{"id":67567,"date":"2024-05-01T09:53:20","date_gmt":"2024-05-01T07:53:20","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=67567"},"modified":"2024-05-01T09:53:20","modified_gmt":"2024-05-01T07:53:20","slug":"1e-gulane-roja-karker-u-kedkaren-cihani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=67567","title":{"rendered":"1\u2019\u00ea Gulan\u00ea Roja Karker \u00fb Kedkar\u00ean C\u00eehan\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bir\u00fbc Res\u00fbl\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>1\u2019\u00ea Gulan\u00ea Cejna Kedkar \u00fb Karker\u00ean C\u00eehan\u00ea her sal li seranser\u00ea c\u00eehan\u00ea bi co\u015feke mezin t\u00ea p\u00eerozkirin. Co\u015f \u00fb kelecana v\u00ea cejn\u00ea ji d\u00eeroka w\u00ea t\u00ea. Karker \u00fb kedkar\u00ean ku di bin n\u00eer\u00ea zilma pergala kap\u00eetalist de dinaliyan ji bo jiyaneke xwe\u015f \u00fb heqdest\u00ean xwe bi dest bixin ser\u00ee rakirin.<\/strong><\/p>\n<p>Ji bo rastiya 1\u2019\u00ea Gulan\u00ea were f\u00eamkirin hewce ye mirov ji d\u00eeroka w\u00ea dest p\u00ea bike \u00fb heta roja me were. \u00c7i jin, \u00e7i zarok, \u00e7i m\u00ear hem\u00fb kedkar \u00fb karker\u00ean ku \u00e7erxa jiyan\u00ea diger\u00een\u00ean ji h\u00eala pergala kap\u00eetalist ve t\u00ean \u00e7ewsandin. Her roj di nava \u015fert \u00fb merc\u00ean giran de roj\u00ea 15-16 saetan di fabr\u00eeqeyan de dihatin xebitandin. Hem keda wan dihat binp\u00eakirin \u00fb hem j\u00ee jiyan li wan dihat tevgavkirin. Pergala kap\u00eetalist her\u00ee z\u00eade neyariya jinan dike. Wek\u00ee t\u00ea zan\u00een jin karker \u00fb kedkar\u00ean her\u00ee kevnar in \u00fb y\u00ean her\u00ee z\u00eade maf\u00ean wan t\u00ean binp\u00eakirin in. Maf\u00ean jinan h\u00een j\u00ee ji h\u00eala v\u00ea pergal\u00ea ve tune t\u00ea hesabandin.<\/p>\n<p><strong>\u00cad\u00ee karker \u00e7areseriy\u00ea di tunekirina teknolojiy\u00ea de dib\u00eenin<\/strong><\/p>\n<p>Di sedsala 19`an de, li Ewropa \u00fb Emer\u00eeka, karker \u00fb kedkar di rew\u015fek\u00ea pir zehmet de b\u00fbn. Ev zehmet\u00ee, belengaz\u00ee \u00fb hejarb\u00fbna wan b\u00fb. Di kar\u00ean pa\u015fket\u00ee de, li dij\u00ee tendurstiya mirovan, rojane 15_16 saet an dixebit\u00een. Di gel v\u00ea yek\u00ea de j\u00ee, heqdest\u00ea karkeran, carna t\u00eara xwarina wan j\u00ee nedikr. Di w\u00ea dem\u00ea de, karker ji zaneb\u00fbn \u00fb r\u00eaxistin\u00ea d\u00fbrb\u00fbn. Nizanib\u00fbn maf\u00ean xwe y\u00ean mirovah\u00ee bipar\u00eazin. Di sedsala 19`an de, bi p\u00ea\u015fketina burjuwaziy\u00ea ku teknoloj\u00ee bi p\u00ea\u015fdike ve. Elektir\u00eek t\u00ea ke\u015fifkirin. Ev p\u00ea\u015fkenin\u00ean teknik\u00ee, berheman z\u00eadedike. \u00cad\u00ee p\u00eawist\u00ee bi hejmara karkeran ya z\u00eade nam\u00eene. Di v\u00ea rew\u015f\u00ea de, di navbera karkeran de, p\u00ea\u015fbaz\u00ee \u00e7\u00eadibe. Betal\u00ee pir dibe \u00fb di war\u00ea abor\u00ee de, heqdesta karkeran k\u00eamdibe. Karker li hember\u00ee mak\u00een\u00ee \u00fb teknolojiy\u00ea dibin dijmin. Ev