{"id":6672,"date":"2018-08-06T05:37:32","date_gmt":"2018-08-06T05:37:32","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=6672"},"modified":"2018-08-06T05:37:32","modified_gmt":"2018-08-06T05:37:32","slug":"pesketina-tevgeren-neteweyi-u-nasname","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=6672","title":{"rendered":"P\u00ea\u015fketina tevger\u00ean netewey\u00ee \u00fb nasname"},"content":{"rendered":"<p>Li ser v\u00ea mijar\u00ea b\u00eer \u00fb baweriy\u00ean cuda hene. Yek ji van kesan j\u00ee zanay\u00ea \u00c7ek, Miroslav Hrosch e (\u00b01932). L\u00eakol\u00een \u00fb xebat\u00ean h\u00eaja p\u00eak an\u00eene. Her\u00e7end e ew li ser v\u00ea mijar\u00ea di \u00e7ar\u00e7eweya Ewropa de kar kiriye j\u00ee, ji bo me Kurdan m\u00eenakek balk\u00ea\u015f e.<br \/>\nDi l\u00eakol\u00eena li ser avab\u00fbn, p\u00ea\u015fketina tevger\u00ean netew\u00ee \u00fb nasnam\u00ea de s\u00ea qonaxan dib\u00eene. Rola material\u00ean bi giran\u00ee ji aliy\u00ea rew\u015fenb\u00eeran t\u00ean berhevkirin ku nasnameya netewey\u00ee were p\u00eakan\u00een, ji aliy\u00ea aktiv\u00eestan (xebatkar\u00ean berjewendiy\u00ean gel dipar\u00eazin) berhevkirina kes \u00fb koman bi girsey\u00ee ji bo p\u00eakan\u00eena v\u00ea proj\u00ea, bi p\u00eakhatina tevgera girsey\u00ee, vcivaka ku v\u00ea proses\u00ea dike rastiya jiyan\u00ea.<br \/>\nWek t\u00ea zan\u00een ku li \u00c7ekiye, gel ji bo parastina ziman \u00fb \u00e7anda xwe, t\u00eako\u015f\u00eeneke bi wate di hember German\u00eezm\u00ea (Elman\u00ee\/Otr\u00ee\u015f\u00ee) bi r\u00ea ve bir. Bi taybet\u00ee serdestiya German\u00ee di her\u00eam\u00ean Bohem \u00fb Moraviye de ku heb\u00fbna \u00c7ek\u00ee dikir bin xetera hundab\u00fbn\u00ea. L\u00ea gel\u00ea \u00c7ek r\u00eaya hundab\u00fbn\u00ea bi away\u00ea xwe, xebateke pirral\u00ee bertaraf kir.<br \/>\nSiyaseta Germanan, mecb\u00fbrkirina bikaran\u00eena zimanek\u00ee hevpar ku her kes bikaribe t\u00ea bigihije \u00fb bi yekb\u00fbna wel\u00eat were parastin. B\u00ea goman \u201cew ziman j\u00ee Alman\u00ee\u201d b\u00fb. \u00db her kesek\u00ee ku bixwesta bibe xwed\u00ee ciyek\u00ee balk\u00ea\u015f diviya Alman\u00ee bizaniya. Dibistan\u00ean Alman\u00ee bi hem\u00fb derfet\u00ean dewlet\u00ea dihatin xwed\u00eekirin. Her\u00e7end e ji bi \u00c7ekan bikaran\u00eena ziman\u00ea wan di jiyana rojane de ne qedexeb\u00fb j\u00ee, ziman\u00ea wan ketib\u00fb nava \u00e7ar\u00e7eweya ziman\u00ea \u201cgund\u00eetiy\u00ea.\u201d<br \/>\nDi n\u00eev\u00ea sedsala nozdehan de \u00c7ek\u00ean xwed\u00ee erkeke netewey\u00ee, l\u00ea k\u00eam derfet di hember par\u00eazvan\u00ean Alman\u00ee \u00fb karmend\u00ea dezgeh\u00ean dewlet\u00ee de dijber\u00ee peyda b\u00fb \u00fb roj bi roj xurt b\u00fb. Ev t\u00eako\u015f\u00een b\u00fb sedema ku di 1882 zan\u00eengeha Prag\u00ea pejirandina perwerdeya du zman\u00ee bi xwe re an\u00ee. Alman\u00ee \u00fb \u00c7ek\u00ee. Li bajar\u00ean din j\u00ee li her\u00eama Boh\u00eaman ev destkeft\u00ee p\u00eak ahtin. Di demeke kurt de bi x\u00eara tevgera netewey\u00ee perwerdeya bi ziman\u00ea \u00c7ek\u00ee p\u00ea\u015fket \u00fb Alman\u00ee k\u00eam b\u00fb.