{"id":64395,"date":"2024-03-03T08:07:02","date_gmt":"2024-03-03T06:07:02","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=64395"},"modified":"2024-03-03T08:07:02","modified_gmt":"2024-03-03T06:07:02","slug":"bi-jin-jiyan-azadiye-ber-bi-azadiya-zimane-kurdi-ve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=64395","title":{"rendered":"Bi Jin jiyan Azad\u00ee\u2019y\u00ea ber bi Azadiya Ziman\u00ea Kurd\u00ee ve"},"content":{"rendered":"<h5><strong>Xec\u00ea \u015een_<\/strong><\/h5>\n<h5>Wek\u00ea ku t\u00ea zan\u00een 21\u00ea sibat\u00ea \u00a0\u201cRoja Ziman\u00ea Day\u00eek\u00ea ya C\u00eehan\u00ea\u201d ye. Ev roj di 17\u00ea Mijdara 1999&#8242; an de ji aliy\u00ea UNESCO y\u00ea ve hat \u00eelan kirin. Ev roj di rastiya xwe de \u201cRoja Ziman\u00ea Day\u00eek\u00ea Ango \u00a0roja damezrandina \u201cTevgera Ziman\u00ea Day\u00eek\u00ea\u201d ya Navnetewey\u00ee ye. Li c\u00eehan\u00ea bi hezaran milet hene ku ziman, \u00e7and \u00fb welat\u00ean wan di bin desthilatdariya dewletan de t\u00ean helandin, qirkirin \u00fb tune kirin. Ji van miletan yek j\u00ee milet\u00ea Bangal\u00ee ye. Wan j\u00ee ji bo ziman \u00fb nasnameya xwe bi salan li ber xwe dan \u00fb roj\u00ean pir dijwar j\u00eeyan. Ji bo ku ziman\u00ea wan bibe ziman\u00ea ferm\u00ee y\u00ea perwerdeh\u00eey\u00ea bi sedan ciwan\u00ean wan hatine qetil kirin. Herwiha gir\u00eengiya d\u00eerok\u00ea ya v\u00ea roj\u00ea hem ji bo gel\u00ea Bengal\u00ee \u00fb hem j\u00ee ji bo hem\u00fb gel\u00ean ku ziman\u00ea wan bindeste pir bi wateye. Lewra ev roj li ser bingeha berxwedaniya Tevgera Ziman\u00ea Bengal\u00ee hatiye \u00eelan kirin. Di sala 1952&#8242; an de \u201cTevgera Ziman\u00ea Bengal\u00ee\u201d ji bo parastin, p\u00ea\u015fxistin \u00fb ji bo ziman\u00ea ferm\u00ee y\u00ea gel\u00ea Bengal\u00ee t\u00eako\u015f\u00eeneke mezin dide me\u015fandin \u00fb gelek \u00e7alak\u00eeyan li dar dixin. Tevgera Ziman\u00ea Bengal\u00ee\u201d di 21\u00ea sibata sala 1952&#8242; an de li welat\u00ea Pak\u00eestan\u00ea li Dehak a peytexta Bangalade\u015f\u00ea ji bo ziman\u00ea ferm\u00ee y\u00ea perwerdehiya bi ziman\u00ea Bengal\u00ee xwep\u00ea\u015fandanan li dar dixin \u00fb di wan xwep\u00ea\u015fandanan de t\u00ea xwestin ku alfebeya ziman\u00ea Bengal\u00ee were niv\u00eesandin \u00fb Pak\u00eestan ziman\u00ea Bengal\u00ee wek\u00ea ziman\u00ea ferm\u00ee nas bike. L\u00ea desthilatdar\u00eeya Pak\u00eestan\u00ea \u00ear\u00ee\u015f\u00ee \u00e7alakvanan dike \u00fb di encam\u00ea de gelek \u00e7alakvan\u00ean xwendevan t\u00ean