eale ku dewleta Tirk ji b\u00eadengiy\u00ea cesaret bigire, gerek binp\u00eakirin\u00ean dewleta Tirk di bikaran\u00eena \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee li dij\u00ee gel\u00ea Kurd weke qirkirina gel\u00ea Kurd were naskirin \u00fb di dadgih\u00ean navnetew\u00ee de were dadgehkirin.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Div\u00ea ji bo e\u015fkerekirina binp\u00eakirin\u00ean Tirkiyey\u00ea her kes erk\u00ea xwe p\u00eakb\u00eene<\/strong><\/p>\n<p>Di daw\u00ee de par\u00eazer S\u00eepan Xelef wiha got: &#8221; Ev mijar exlaq\u00ea me eleqedar dike, ji ber v\u00ea yek\u00ea div\u00ea her kes li hember\u00ee e\u015fkerekirina dewleta Tirk, di ser\u00ee de bij\u00ee\u015fk, hiq\u00fbqnas, saziy\u00ean siv\u00eel \u00fb hem\u00fb kom\u00ean \u00e7alak erk\u00ean xwe bi cih b\u00eene, daxwaza rawestandina bikaran\u00eena \u00e7ek\u00ean qedexe bike \u00fb ji dewleta Tirk hesab bixwaze \u00fb ji dest k\u00ee \u00e7i b\u00ea div\u00ea b\u00ea kirin.&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0L\u00eeloz His\u00ean\/ Qami\u015flo Par\u00eazer S\u00eepan Xelef da zan\u00een ku gel\u00ea kurd bi r\u00eaya qirkirin \u00fb as\u00eem\u00eelekirina \u00e7and\u00ee rast\u00ee pol\u00eet\u00eekayeke s\u00eestemat\u00eek t\u00ea, \u00e7ek\u00ean k\u00eemyew\u00ee j\u00ee am\u00fbreke din a pol\u00eet\u00eekaya tunekirina s\u00eestemat\u00eeke li hember\u00ee Kurdan ji aliy\u00ea dewleta Tirk ve b\u00ea navber t\u00ea me\u015fandin. Bi karan\u00eena \u00e7ek\u00ean k\u00eemyew\u00ee di gelek hevpeyman \u00fb itifaq\u00ean navdewlet\u00ee de m\u00eena s\u00fbc\u00ea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":68581,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-68580","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68580"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68580\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68583,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68580\/revisions\/68583"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/68581"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}