{"id":67439,"date":"2024-04-30T08:21:37","date_gmt":"2024-04-30T06:21:37","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=67439"},"modified":"2024-04-30T08:21:37","modified_gmt":"2024-04-30T06:21:37","slug":"di-roja-cihani-ya-hevpeymana-qedexekirina-ceken-kimyawi-de-tirkiye-gele-kurd-bi-kimyasale-qir-dike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=67439","title":{"rendered":"Di Roja C\u00eehan\u00ee ya Hevpeymana Qedexekirina \u00c7ek\u00ean K\u00eemyaw\u00ee de Tirkiy\u00ea gel\u00ea kurd bi k\u00eemyasal\u00ea qir dike"},"content":{"rendered":"<p><strong>29 <\/strong><strong>\u00ea N\u00eesan\u00ea roja hevpeyana c\u00eehan\u00ee ya qedexekirina \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee ye. Ev peyman ji bo qedexekirina bikaran\u00eena \u00e7ek\u00ean qedexekir\u00ee y\u00ean n\u00fbkler \u00fb k\u00eemyasal hate \u00eemzekirin. Par\u00eazer Cibra\u00eel Mistefa diyar kir ku Fa\u015f\u00eezma Tirkiy\u00ea li ber \u00e7av\u00ean raya gi\u015ft\u00ee bi sala ye \u00e7ek\u00ean qedexekir\u00ee li ser gel\u00ea Kurd bikar t\u00eene \u00fb li hember v\u00ea yek\u00ea c\u00eehan b\u00eadeng e. <\/strong><\/p>\n<p><strong>Zana Roj\/ \u015eehba<\/strong><\/p>\n<p>OPCW R\u00eaxistina Qedexekirina \u00c7ek\u00ean K\u00eemyew\u00ee organa c\u00eebic\u00eekar a Peymana \u00c7ek\u00ean K\u00eemyew\u00ee ye, ku di 29 \u00ea N\u00eesana 1997an de ket meriyet\u00ea . Ev peyman bi tevl\u00eeb\u00fbna 193 \u00ea welat\u00ean c\u00eehan\u00ea bi taybet ji bo qedexekirina bikaran\u00eena \u00e7ek\u00ean ku madey\u00ean n\u00fbkler\u00ee ango y\u00ean k\u00eemyaw\u00ee t\u00ea de heye hate derketin. b\u00ea guman ev peyman pi\u015ft\u00ee bikaran\u00eena h\u00eaz\u00ean navnetew\u00ee y\u00ean ku li dij\u00ee mirovahiy\u00ea sekin\u00eene \u00fb di encama van \u00e7ekan de qirkirina mirov\u00ee hate kirin; hate derxistin.<\/p>\n<p>Yek ji wan m\u00eenakan j\u00ee di \u015fer\u00ea c\u00eehan\u00ea y\u00ea duyem\u00een 1945 an de Yek\u00eetiya Emer\u00eeka bombay\u00ean n\u00fbkler li ser bajar\u00ean Yaban\u00ea H\u00earo\u015f\u00eema \u00fb Negezek\u00ee bikar an\u00ee di encama w\u00ea qirkirin\u00ea de bi milyonan \u00eensan mirin.<\/p>\n<p>Li hember gel\u00ea Kurd ev cure \u00e7ek hatine bikar an\u00een di komk\u00fbjiya Heleb\u00e7ey\u00ea de hikumeta \u00ceraq\u00ea Sadam husey\u00een di 16 \u00ea Adara 1988 an de bajar\u00ea Heleb\u00e7ey\u00ea bi \u00e7ek\u00ean qedexekir\u00ee y\u00ean k\u00eemyasal hate topbaran kir. Ev yek heyan\u00ee niha j\u00ee t\u00ea berdewam kirin. r\u00fbxm\u00ee ku ev cure \u00e7ek li ser aste c\u00eehan\u00ea hatine qedexekirin, l\u00ea fa\u015f\u00eema Tirkiy\u00ea v\u00ea yek\u00ea bi sala ye li ser gel\u00ea Kurd bikar t\u00eene. Ji Avab\u00fbna Tevgera Azadiya Kurdistan\u00ea Dagirkeriya Tirkiy\u00ea li ser her\u00eam\u00ean Parastin\u00ea y\u00ean Medyay\u00ea \u00e7ek \u00fb madey\u00ean k\u00eemyaw\u00ee bikar t\u00eene. Her wiha di \u015fer\u00ea Efr\u00een, Ser\u00ea Kaniy\u00ea \u00fb Gir\u00ea Sip\u00ee de ev yek hate belgekirin, l\u00ea raya gi\u015ft\u00ee \u00fb R\u00eaxistin\u00ean Navnetew\u00ee li hember van s\u00fbcan b\u00ea deng man.<\/p>\n<p>T\u00eakildar\u00ee Roja hevpeymama c\u00eehan\u00ee ya qedexekirina \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee. Par\u00eazer Cibra\u00eel Mistefa ji rojnameya me re axiv\u00ee.