ku\u015ftin. Ango 21\u00ea sibat\u00ea \u201cRoja Ziman\u00ea Day\u00eek\u00ea ya C\u00eehan\u00ea\u201d roja salvegera ku\u015ftina xwendekar\u00ean zan\u00eengeha Banglade\u015f\u00ea ku ji bo Tevgera Ziman\u00ea Bengal\u00ee t\u00eako\u015fiyane ye. Ji w\u00ea sal\u00ea ta niha li sersanser\u00ea c\u00eehan\u00ea her sal ev roj bi berxwedaneke heybet ve t\u00ea p\u00eeroz kirin. L\u00ea mixabin dewlet\u00ean serdest h\u00ea j\u00ee dest ji v\u00ea roj\u00ea dernexistine \u00fb h\u00ea j\u00ee bi hezaran zarok\u00ean milet\u00ean bindest ji perwerdehiya bi ziman\u00ea day\u00eeka xwe b\u00eapar in.<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-64397 alignright\" src=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/WhatsApp-Image-2024-02-26-at-11.07.15-PM-287x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"287\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/WhatsApp-Image-2024-02-26-at-11.07.15-PM-287x300.jpeg 287w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/WhatsApp-Image-2024-02-26-at-11.07.15-PM.jpeg 457w\" sizes=\"auto, (max-width: 287px) 100vw, 287px\" \/><\/h5>\n<h5>Li gor\u00ee daney\u00ean UNESCO y\u00ea li c\u00eehan\u00ea 2 hezar \u00fb 500 ziman di bin xetereya windab\u00fbn\u00ea de ne. Ger di nava sed salan de zarokek nem\u00eene ku ziman\u00ea day\u00eeka xwe biaxive, ew ziman di xeteriy\u00eake mezin de ye, eger zarokek bi ziman\u00ea zikmak\u00ee ya day\u00eeka xwe neaxive, ew ziman mir\u00ee t\u00ea hesibandin. Ji ber v\u00ea xeteriy\u00ea ye ku dib\u00eajin \u201cHer Ziman C\u00eehanek e\u201d. Di vir de mebesta UNESCO y\u00ea parastin, p\u00ea\u015fxistin \u00fb p\u00ea\u015fdebirina hem\u00fb zimanan misoger bike \u00fb derfet\u00ean zind\u00eeb\u00fbn\u00ea ji wan re ava bike. L\u00ea mixabin di roja \u00eero de j\u00ee gelek ziman di xeteriy\u00ea de ne, b\u00ea statu ne \u00fb p\u00ea\u015feroja wan ned\u00eeyar e; di bin xeteriya pi\u015faftin, helandin \u00fb ji hol\u00ea rab\u00fbn\u00ea de ne. Yek ji ziman\u00ean ku di xeteriy\u00ea de ye j\u00ee ziman\u00ea kurd\u00ee ye ku bi milyonan kurd p\u00ea diaxivin \u00fb dij\u00een.<\/h5>\n<h5>D\u00eesa li gor daney\u00ean UNESCO y\u00ea ya sala 2023 an ziman\u00ea kurd\u00ee ji aliy\u00ea dewlemend\u00ee, t\u00eag\u00een\u00ean ilm\u00ee \u00fb felsef\u00eek ve di nava hem\u00fb ziman\u00ean c\u00eehan\u00ea de r\u00eajeya 8. m\u00een de cih\u00ea xwe digire. Li baweriya min ev cih\u00ea \u015fanaziy\u00ea ye ku ziman\u00ea kurd\u00ee bi 5 zaravay\u00ean xwe y\u00ean kurmanc\u00ee, kurd\u00eek\u00ee, soran\u00ee, kelh\u00fbr\u00ee \u00fb pehlewan\u00ee ve, hem di war\u00ea kod-t\u00eag\u00een\u00ee, hem di war\u00ea dewlemend\u00ee, hem di war\u00ea axaftin \u00fb niv\u00eesandin\u00ea de xweb\u00fbn \u00fb heb\u00fbna xwe di nava hem\u00fb ziman\u00ean c\u00eehan\u00ea parastiye. Ev ji bo me kurdan r\u00fbmeta her\u00ee mezin e l\u00ea mixabin away\u00ea ku UNESCO bi xwe ev dane daye j\u00ee, li ziman\u00ea kurd\u00ee xwed\u00ee dernakeve \u00fb ji bo parastina w\u00ea tu xebat\u00ee nade me\u015fandin.<\/h5>\n<h5>Her wek\u00ea ku t\u00ea zan\u00een ev 40 sal in li Bakur xebat\u00ean pir p\u00eeroz li ser ziman\u00ea kurd\u00ee t\u00ean me\u015fandin.\u00a0 Wek tevger di sala 2006&#8217;an de (TZP) Tevgera Ziman \u00fb Perwerdehiya Kurd\u00ee \u00a0\u00a0hat ava kirin. Ji bo ku ziman\u00ea kurd\u00ee netewey\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee b\u00ea nas kirin \u00fb bibe ziman\u00ea ferm\u00ee y\u00ea perwerdeh\u00eey\u00ea, bibe ziman\u00ea d\u00eeplomat\u00ees\u00eey\u00ea, ziman\u00ea s\u00eeyaset\u00ea, bazirgan\u00eey\u00ea \u00fb bi kurtas\u00ee bibe ziman\u00ea j\u00eeyan\u00ea gelek xebat\u00ean h\u00eaja da me\u015fandin. Jixwe saya ser\u00ea van xebatan bu ku bi p\u00ea\u015fengiya tevgera ziman TZP a Kurd\u00ee, \u015earedar\u00eeya Bajar\u00ea Mezin a Amed\u00ea de ji bo parastin, p\u00ea\u015fxistin \u00fb ferm\u00eeb\u00fbna ziman\u00ea kurd\u00ee \u00fb parastina \u00e7and \u00fb cih\u00ean d\u00eerok\u00ee y\u00ean Kurdistan\u00ea bi saz\u00eeya navnetewey\u00ee UNESCO y\u00ea re protokolek\u00ea hat dest ni\u015fan kirin. L\u00ea UNESCO ji w\u00ea roj\u00ea ta niha ji bo parastin \u00fb p\u00ea\u015fxistina ziman, \u00e7and \u00fb cih\u00ean d\u00eerok\u00ee y\u00ean Kurdistan\u00ea tu xebat nedaye me\u015fandin. Bi taybet D\u00eeroka derg\u00fb\u015fa mirovah\u00eey\u00ea hesk\u00eef (Hasankef) t\u00eak \u00e7\u00fb \u00fb di bin bendav\u00ea de ma. Bex\u00e7ey\u00ean Hewsel\u00ea hatin talan kirin. Newala Qesaban li d\u00eeroka sal\u00ean 1990-91-92&#8217;yan de veger\u00eeya \u00fb d\u00eesa b\u00fb qesabxaneya dagirkeran. Ziman\u00ea kurd\u00ee di her qad\u00ea jiyan\u00ea de t\u00ea asteng kirin, qedexe kirin \u00fb bi sedan saziy\u00ean ziman\u00ea kurdi bi pol\u00eet\u00eekay\u00ean KHK \u00ea hatin girtin. L\u00ea rayedar\u00ean UNESCO y\u00ea ba\u015f dizanin ku xebat\u00ean ziman \u00fb perwedeh\u00eeya bi ziman\u00ea kurd\u00ee di bin darek\u00ee de be j\u00ee w\u00ea her wek\u00ea deryayek\u00ea berdewam bike \u00fb d\u00ea t\u00eako\u015f\u00eena azadiya ziman bilind bibe. \u201cTora Ziman \u00fb \u00c7anda Kurd\u00ee\u201d ya bakur m\u00eenaka v\u00ea xebat\u00ea ya her\u00ee berbi\u00e7av e.