{"id":66642,"date":"2024-04-21T08:24:51","date_gmt":"2024-04-21T06:24:51","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=66642"},"modified":"2024-04-21T08:24:51","modified_gmt":"2024-04-21T06:24:51","slug":"roja-rojnamegeriya-kurdi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=66642","title":{"rendered":"Roja Rojnamegeriya Kurd\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>Deriya \u00c7iye\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Li welatek m\u00eena Kurdistan\u00ea ku dagirkeran herdem hewil dane d\u00eerok, nasname, \u00e7and \u00fb ziman\u00ea w\u00ea bidin pi\u015faftin \u00fb gel\u00ea w\u00ea qir bikin, damezrandin \u00fb p\u00ea\u015fxistina rojnamegeriya kurd\u00ee bi ser\u00ea xwe \u015fore\u015feke mezin b\u00fb.<\/strong><\/p>\n<p>Lewra yekem\u00een rojnameya Kurd a ji aliy\u00ea Bed\u00eerxaniyan ve di sala 1898\u2019an de li Qah\u00eere hatiye \u00e7apkirin, ji bo \u015fore\u015fa ku qala w\u00ea hat kirin gava yekem\u00een \u00fb d\u00eerokiye ku her sal 22\u2019y\u00ea N\u00eesan\u00ea weke Roja Rojnamegeriya Kurd t\u00ea p\u00eanasekirin \u00fb p\u00ea\u015fwaz\u00eekirin. B\u00ea guman avakirina rojnamegeriya Kurd xwe disp\u00eare bedel\u00ean giranbuha ku di oxira \u015fopandin \u00fb ragihandina heq\u00eeqet\u00ea \u00fb rastiya dagirkeriya li ser welat t\u00ea me\u015fandin, hatiye day\u00een \u00fb heya roja me ya \u00eero j\u00ee bi ked \u00fb hewildan\u00ean pir mezin \u00eero xwe bi awayek\u00ea h\u00een bih\u00eaztir bir\u00eaxistin dike.<\/p>\n<p><strong>N\u00ear\u00eenek gi\u015ft\u00ee gir\u00eaday\u00ee medya \u00fb medyaya kurd\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Ragihandin bi destp\u00eab\u00fbna m\u00eaj\u00fbya mirovan destp\u00eakir\u00eeye. P\u00eaw\u00eestiya ragihandin\u00ea bi am\u00fbr \u00fb \u015f\u00eawaz\u00ean c\u00fbda berdewam kir\u00eeye. L\u00ea di nava am\u00fbr\u00ean ragihandin\u00ea de her\u00ee bibandor ku h\u00eema w\u00ee dema romayiyan hat\u00eeye av\u00eatin \u00fb di sedsala 17\u2019an de bi away\u00ea rojnameger\u00eey\u00ea derket\u00eeye hol\u00ea \u00fb her berdewame. Ber \u00e7em\u00ea N\u00eel\u00ea tabloy\u00ean 3500 sal ber\u00ea hat\u00eeye dit\u00een ku ser wan de buyer\u00ean rojane hatiye niv\u00eesandin \u00fb her wiha tabloy\u00ean ku ji dema imparatoriya Roma hat\u00eeye \u00e7\u00eakirin ku ser wan de j\u00ee wek\u00ee rojnameyek b\u00fbyer\u00ean rojane heye j\u00ee em nekin nava hesab\u00ea rojnamey\u00ean bi nav\u00ea &#8220;The weekly News From Italy and German&#8221;, &#8220;La Gazette&#8221;, &#8220;Avisa&#8221;, Gedenck Wurdige Zeitung&#8221; \u00fb \u00e7end rojnamey\u00ean din rojnamey\u00ean p\u00ea\u015f\u00een a c\u00eehan\u00ea ne. Niha j\u00ee rojnameger\u00ee bi gi\u015ft\u00ee media bi am\u00fbr\u00ean c\u00fbrbec\u00fbr didome. Niha rojname, kovar, tv, radio, \u00eenternet \u00fb am\u00fbr\u00ean hwd. Di