<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-67444 alignright\" src=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/uuuu-2-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/uuuu-2-300x200.jpg 300w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/uuuu-2-768x512.jpg 768w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/uuuu-2.jpg 1000w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p><strong>`Ji bo parastina mirovahiy\u00ea Hevpeyman hate derketin`<\/strong><\/p>\n<p>Cibra\u00eel di axaftina xwe de bal ki\u015fad ser hevpeymana qedexekirina \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee \u00fb wiha got: &#8220;\u00c7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee li ser mirovahiy\u00ea xeteriya her\u00ee mezin e. di encama van madeyan de bi milyonan \u00eensana di \u015fer\u00ean c\u00eehan\u00ea de jiyana xwe ji dest dan \u00fb qirkirin\u00ea kom\u00ee hatin \u00e7\u00eakirin. Bi taybet pi\u015ft\u00ee talankirin\u00ean ku di \u015fer\u00ea c\u00eehan\u00ea y\u00ea yekem\u00een \u00fb duyem\u00een de hatine kirin, R\u00eaxistina Navnetew\u00ee ji bo p\u00ea\u015f\u00eegirtina li van \u00e7ek\u00ean ku heb\u00fbna tavah\u00ee zindiyan dike xeteriy\u00ea di 29 \u00ea N\u00eesana 1997 an de hevpeymana c\u00eehan\u00ee ya qedexekirina bikar an\u00eena \u00e7ek\u00ean k\u00eemyew\u00ee derxist. R\u00eaxistina qedexekirina \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee li ser asta c\u00eehan\u00ea berpirs\u00ea yekem\u00een li hember bikar an\u00eena van \u00e7eke ya \u00fb ew \u015fopdar\u00ea ferm\u00ee ye ku \u00e7iqas ev hevpeyaman t\u00ea bikar an\u00een yan na. l\u00ea mixabin r\u00fbxm\u00ee v\u00ea yek\u00ea j\u00ee ev \u00e7ek di c\u00eehan\u00ea de t\u00ean bikar an\u00een&#8221;.<\/p>\n<p><strong>`Z\u00eadetir\u00ee 50 \u00ee sal\u00ee ye Her\u00eam\u00ean Parastin\u00ea y\u00ean Medyay\u00ea bi \u00e7ek\u00ean k\u00eemyasal t\u00ean topbarankirin`<\/strong><\/p>\n<p>Cibra\u00eel diyar kir ku Fa\u015f\u00eezma Tirkiy\u00ea bi hezaran ji \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee li gel xwe dihew\u00eene \u00fb wiha domand: &#8220;Fa\u015f\u00eezma tirkiy\u00ea r\u00fbxm\u00ee ku bikaran\u00een \u00fb girtina van cure ji \u00e7ekan qedexe ye, l\u00ea li gel xwe bi hezaran c\u00fbre \u00e7ek \u00fb bombey\u00ean k\u00eemyasal dihew\u00eene. Li gor\u00ee hevpeymana c\u00eehan\u00ee j\u00ee ev yek nay\u00ea qeb\u00fbl kirin. fa\u015f\u00eezma Tirkiy\u00ee z\u00eadetir\u00ee 50 sal\u00ee ye cek\u00ean k\u00eemyasal li ser her\u00eam\u00ean Parastin\u00ea y\u00ean Medyay\u00ea bikar t\u00eene. Bi hezaran ger\u00eelay\u00ean azadiy\u00ea di encama bikaran\u00eena van \u00e7ekan de \u015feh\u00eed b\u00fbne. Fa\u015f\u00eezma Tirkiy\u00ea Bikar an\u00eena van \u00e7ekan li ser Tevgera Azadiya Kurdistan ji xwe re rewa dib\u00eene \u00fb di heman dem\u00ea de r\u00eaxistin\u00ean navnetew\u00ee j\u00ee b\u00ea deng dim\u00eemin&#8221;.<\/p>\n<p><strong>`Bir\u00eendar\u00ean Efr\u00een, Ser\u00ea Kaniy\u00ea \u00fb Gir\u00ea Sip\u00ee h\u00ea \u00ea\u015fa k\u00eemyasal\u00ea dik\u015f\u00eenin`<\/strong><\/p>\n<p>Cibra\u00eel da zan\u00een ku Fa\u015f\u00eezma Tirkiy\u00ea li ber \u00e7av\u00ean c\u00eehan\u00ea \u00e7ek\u00ean k\u00eemyasal li ser gel\u00ea Kurd bikar an\u00ee \u00fb wiha got: &#8220;Fa\u015f\u00eezma Tirkiy\u00ea li Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea ev \u00e7ek bikar an\u00een. Di dagirkerina Efr\u00een di sala 2018 an, her wiha di Ser\u00ea Kaniy\u00ea \u00fb Gir\u00ea Sip\u00ee di 2019 an de ev yek bi tund\u00ee bikar an\u00ee. Di van s\u00fbcan de gel\u00ea siv\u00eel \u00fb zarok b\u00fbn qurban\u00ee, bir\u00eendar\u00ean ku di encama madeya fisfor \u00fb y\u00ean qedexekir\u00ee de hatine bir\u00eendar kirin h\u00ea j\u00ee \u00ea\u015f \u00fb azar\u00ean w\u00ea yek\u00ea dik\u00ea\u015f\u00eenin. S\u00fbcdar\u00ea \u015fer Erdoxan ji bo qirkirina gel\u00ea Kurd, her\u00eam\u00ean Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea \u00fb tavah\u00ee Kurdistan\u00ea dagirk bike hem\u00fb hov\u00eetiya xwe bikar an\u00ee. Bi taybet di Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea de hem\u00fb s\u00fbc\u00ean ku hatine kirin hatin belgekirin \u00fb ji raya gi\u015ft\u00ee re hatin p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f kirin&#8221;.