{"id":68170,"date":"2024-05-15T09:19:42","date_gmt":"2024-05-15T07:19:42","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=68170"},"modified":"2024-05-15T09:19:42","modified_gmt":"2024-05-15T07:19:42","slug":"celadet-hawar-denge-zanine-ye-zanin-xwe-nasin-e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=68170","title":{"rendered":"Celadet; Hawar deng\u00ea zan\u00een\u00ea ye, zan\u00een xwe nas\u00een e"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Ronaz Sil\u00eaman\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kovara Hawar\u00ea di sala 1932`an de dest bi we\u015fan\u00ea kir \u00fb yekem\u00een t\u00eep\u00ean lat\u00een\u00ea di nava r\u00fbpel\u00ean w\u00ea de hatin neqi\u015fandin. Lewera gir\u00eengiya v\u00ea kovar\u00ea ji bo ziman\u00ea kurd\u00ee mezin e. Herwiha Kovara Hawar\u00ea di jiyana w\u00eajeya (edeb\u00eeyeta) Kurd\u00ee de b\u00fb destp\u00eaka serdemek n\u00fb<\/strong>.<\/p>\n<p>Kovara Hawar\u00ea di sala 1932`an de dest bi we\u015fan\u00ea kir. Kovar bi serweriya M\u00eer Celadet Bedirxan derdiket, ango xwed\u00ee \u00fb berpisyar\u00ea w\u00ea M\u00eer Celadet Bedirxan b\u00fb. Bi saya v\u00ea kovar\u00ea, yekem car ziman\u00ea Kurd\u00ee bi t\u00eep\u00ean lat\u00een\u00ee di we\u015fanek de hate bikaran\u00een. Lewra kovara Hawar\u00ea di jiyana w\u00eaje (edeb\u00eeyeta) Kurd de, destp\u00eaka serdemek n\u00fb ye.<\/p>\n<p>M\u00eer Celadet pirsa ziman\u00ea kurd\u00ee ji xwe re kiriye, lewra ji bona ziman\u00ea kurd\u00ee xebat\u00ean p\u00eeroz dane me\u015fandin. M\u00eer Celadet di seferek de, bi Y\u00fbzba\u015f\u00ee Noel re li ser herf\u00ean lat\u00een\u00ee \u00fb ziman\u00ea Kurd\u00ee nirxandinek dike \u00fb li daw\u00eeya \u00e7end ceribandinan biryar dide ku kovarek Kurd\u00ee bi herf\u00ean lat\u00een\u00ee derx\u00eene. Kovara Hawar`\u00ea berhema w\u00ea biryar\u00ea ye. Her ku t\u00ea zan\u00een heta w\u00ea dem\u00ea Kurda t\u00eep\u00ean Sansikr\u00eest\u00ee (Ereb\u00ee) \u00fb Kir\u00eel\u00ee bikar tan\u00een.<\/p>\n<p><strong>Nav\u00ean niv\u00eeskar\u00ean Hewar\u00ea di p\u00ea\u015fgotina xwe de, wiha r\u00eaz dike:<\/strong><\/p>\n<p>Bedir Xan, Osman Sebr\u00ee, Qedr\u00eecan, Cegerxw\u00een, Mistefa Bot\u00ee, Ehmed Nam\u00ee, Hesen Hi\u015fyar, Bi\u015far\u00ea N\u00earwan, Re\u015f\u00eed Kurd, Goram, Tewf\u00eeq Wehb\u00ee, Evdilxaliq Es\u00eer\u00ee, \u015eakir Fetah, Hev\u00eend\u00ea Sor\u00ee, P\u00eerot, Lawek\u00ee Kurd\u2026hwd<\/p>\n<p><strong>Hawar di d\u00eeroka we\u015fanda kurd\u00ee de xwed\u00ee cihek\u00ee gir\u00eeng e<\/strong><\/p>\n<p>Yekem\u00een hejmara kovara Hawar di 15`\u00ea Gulana 1932`an de derket \u00fb hejmara daw\u00een j\u00ee di 15\u2019\u00ea tebaxa sala 1943 an de derketiye. Cih\u00ea xebata \u00fb we\u015fandina kovar\u00ea li paytexta\u00a0S\u00fbriy\u00ea \u015eam\u00a0b\u00fb. \u00a0Hawar di meh\u00ea de du caran derdiket. Kovara Hawar, kovarek\u00ee pol\u00eet\u00eek \u00fb w\u00eajey\u00ee b\u00fb \u00fb ji aliy\u00ea\u00a0Celadet Al\u00ee Bedirxan\u00a0ve dihate derxistin. Kovara Hawar ku di d\u00eeroka we\u015fantiya kurd\u00ee de, xwed\u00ee cihek\u00ee gir\u00eeng e, al\u00eekariyeke w\u00ea ya mezin ji bo ziman\u00ea kurd\u00ee heye.