rojnameger\u00ee de t\u00ea bi kar an\u00een. Medya di roja \u00eero de wek \u201cH\u00eaza \u00c7arem\u00een\u201d t\u00ea bi nav kirin. Dibe ku di dahat\u00fb de bibe h\u00eaza yekem\u00een. Rojnameger\u00ee bi gi\u015ft\u00ee medya hewcedar\u00eeyeke xwezay\u00ee ye. Bandora mezin a medyay\u00ea ji ser modern\u00eezim, postmodern\u00eezm, ol, guher\u00eena civak\u00ee, t\u00eagihi\u015ftina h\u00eaz \u00fb desthilatdar\u00eey\u00ea, p\u00ea\u015fketin\u00ean idoloj\u00eek, p\u00ea\u015fketina teknoloj\u00eek-zanist\u00ea heta beral\u00ee kirina civak\u00ea, p\u00eakan\u00eena guher\u00een\u00ean bingeh\u00een \u00fb gewre, ve\u015fartina kar\u00ean qir\u00eaj a deshilatdariy\u00ea, pergala abor\u00ee \u00fb hwd. De heye. Em dikarin gelek xal\u00ean bipeywend\u00ee z\u00eade bikin. Her xal h\u00eajay\u00ea nirxandin\u00eaye, l\u00ea ev ti\u015ft encax di pirt\u00fbkek\u00ee l\u00eakol\u00een\u00ee de dikare p\u00eak be. L\u00ea ev rew\u015f bo kurdan hinek diguhere. Ji ber ku dewletek\u00ee navend\u00ee ya Gel\u00ea kurd tuneye. Ji ber v\u00ea him \u015f\u00eaweya rojnamegeriy\u00ea di nav gel\u00ea kurd de cewaze him j\u00ee sedema bikaran\u00eena media c\u00fbdaye. Pi\u015ft\u00ee peymana Lozan\u00ea welat\u00ea kurdan b\u00fb \u00e7ar per\u00e7e. Di her par\u00e7ey\u00ea de dewleta ku v\u00ea par\u00e7eya xak\u00ea kurdan dagir kiriye, bi \u015f\u00eawaz\u00ean cuda hember\u00ee heb\u00fbna kurdan derketiye. Ji ber v\u00ea yek\u00ea j\u00ee di her par\u00e7eyek\u00ee de rew\u015fa gel\u00ea kurd j\u00ee ji par\u00e7eyeke din cewaztir b\u00fbye. H\u00eaman\u00ean ku ji bona medyaya cihan\u00ea daba\u015fa gotin\u00ea ye, di medyaya kurd\u00ee de h\u00eaman\u00ean wek\u00ee standartize kirin \u00fb p\u00ea\u015fxistina ziman\u00ea kurd\u00ee, hewla rizgarkirina xaka Kurdistan, d\u00eeplomas\u00ee, p\u00ea\u015fxistina muz\u00eek \u00fb bi gi\u015ft\u00ee \u00e7anda kurd\u00ee, p\u00eak an\u00eena h\u00ee\u015fa netewey\u00ee ya kurd\u00ee, modern\u00eeze kirina civaka kurd\u00ee, p\u00eak an\u00eena hi\u015fmendiya d\u00eerok\u00ee ya kurd\u00ee j\u00ee z\u00eade dibin. Her wiha partiy\u00ean Kurdistan\u00ea dezgeh\u00ean xwe y\u00ean \u00e7apamen\u00ee ji bo propagandaya rexistin\u00ea xwe j\u00ee bi kar t\u00eenin. Ev yek li ber medyaya kurd\u00ee de astengiyek din e ku div\u00ea were bihartin. Rojnamegeriya kurd\u00ee j\u00ee ji dema zay\u00eena xwe ve bi dijwar\u00ee, \u00ea\u015f, asteng \u00fb qedexey\u00ean bi curbecur re r\u00fbbir\u00fb maye. R\u00eaw\u00eetiya ku em \u00eero di navdene ne ten\u00ea r\u00eaw\u00eetiya \u00e7apemeniya kurd\u00ee an j\u00ee mediyaya kurd\u00ee ye, her wiha r\u00eawingiya bibiryar, dijwar\u00ee \u00fb serkeftin\u00ea ye.