<\/h5>\n<h5>\u00a0\u00cesal j\u00ee di 21\u00ea sibata sala 2024&#8217;an \u201cRoja Ziman\u00ea Day\u00eek\u00ea ya C\u00eehan\u00ea\u201dde li bakur bi hezaran mirov bi dir\u00fb\u015fmeya \u201cDe Rabe Dem Dema Azad\u00eeya Ziman e\u201d daketin qadan \u00fb daxwaza ziman\u00ea ferm\u00ee \u00fb perwedeh\u00eeya bi ziman\u00ea kurd\u00ee kirin. Herwiha ji Rojava heya \u015eengal\u00ea pergala konfederal a kurdan heye \u00fb bi ziman\u00ea kurd\u00ee perwerdeh\u00eeya xwe p\u00eak t\u00eenin. Li Ba\u015f\u00fbr, Rojhilat heya Ewropay\u00ea bi hezaran saz\u00ee \u00fb dezgeh\u00ean ziman\u00ea kurd\u00ee ji gelek al\u00eeyan ve xebatan dime\u015f\u00eenin. L\u00ea mixabin h\u00ea j\u00ee statuya pewerdeh\u00eeya ziman\u00ea kurd\u00ee nehatiye pejiradin. Dijber\u00ea w\u00ea pol\u00eet\u00eekayeke tecr\u00eed\u00ee ya hovane \u00fb jenos\u00eet\u00ee li ser ziman-\u00e7anda kurd\u00ee \u00fb axa Kurdistan\u00ea t\u00ea me\u015fandin. B\u00eaguman ev di encama pol\u00eet\u00eekay\u00ean tecr\u00eeda giran a li \u00cemraliy\u00ea t\u00ea me\u015fandin ve gir\u00eaday\u00eeye. Her ku tecr\u00eeda li ser R\u00eaber\u00ea Gel\u00ea Kurd Abdullah Ocalan k\u00fbr dibe, di kesayeta w\u00ee de j\u00ee li ser ziman\u00ea kurd\u00ee j\u00ee asteng kirin \u00fb qedexe kirin k\u00fbr dibe. Rew\u015fa ziman\u00ea kurd\u00ee ya li zindanan r\u00fby\u00ea v\u00ea pol\u00eet\u00eekay\u00ea ya her\u00ee \u015f\u00eanber e.<\/h5>\n<h5>Qedexeya li ser ziman\u00ea kurd\u00ee di ser\u00ee de li zindanan \u00fb li ser girtiy\u00ean azadiy\u00ea t\u00ea kirin. B\u00eaguman ev bandora xwe li ser hem\u00fb qad\u00ean jiyan\u00ea j\u00ee dike. Qedexe kirin \u00fb tecr\u00eed kirin bandora her\u00ea mezin e. Mirov dikare v\u00ea mijar\u00ea ji gelek h\u00ealan wek s\u00eeyas\u00ee, der\u00fbn\u00ee, tend\u00fbrist\u00ee \u00fb civak\u00ee binirx\u00een\u00ea. Ji ber ku qedexeya li ser ziman \u00fb \u00e7anda kurd\u00ee pir h\u00ealiya ye. Ji bona ku mijar zelal b\u00ea f\u00eam kirin dixwazim \u00e7end\u00a0 m\u00eenakan bidim. Dewleta tirkiy\u00ea bi r\u00eaya pol\u00eet\u00eekay\u00ean \u015fer\u00ea taybet li ser jinan, ciwanan \u00fb zarok\u00ean kurdan bi gelek r\u00eabazan \u00fb arguman\u00ean pol\u00eet\u00eekay\u00ean \u015fer\u00ea taybet \u00ean pi\u015faftina derrew\u015fit\u00ee \u00fb derwijdan\u00ee dide me\u015fandin. Ji zindanan ta dibistanan, ji dadgehan ta hem\u00fb saziy\u00ean hi\u015fmendiya dewlet a meran ya zayendperest\u00ee, nijatperest\u00ee ya yekzimanperest, ji medyaya nijadperest ta qad\u00ean b\u00eajay\u00ee \u00fb heway\u00ee y\u00ean dewlet\u00ea ziman\u00ea kurd\u00ee t\u00ea qedexe kirin \u00fb tecr\u00eed kirin.