<\/p>\n<p>Li gel kurd\u00ee di her hejmarek\u00ee de 3-4 r\u00fbpel\u00ean Ferens\u00ee j\u00ee heb\u00fbn. Heta hejmara 23`an niv\u00ees\u00ean kurd\u00ee y\u00ea kovar\u00ea bi t\u00eep\u00ean lat\u00een\u00ee \u00fb ereb\u00ee derdiketin. Pi\u015ft\u00ee v\u00ea hejmar\u00ea ew temam\u00ee \u00ead\u00ee bi lat\u00een\u00ee dihat we\u015fandin. Naveroka hem\u00ee hejmara n\u00eaz\u00ee 808 r\u00fbpelan vedigirt. Di hejmar\u00ean p\u00ea\u015f\u00een de z\u00eadetir niv\u00ees\u00ean Celadet \u00fb biray\u00ean w\u00ee\u00a0Kam\u00eeran Al\u00ee Bedirxan ku \u00ead\u00ee ew j\u00ee w\u00ea dem\u00ea hatib\u00fb\u00a0L\u00fbbnan\u00ea, derdiketin. Pi\u015ft\u00ee hejmara 4`an gelek nav\u00ean din j\u00ee tevl\u00ee wan b\u00fbn \u00fb gelek ji wan di dem\u00ean daw\u00een de di w\u00eajeya kurd\u00ee de b\u00fbn kes\u00ean navdar.<\/p>\n<p><strong>Hawar deng\u00ea zan\u00een\u00ea ye, zan\u00een xwe nas\u00een e <\/strong><\/p>\n<p>Di kovar\u00ea de bi giran\u00ee l\u00eakol\u00een, \u00e7\u00eerok \u00fb helbest\u00ean bi kurd\u00ee, ji edebiyata kurd\u00ee niv\u00ees\u00ean bijart\u00ee hatin we\u015fandin. Bi v\u00ee away\u00ee Hawar di w\u00eaje \u00fb mijara ziman\u00ee de b\u00fbb\u00fb rewtek \u00fb ekolek \u00fb heta sala\u00a01943`an de\u00a0we\u015fana xwe berdewan kir. Celadet di hejmara p\u00ea\u015f\u00een \u00fb di r\u00eaz\u00ean p\u00ea\u015f\u00een da wiha gotib\u00fb: &#8220;Hawar deng\u00ea zan\u00een\u00ea ye. Zan\u00een xwe nas\u00een e. Xwenas\u00een ji me re r\u00eaya felat \u00fb xwe\u015fiy\u00ea ye.<\/p>\n<p><strong>Hawar serdemeke n\u00fb ji bo ziman\u00ea kurd\u00ee p\u00eak an\u00ee ye<\/strong><\/p>\n<p>Kovar di nav Kurd\u00ean Ciz\u00eer\u00ea, Efr\u00een\u00ea, Zaxo, Hewl\u00ear, Rewan\u00ea, Karman\u015fah\u00ea \u00fb heta M\u00fbsil \u00fb Bexday\u00ea dihate belav kirin. Ji xwe 57 jimar ji Kovara Hawar\u00ea derket\u00eeye. Her wiha di sala 1998`an de hem\u00fb hejmar\u00ean hawar\u00ea ji aliy\u00ea\u00a0Firat Cewer\u00ee\u00a0hat berhevkirin \u00fb bi awayeki orij\u00eenal ji we\u015fanxaneya N\u00fbdem\u00ea\u00a0hat we\u015fandin. Di sal 2006`an de KCK \u00fb KNK v\u00ea roj\u00ea wek \u2018cejna ziman\u00ea Kurd\u00ee\u2019 ragihandin. Lewra di roja destp\u00eaka we\u015fana kovara Hawar\u00ea 15 Gulan\u00ea ye \u00fb wek roja ziman\u00ea kurd\u00ee j\u00ee t\u00ea p\u00eerozkirin, ji ber Hawar serdemeke n\u00fb \u00fb n\u00fbjen ji bo ziman\u00ea kurd\u00ee p\u00eak an\u00eey e. Kovara Hawar\u00ea, ji al\u00ee \u00e7avkan\u00eey\u00ean ziman \u00fb w\u00eajey\u00ea ve, pi\u015fta xwe spart\u00eeye m\u00eerateya w\u00eajeya klas\u00eek ya Kurd\u00ee. Bi bikaran\u00eena derfet\u00ean zim\u00ean \u00ean vegotina zargotin\u00ee \u00fb ziman\u00ea axaftina rojane, b\u00fbye qonaxeke \u00e7alak ku h\u00eajay\u00ee xebata h\u00fbrger\u00eey\u00ea ye.