<br \/>\nBi t\u00eak\u00e7\u00fbna h\u00eaza Alaman\u00ee pa\u015f \u015ferr\u00ea c\u00eehan\u00ea 1, \u00c7ek \u00fb Slovakan dewleta xwe ya hevbe\u015f ava kirin. Ev rew\u015f ji Alman\u00eeax\u00eavan re pirr giran dihat. Hik\u00fbmeta ku di navbera 1939 \u00fb 1945 de li dervay\u00ea welat dima, pa\u015f vegera xwe hewqas b\u00eahnteng b\u00fbb\u00fb ku pa\u015f \u015ferr qediya hem\u00fb Almanp\u00eeax\u00eavan ji wel\u00ea derxin.<br \/>\nDema meriv li rew\u015fa me Kurdan din\u00eare, m\u00eenak\u00ean hevpar xuya dikin. Li Bakur ziman\u00ea Turk\u00ee bi hem\u00fb h\u00eaza dewlet\u00ee serdest e. Kurd\u00ee ji aliy\u00ea s\u00eastem\u00ea qedexe ye \u00fb di heman dem\u00ea de siyaseta pi\u00e7\u00fbkkirin \u00fb bik\u00earnehatina ziman\u00ea Kurd\u00ee heye. B\u00ea goman Kurdb\u00fbn, herweha gel\u00ean din j\u00ee, di bin qedexe \u00fb xetera tinekirin\u00ea de ye.<br \/>\nLi Rojhilat j\u00ee rew\u015f xerab e. Meriv dikare bi rew\u015fa Bakur re muqayese bike. Li Ba\u015f\u00fbr \u00fb di van sal\u00ean daw\u00een de li Rojava rew\u015f wek\u00ee din e. L\u00ea d\u00eesa tengas\u00ee pirr in \u00fb p\u00eadiviya hi\u015fmend\u00ee \u00fb hi\u015fyariyeke k\u00fbr heye ku ziman\u00ea Kurd\u00ee ciy\u00ea xwe y\u00ea bi r\u00fbmet bigre.<br \/>\nJi bo em xwe ji v\u00ea rew\u015fa \u015fermok\u00ee azad bikin bar\u00ea me tevan giran e l\u00ea ne ku nemimkin e. Ber\u00ee niha min gotiye \u00fb niv\u00eesiye: Xwed\u00eederketina ziman\u00ea dayik\u00ea di her c\u00ee \u00fb war\u00ee de, bikaran\u00eena w\u00ee di perwerd\u00ea de li wel\u00eat \u00fb di nava civaka xwe de. P\u00eadiviya bikaran\u00eena ziman\u00ea Kurd\u00ee di saz\u00ee, komele, part\u00ee \u00fb malbat t\u00ea de \u015fert e. Li dervay\u00ea wel\u00ea qet ti zor \u00fb tengas\u00ee n\u00eenin ku em Kurd ziman\u00ea xwe biaxivin, biniv\u00eesin, bixw\u00eenin. Heta bi avakirina xwendegehan j\u00ee mimkin e. Bes em Kurd bixwazin \u00fb bikin.<\/p>\n<p>Derw\u00ea\u015f M. FERHO<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Li ser v\u00ea mijar\u00ea b\u00eer \u00fb baweriy\u00ean cuda hene. Yek ji van kesan j\u00ee zanay\u00ea \u00c7ek, Miroslav Hrosch e (\u00b01932). L\u00eakol\u00een \u00fb xebat\u00ean h\u00eaja p\u00eak an\u00eene. Her\u00e7end e ew li ser v\u00ea mijar\u00ea di \u00e7ar\u00e7eweya Ewropa de kar kiriye j\u00ee, ji bo me Kurdan m\u00eenakek balk\u00ea\u015f e. Di l\u00eakol\u00eena li ser avab\u00fbn, p\u00ea\u015fketina tevger\u00ean netew\u00ee [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6673,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-6672","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6672"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6674,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6672\/revisions\/6674"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}