<\/p>\n<p><strong>Peyama yekem\u00een a rojnameya Kurd: Kurdistan heye<\/strong><\/p>\n<p>22\u2019y\u00ea N\u00eesan\u00ea Roja Rojnamegeriya Kurd\u00ee ye. Mixabin rojnamegeriya Kurd\u00ee j\u00ee bi berd\u00eal\u00ean giran \u00fb bi nirx\u00ean gelek giranbuha hatiye avakirin \u00fb v\u00ea roj\u00ea weke Roja Rojnamegeriya Kurd\u00ee cih\u00ea xwe di d\u00eerok\u00ea de girtiye. Rojnamegeriya Kurd\u00ee yekem car bi kovara bi nav\u00ea \u2018Kurdistan\u2019 hatiye destp\u00eakirin. Di sala 1898\u2019an de ji aliy\u00ea M\u00eer Bedirxan ve li Kah\u00eere hatiye \u00e7apkirin. W\u00ea dem\u00ea nav\u00ea Kurdistan\u00ea, heb\u00fbna Kurdistan\u00ea ji aliy\u00ea dagirkeran ve dihat qedexekirin. P\u00eayama ku rojnameger\u00ean Kurd \u00ean w\u00ea dem\u00ea xwestin bidin dagirkeran j\u00ee ew e ku \u2018Kurdistan heye, Kurdistan m\u00eat\u00eenger e \u00fb p\u00eawist e ev welat were naskirin\u2019. Derketina rojnamegeriya Kurd\u00ee peyamek\u00ea bi v\u00ea away\u00ea b\u00fb. B\u00ea guman ev bi h\u00easan\u00ee \u00e7\u00eaneb\u00fb. Bi berd\u00eal\u00ean mezin \u00e7\u00eab\u00fb. Di nav b\u00ea derfetiyan de Rojnameya Kurdistan bi ziman\u00ea ereb\u00ee we\u015fan kir. Ji ber ku li Kah\u00eere derdiket. Pi\u015ft\u00ee v\u00ea li \u015eam\u00ea li Siw\u00eesrey\u00ea, li Cenevrey\u00ea, li \u00ceng\u00eel\u00eestan\u00ea ji bo were \u00e7apkirin \u00fb belavkirin bi hewildan\u00ean gelek mezin ev rojname temen\u00ea xwe berdewam kiriye. B\u00ea guman Rojnameya Kurdistan\u00ea ji bo rojnamegeriya Kurd\u00ee dibe bingehek.<\/p>\n<p>Rojnameya serxweb\u00fbn j\u00ee di d\u00eeroka teko\u015f\u00een \u00fb tevgera azadiy\u00ea de b\u00fb bingeh \u00fb h\u00eem\u00ea avakirina ragihandina azad \u00fb demukrat \u00fb b\u00fb \u00e7avkaniya gihandina rastiy\u00ea \u00fb m\u00eena yekem\u00een \u00e7avkaniya b\u00eerdoz\u00ee, fikr\u00ee \u00fb navenda p\u00eazan\u00eenan ji bona civak\u00ea.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee w\u00ea em dizanin ku gelek kesayet, gelek rojnamevan ji bo heb\u00fbna Kurdan bidin nasandin, ji ber li gel as\u00eem\u00eelasyon \u00fb gelek \u00eari\u015f\u00ean par\u00e7ekirina Kurdistan\u00ea li ser heb\u00fbna Kurdistan\u00ea j\u00ee \u00eari\u015fek gelek dijwar heye, y\u00ean ku her\u00ee z\u00eade bikaribin p\u00ea\u015f\u00ee li dagirkeriy\u00ea bigrin, p\u00ea\u015f\u00ee li ku\u015ftin, talan \u00fb par\u00e7ekirin\u00ea bigrin rojnameger\u00ee \u00fb niv\u00eeskar\u00ee ye. Ev kevne\u015fop\u00ee berdewam kir \u00fb her \u00e7end\u00ee kovara Kurdistan\u00ea ji bo v\u00ea buye bingehek j\u00ee bi serhildan\u00ean Kurdan re, bi p\u00ea\u015fketin\u00ean li Kurdistan\u00ea diqewimin re rojnamegeriya Kurd\u00ee j\u00ee p\u00ea\u015f ket<strong>iye.