dijminah\u00ee bi awayek\u00ee zelal li Ingiltere bi \u00e7alakiyan destp\u00eadike \u00fb li c\u00eehan\u00ea belavdibe. \u00cad\u00ee karker \u00e7areseriy\u00ea di tunekirina teknolojiy\u00ea de dib\u00eenin. L\u00ea bel\u00ea, p\u00ea\u015fketina karkeran li ser bingeh\u00ean zanist\u00ee \u00fb felsef\u00ee destp\u00eadike. Ev P\u00ea\u015fketin bi xwe re r\u00eaxistina dert\u00eene hol\u00ea \u00fb ji nava ref\u00ean karkeran r\u00eaveber\u00ean teko\u015f\u00een\u00ea derdikevin. Bi van r\u00eavebiriyan re h\u00eaza wan bir\u00eaxistin dibe.<\/p>\n<p>Di sala 1884`an de, karkeran d\u00eetin ku \u00e7eka wan ya her\u00ee mezin, r\u00eaxistinb\u00fbna wan e. yek\u00eetiya karker\u00ean navnetew\u00ee \u00fb federisyona karkeran ya Emer\u00eeka, ji desthilatdar\u00ean Burcuwaz\u00ee daxwazkirin ku saet\u00ean kar y\u00ean rojane bibin 8 saet \u00fb ev yek p\u00eawiste heya 2 salan p\u00eak were.<\/p>\n<p><strong>Meydana Haymert\u00ea m\u00eetngek hate lidarxistin<\/strong><\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee ev dema ku karkeran destn\u00ee\u015fankirib\u00fbn bi daw\u00ee dibe, di 4`\u00ea gulana 1886`an de li bajar\u00ea Emer\u00eeka Chicago, ji aliy\u00ea send\u00eekaya Karekeran ve li Meydana Haymert\u00ea m\u00eetngek hate lidarxistin. Di m\u00eet\u00eeng\u00ea de hem\u00fb r\u00eaxistin\u00ean karker \u00fb kedkar be\u015fdarb\u00fbn. 80`\u00ea hezar karker bi tev\u00ee malbat\u00ean xwe bi biryar \u00fb bi co\u015feke mezin m\u00eeting\u00ean xwe bi daw\u00ee dikin. L\u00ea bel\u00ea di dawiya \u00e7alakiyan de, parazvan\u00ean netew\u00ee y\u00ean dewlet\u00ea, gel\u00ean xwep\u00ea\u015fand\u00ear didin ber f\u00ee\u015fekan. Di encam\u00ea de 6 kes jiyana xwe ji dest didin. Li dij\u00ee v\u00ea buyer\u00ea, roja din, m\u00eeting t\u00ean li darxistin. Di v\u00ea buyer\u00ea de j\u00ee, kesek\u00ee provakator, bombeyek\u00ea dav\u00eaje, di encam\u00ea de pol\u00eesek bir\u00eendar dibe. Li dij\u00ee v\u00ea parazvan\u00ean dewlet\u00ea her dever\u00ea bombebarandikin. Bi sedan karker t\u00eane bin\u00e7avkirin. Weke berpirsiyar\u00ean v\u00ea \u00e7alakiy\u00ea 4 r\u00eaveberiy\u00ean karkeran t\u00eane girtin \u00fb bi dest\u00ee heman h\u00eazan t\u00eane dardekirin. Ev her \u00c7ar r\u00eaveber Albert Parsons, August Spies, George Engel \u00fb Adolph Fischer in. Beriya ku b\u00eane dardekirin, Spiyas \u00fb Parsons wiha dib\u00eajin; we deng\u00ea me \u00eero fetisand, l\u00ea bel\u00ea deng\u00ean h\u00ea mezin \u00fb bih\u00eaztir w\u00ea bilind bibin. Deng\u00ea gel w\u00ea xwe bide bih\u00eestin. Ev gotin di d\u00eerok\u00ea de hatin neqi\u015fkirin.