<\/p>\n<p>Cibra\u00eel axaftina xwe wiha berdewam kir: &#8220;Di bin b\u00eadengiya c\u00eehan\u00ee de bikar an\u00eena \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee li ser gel\u00ea Kurd bi hezaran caran hatiye kirin. komk\u00fbjiya Heleb\u00e7ey\u00ea ji komk\u00fbjiya H\u00eero\u015f\u00eema \u00fb Negezek\u00ee ne d\u00fbr e. Sadam Husey\u00een bi pilangeriyeke navnetew\u00ee bi hezaran gel\u00ea Kurd li Helep\u00e7ey\u00ea di sala 1988 an de di qirkirin\u00ea re derbas kir. ev yek t\u00ea wateya ku li hemeber gel\u00ea Kurd tavah\u00ee hevpeyman, R\u00eaxistin\u00ean Mirov\u00ee \u00fb Raya Gi\u015ft\u00ee b\u00ea deng dibin \u00fb dibin hevkar\u00ea fa\u00eelan&#8221;.<\/p>\n<p><strong>`Div\u00ea bikaran\u00eena Tirkiy\u00ea ji \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee re b\u00ea belgekirin \u00fb dadgehkirin`<\/strong><\/p>\n<p>Par\u00eazer Cibra\u00eel Mistefa destn\u00ee\u015fan kir ku div\u00ea R\u00eaxistina Qedexekirina \u00c7ek\u00ean K\u00eemyaw\u00ee li hember fa\u015f\u00eezma tirkiy\u00ea cid\u00ee be \u00fb wiha axaftina xwe bi daw\u00ee kir: &#8220;Fa\u015f\u00eezma Tirkiy\u00ea di bin b\u00eadengiya c\u00eehan\u00ea de di roja \u00cero de van \u00e7ekan bikar t\u00eene, Civaka navnetew\u00ee div\u00ea xwed\u00ee sekneke cid\u00ee be li hember p\u00eakan\u00eena r\u00eagez\u00ean hevpeymana c\u00eehan\u00ee ya qedexekirina \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee. Her wiha div\u00ea bikaran\u00eena van \u00e7ekan b\u00ea belgekirin \u00fb ji Desteya Neteweya Yekb\u00fby\u00ee \u00fb Mecl\u00eesa maf\u00ea mirovan re b\u00eane p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirin. Da ku dewleta Tirkiy\u00ea weke s\u00fbcdar\u00ea v\u00ea yek\u00ea di dadgeh\u00ean c\u00eehan\u00ee de b\u00ea ceza kirin. di asta yekem\u00een de div\u00ea R\u00eaxistina C\u00eehan\u00ee ya Qedexekirina \u00c7ek\u00ean K\u00eemyaw\u00ee derbas\u00ee dewleta Tirkiy\u00ea bibe \u00fb tavah\u00ee c\u00fbrey\u00ean \u00e7ek \u00fb madey\u00ean k\u00eemyaw\u00ee b\u00eane desteser kirin \u00fb qedexekirin. L\u00ea mixabin ji bo parastina berjewendiy\u00ea nevdewlet\u00ee ev yek heyan\u00ee niha hatiye pi\u015ftguh kirin \u00fb tu zagon derheq\u00ea bikaran\u00eena Tirkiy\u00ea ji \u00e7ek\u00ean qedexekir\u00ee re nehatine derxistin&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>29 \u00ea N\u00eesan\u00ea roja hevpeyana c\u00eehan\u00ee ya qedexekirina \u00e7ek\u00ean k\u00eemyaw\u00ee ye. Ev peyman ji bo qedexekirina bikaran\u00eena \u00e7ek\u00ean qedexekir\u00ee y\u00ean n\u00fbkler \u00fb k\u00eemyasal hate \u00eemzekirin. Par\u00eazer Cibra\u00eel Mistefa diyar kir ku Fa\u015f\u00eezma Tirkiy\u00ea li ber \u00e7av\u00ean raya gi\u015ft\u00ee bi sala ye \u00e7ek\u00ean qedexekir\u00ee li ser gel\u00ea Kurd bikar t\u00eene \u00fb li hember v\u00ea yek\u00ea c\u00eehan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":67440,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-67439","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67439","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=67439"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67439\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67445,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67439\/revisions\/67445"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/67440"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=67439"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=67439"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=67439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}