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yekem\u00een we\u015fana ku ji bo \u00e7ar aliy\u00ean Kurdistan\u00ea t\u00eadiko\u015fe: Med Tv<\/strong><\/p>\n<p>Weke telev\u00eezyon cara yekem\u00een di d\u00eeroka tevgera azadiya Kurdistan\u00ea de \u00fb di d\u00eeroka gel\u00ea Kurd \u00ea ku ji bo \u00e7ar par\u00e7ey\u00ea Kurdistan\u00ea t\u00eadiko\u015fe di sala 1994\u2019an de bi Med Tv destp\u00ea kiriye. B\u00ea guman ew j\u00ee weke kovara Kurdistan\u00ea destp\u00eak\u00ea ku em \u00eero j\u00ee l\u00ea bin\u00earin we\u015fangeriya Kurd\u00ee ya bi bandor li dervey\u00ee welat t\u00ea kirin. Ji ber ku li \u00e7ar h\u00eal\u00ean Kurdistan\u00ea, Kurdistan di bin dagirkeriya desthilatdaran de ye, rojname \u00fb \u00e7apemeniya Kurd j\u00ee, ji ber zextan, ne\u00e7ar ma ku li dervey\u00ee welat we\u015fangeriya xwe bike. Med tv \u00fb pi\u015ftre Medya Tv li Bruksel\u00ea, pa\u015f\u00ea b\u00fb Roj Tv, pi\u015ftre b\u00fb N\u00fb\u00e7e Tv \u00fb pi\u015ft\u00ee w\u00ea b\u00fb Sterk Tv, her wiha Medya Haber, News Kanal \u00fb her wiha her tim nav\u00ea xwe ji ber \u00eari\u015f\u00ean hatine kirin, cezay\u00ean ku li van kanalan hatine bir\u00een bi nav\u00ean c\u00fbda c\u00fbda v\u00ea kevne\u015fopiy\u00ea berdewam kirine.<\/p>\n<p>\u00cero weke rojnamevan\u00ean Kurd, weke art\u00ea\u015fek\u00ee t\u00ea binavkirin. Ji ber ku \u00ead\u00ee telev\u00eezyon\u00ean Kurdan ji dehan z\u00eadetir b\u00fb. D\u00eesa li her par\u00e7ey\u00ean Kurdistan\u00ea bi awayek\u00ee xweser ajans\u00ean wan hene. Ev weke roja \u00e7apemeniya Kurd a ji me re weke m\u00eerate hi\u015ftiye, li ser w\u00ea bingeh\u00ea p\u00eak hatiye. M\u00eenak niha li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea ANHA k\u00eal\u00ee bi k\u00eal\u00ee dibe deng\u00ea \u015fore\u015f\u00ea. Li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea li hember\u00ee dagirkeriy\u00ea, li hember\u00ee gendeliy\u00ea, ji bo berxwedan \u00fb berd\u00eal\u00ean li Kurdistan\u00ea d\u00eetbar\u00ee bike Rojnews hatiye avakirin. Car din li Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea tev\u00ee hem\u00fb zextan DIHA \u00fb niha j\u00ee Ajansa Mezepotamya weke berdewamiya v\u00ea kevne\u015fopiy\u00ea weke ajans kar dikin. D\u00eesa li gel van ajans\u00ean ku me qala wan kir li Bak\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea ji \u00d6zg\u00fcr G\u00fcndem\u00ea bigre heyan\u00ee Azadiya Welat, niha Xweb\u00fbn heye, Yeni Ya\u015fam heye \u00fb gelek we\u015fan\u00ean ku rojane \u00fb heftane we\u015fan\u00ea dikin j\u00ee hene. B\u00ea guman heta ev roj ku em weke art\u00ea\u015fek bi nav dikin bi h\u00easan\u00ee nehat, bi berd\u00eal\u00ean mezin hate bidesxistin.<\/p>\n<p><strong>Di Rojnamegeriya Kurd\u00ee de jin<\/strong><\/p>\n<p>Jina Kurd di hem\u00fb qadan de xwed\u00ee rol \u00fb misyon\u00ean p\u00ea\u015fengiy\u00ea ne di qada \u00e7apemeniy\u00ea de j\u00ee xwe r\u00eaxistin kiriye, televzyon, ajans \u00fb radyoy\u00ean xweser vekiriye. Jina yekem di xebat\u00ean rojnamegeriy\u00ea de kar kiriye Rew\u015fen Bedirxan e, di rojnemeya Kurdistan\u00ea de q\u00fbncik niv\u00ees\u00ee kiriye. Ya duyem\u00een j\u00ee Sayma A\u015fkin ku di sala 1978`an de di Kovara Serxweb\u00fbn de xebit\u00ee ye. Yekem\u00een kovara xweser li Akadimiya Mahs\u00fbm Korkmaz bi nav\u00ea YJWK di 1982`an de dest bi we\u015fan\u00ea kir. Bi nav\u00ea Kovara Jina Serbilind di 1983&#8217;an de li Almanyay\u00ea we\u015fana xwe domandiye.