<\/p>\n<p><strong>Karker\u00ean c\u00eehan\u00ea bibin yek<\/strong><\/p>\n<p>Send\u00eekaya Karker\u00ean Emer\u00eekan di Kongreya xwe ya 1888`an ya li Saint Louis\u00ea biryar girt; heta ku dema kar ya 8 saetan were qeb\u00fblkirin, ew\u00ea her sal di yek\u00ea gulan\u00ea de greva gi\u015ft\u00ee p\u00eakb\u00eenin. \u2018Di sala 1889`an de, li Paris\u00ea civ\u00eena Enternasyonal ya duyem\u00een hate lidarxistin. Di v\u00ea civ\u00een\u00ea de j\u00ee, roja 1 Gulan\u00ea weke roja Karker\u00ean c\u00eehan\u00ea hate ragihandin. Ji w\u00ea roj\u00ea \u00fb p\u00eave, Karek\u00ean c\u00eahan\u00ea bi teko\u015f\u00een \u00fb \u00e7alakiy\u00ean xwe, h\u00ea b\u00eatir di r\u00fbpel\u00ean d\u00eerok\u00ea de cihdigrin. Slogana v\u00ea roj\u00ea ku her sal\u00ea careke din t\u00ea dubarekirin ev e, Karker\u00ean c\u00eehn\u00ea bibin yek. Heta ku li ser dinyay\u00ea neheq\u00ee, b\u00eadad\u00ee, zilm \u00fb zordar\u00ee hebe, berevaj\u00ee a\u015ftiyeke ad\u00eelane \u00fb wekhev\u00ee ney\u00ea damezirandin, hem\u00fb netewe, hem\u00fb ol, hem\u00fb bawer\u00ee \u00fb hem\u00fb fikr \u00fb n\u00ear\u00een li ser dinyay\u00ea nebin xwed\u00ee maf\u00ean xwe y\u00ean xwezah\u00ee, di asta r\u00eaveber\u00ean dewletan de negih\u00eejin asta wekheviy\u00ea, ji hem\u00fbyan re sekn \u00fb n\u00eazikahiyeke heman \u015f\u00eawe ney\u00ea dan\u00een, ji bo hem\u00fb nebat, ajal \u00fb \u00eensan\u00ean ku li ser v\u00ea dunyay\u00ea b\u00eahna xwe girtine pergaleke b\u00eaal\u00ee \u00fb ji hem\u00fb zindiyan re hi\u015fmendiyeke bir\u00fbmet ney\u00ea n\u00ee\u015fandan, div\u00ea p\u00eayva teko\u015f\u00een`\u00ea newe jib\u00eerkirin.<\/p>\n<p>\u00c7alakiy\u00ean karker \u00fb kedkaran p\u00eal bi p\u00eal li seranser\u00ea c\u00eehan\u00ea belav b\u00fbn. Her 1\u2019\u00ea gulan\u00ea karker daketin qadan \u00fb daxwaz\u00ean xwe bi dengek\u00ee bilind q\u00eeriyan. 1\u2019\u00ea Gulan\u00ea di 1905\u2019an de cara yekem\u00een karker li \u00cezm\u00eer\u00ea daketin qadan \u00fb daxwaz\u00ean xwe q\u00eariyan. 5 sal \u015f\u00fbnde v\u00ea karker li Stenbol\u00ea daketin qadan.\u00a0 P\u00eerozbahiya her\u00ee girsey\u00ee di 1\u2019\u00ea Gulana 1977\u2019an de li qada Taks\u00eem\u00ea ya Stenbol\u00ea p\u00eak hat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir\u00fbc Res\u00fbl\/Qami\u015flo 1\u2019\u00ea Gulan\u00ea Cejna Kedkar \u00fb Karker\u00ean C\u00eehan\u00ea her sal li seranser\u00ea c\u00eehan\u00ea bi co\u015feke mezin t\u00ea p\u00eerozkirin. Co\u015f \u00fb kelecana v\u00ea cejn\u00ea ji d\u00eeroka w\u00ea t\u00ea. Karker \u00fb kedkar\u00ean ku di bin n\u00eer\u00ea zilma pergala kap\u00eetalist de dinaliyan ji bo jiyaneke xwe\u015f \u00fb heqdest\u00ean xwe bi dest bixin ser\u00ee rakirin. Ji bo rastiya [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":67570,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-67567","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67567","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=67567"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67567\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67571,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67567\/revisions\/67571"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/67570"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=67567"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=67567"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=67567"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}