<\/p>\n<p><strong>Celadet ji bo ziman\u00ea kurd\u00ee xebat\u00ean p\u00eeroz dane me\u015fandin<\/strong><\/p>\n<p>Xwed\u00ee \u00fb berpirsiyar\u00ea Hawar\u00ea Celadet Ali Bedir-Xan di war\u00ea siyas\u00ee, kultur\u00ee \u00fb edeb\u00ee de mezin e. Malbata Celadet ku bi t\u00eako\u015f\u00eena xwe ya ji bo avakirina Kurdistan navdar e, pi\u015ft\u00ee avakirina komara Tirkiy\u00ea ji aliy\u00ea karbidest\u00ean komar\u00ea ve ew \u00a0t\u00ea surgunkirin. Bav\u00ea Celadet, Em\u00een Al\u00ee \u00fb biray\u00ea w\u00ee Sureya li Misr\u00ea bi c\u00eeh dibin \u00fb Celadet \u00fb biray\u00ea xwe Kamiran j\u00ee ji bo xwendine di\u00e7in Almanyay\u00ea. Celadet li Almanyay\u00ea doktoraya xwe ya huq\u00fbq\u00ea dike \u00fb di sal\u00ean sih\u00ee de vedigere \u015eam\u00ea. \u015eam hing\u00ee di destan fransizan de ye. Celadet li wir dest bi tako\u015f\u00eena kurdayetiy\u00ea dike \u00fb dibe yek ji p\u00ea\u015feng\u00ean tevgera Xoyb\u00fbn\u00ea ya gir\u00eeng. Pi\u015ft\u00ee ku ser\u00eehildana Agiriy\u00ea t\u00eak di\u00e7e, Celadet Bedir-Xan dest\u00ea xwe ji siyaset\u00ea diki\u015f\u00eene \u00fb xwe bi hem\u00ee h\u00eaza xwe dide kultur \u00fb edebiyat\u00ea. Ew di sala 1932`an de dest bi we\u015fandina kovara Hawar\u00ea dike. Ji bil\u00ee kovara Hawar\u00ea j\u00ee w\u00ee ji N\u00eesana 1942`an heta Adara 1945`an bi nav\u00ea Ronahiy\u00ea kovareke din derxistiye. Ev kovara ha j\u00ee xwer\u00fb bi kurd\u00ee b\u00fb \u00fb li ser hev 28 hejmar derketine. Ji bil\u00ee kovar\u00ean Hawar \u00fb Ronahiy\u00ea Celadet Bedir-Xan ev pirt\u00fbk\u00ean j\u00ee niv\u00eesandine: El\u00eefba kurd\u00ee, R\u00eazimana kurd\u00ee, Ferhenga kurd\u00ee, R\u00eazana elfabeya kurd\u00ee, R\u00fbpeline Elfab\u00ea, Dibaca Mewl\u00fbd\u00ea, Dibaca Niv\u00eaj\u00ean \u00cazdiyan, Mekt\u00fbb ji Mustefa Kemal pa\u015fa re, Ji mesela Kurdistan\u00ea, wergera \u00e7\u00eeroka Con\u00ee \u00fb Cim\u00eama \u00fb bi dehan niv\u00ees \u00fb gotar\u00ean \u00e7apkir\u00ee \u00fb ne\u00e7apkir\u00ee&#8230; Herwiha Celadet Bedir-Xan digel biray\u00ea xwe Kamiran bi riya we\u015fan\u00ean Hawar\u00ea bi dehan pirt\u00fbk p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f\u00ee pirt\u00fbkxaneya kurd\u00ee kirine. Celadet Bedir-Xan\u00ea ku ji bil\u00ee nav\u00ea xwe li dor deh nav\u00ean din j\u00ee bi kar an\u00ee ye.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Ronaz Sil\u00eaman\/Qami\u015flo Kovara Hawar\u00ea di sala 1932`an de dest bi we\u015fan\u00ea kir \u00fb yekem\u00een t\u00eep\u00ean lat\u00een\u00ea di nava r\u00fbpel\u00ean w\u00ea de hatin neqi\u015fandin. Lewera gir\u00eengiya v\u00ea kovar\u00ea ji bo ziman\u00ea kurd\u00ee mezin e. Herwiha Kovara Hawar\u00ea di jiyana w\u00eajeya (edeb\u00eeyeta) Kurd\u00ee de b\u00fb destp\u00eaka serdemek n\u00fb. Kovara Hawar\u00ea di sala 1932`an de dest bi we\u015fan\u00ea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":68171,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-68170","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68170","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68170"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68170\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68172,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68170\/revisions\/68172"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/68171"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68170"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68170"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68170"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}