<\/p>\n<p>Di 8&#8217;\u00ea Adara 1997&#8217;an de li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea (Sil\u00eaman\u00ee) rojnameya heftane bi nav\u00ea Jiyana Azad bi p\u00ea\u015fengiya \u015e\u00eelan Koban\u00ea dest p\u00ea dike \u00fb di 1999`an de t\u00ea girtin. Di 2000`an de berdewamiya Jiyana Azad rojnameya Roj Hayat dest p\u00ea dike, heta 2004`an we\u015fana xwe didom\u00eene. Di rojnameya Roj Heyat de Leyla Wal\u00ee (Viyan Soran) dixebit\u00ee. Li k\u00ealek van Kovara Jina Azad, Deng\u00ea Jin, Deng\u00ea Jina Azad, li Rojhilat Kovara Zenan\u00ea \u015eerq li Ba\u015fur j\u00ee Kovara Truske, li Bakur Rojnameya Binev\u015f \u00fb li Rojava Asoya Jin, Kovara Taniri\u00e7a Z\u00eelan, Kovara YJA STAR, Kovara Z\u00eelan, Buhara Jin, Kovara Deng\u00ea Jiyan\u00ea, Rojnama mehane Newaya Jin, Ajans\u00ean JINHA, \u015e\u00fbjin, JINNEWS, radio Star Fm \u00fb JIN tv hene.<\/p>\n<p>Li Rojava j\u00ee bi \u015fore\u015fa Rojava re Rojnameya Ronah\u00ee m\u00eena yekem\u00een dezgeh\u00ean ragihandin\u00ea di 16\u2019\u00ea Cotmeha 2011\u2019an de bi komeke bi\u00e7\u00fbk \u00fb bi derfet\u00ean k\u00eam dest bi kar \u00fb xebat\u00ean xwe kir. Rojnameya Ronah\u00ee li Rojava \u00fb Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea b\u00fb deng \u00fb \u00e7avkaniya gihandina rastiy\u00ea ji bona tevah\u00ee civak\u00ea \u00fb b\u00fb dengvedana \u015fore\u015f\u00ea. Rojnameya Ronah\u00ee bi fikir \u00fb reman\u00ea Netewa Demukrat\u00eek \u00fb biratiya gelan li Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea b\u00fb h\u00eem\u00ea avakirina civaka azad \u00fb wekhev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Deriya \u00c7iye\/Qami\u015flo Li welatek m\u00eena Kurdistan\u00ea ku dagirkeran herdem hewil dane d\u00eerok, nasname, \u00e7and \u00fb ziman\u00ea w\u00ea bidin pi\u015faftin \u00fb gel\u00ea w\u00ea qir bikin, damezrandin \u00fb p\u00ea\u015fxistina rojnamegeriya kurd\u00ee bi ser\u00ea xwe \u015fore\u015feke mezin b\u00fb. Lewra yekem\u00een rojnameya Kurd a ji aliy\u00ea Bed\u00eerxaniyan ve di sala 1898\u2019an de li Qah\u00eere hatiye \u00e7apkirin, ji bo \u015fore\u015fa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":66643,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-66642","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66642"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66642\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66644,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66642\/revisions\/66644"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/66643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}