<\/h5>\n<h5>M\u00eenak; day\u00eeka Makb\u00fble Ozer a 80 sal\u00ee ku (ATK) tipa edl\u00ee bi hinceta wergervan\u00ea ziman\u00ea kurd\u00ee tune, guh nedan \u00e7\u00eeroka w\u00ea, rew\u015fa w\u00ea ya hiq\u00fbq\u00ee nenirxandin \u00a0\u00fb ceza kirin. Di v\u00ea hefteya bor\u00ee de day\u00eekek\u00ea kurd ji ber tirk\u00ee nizanib\u00fb \u00fb li Balafirgeha Stenbol\u00ea j\u00ee wergervan\u00ean ku bi ziman\u00ea kurd\u00ee\u00a0 xizmet\u00ea bidin tuneb\u00fb, bi saetan li Balafirgeha Stenbol\u00ea reh\u00een dim\u00eene. Ji girtiy\u00ean azadiy\u00ea y\u00ea bi nav\u00ea Celal \u00cerend\u00ee ku niha li t\u00eepa T a zindana Afyonkarahisar\u00ea dim\u00eene ji ber ku muz\u00eeka kurd\u00ee guhdar kiriye dest dan\u00eene ser radyoya w\u00ee \u00fb cezay\u00ea ragihandin\u00ea l\u00ea hatiye bir\u00een. 14 jin\u00ean ku li zindana S\u00eencan- Enqer\u00ea girt\u00ee ne ji ber ku stran\u00ean kurd\u00ee gotine \u00fb li ber strana kurd\u00ee govend gerandine cezay\u00ea dis\u00eepl\u00een\u00ea li wan hatiye birin. 14 jin\u00ean ku xwestine bi ziman\u00ea kurd\u00ee parastina xwe bikin, hinceta ku wergervan tuneye parastina wan negirtine \u00fb ew ceza kirine. Herwiha rojname, kovar \u00fb pirt\u00fbk\u00ean kurd\u00ee ketina wan a zindanan hatiye qedexe kirin \u00fb bi tu away\u00ee maf\u00ea ragihandina bi ziman\u00ea kurd\u00ee nadin girtiy\u00ean azadiy\u00ea. Herwiha hatin \u00fb \u00e7\u00fby\u00eena namey\u00ean bi ziman\u00ea kurd\u00ee hem\u00fb hatine qedexe kirin \u00fb bi tu away\u00ee ragihandina bi ziman\u00ea kurd\u00ee p\u00eak naye. Ev \u00e7end m\u00eenak\u00ean qedexeya li ser ziman\u00ea kurd\u00ee r\u00fby\u00ea pol\u00eet\u00eekay\u00ean \u015fer\u00ea taybet a rej\u00eema tirk\u00eeye y\u00ea \u015f\u00eanber dike.<\/h5>\n<h5>Li dij\u00ee pol\u00eet\u00eekay\u00ean \u015fer\u00ea taybet, pol\u00eet\u00eekay\u00ean bi\u015faftin\u00ea, qedexe \u00fb tecr\u00eeda giran ziman \u00fb v\u00eena civak\u00ee, jin\u00ean kurd bi salan di nava berxwedaneke heybet de ne \u00fb em di w\u00ea baweriy\u00ea de ne ku d\u00ea bi t\u00eako\u015f\u00eena xwe ya bi ronahiya felsefeya Jin J\u00eeyan Azad\u00eey\u00ea d\u00ea sedsala 21&#8217;m\u00een bibe sedsala azadiya jinan \u00fb azadiya ziman\u00ea kurd\u00ee.<\/h5>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xec\u00ea \u015een_ Wek\u00ea ku t\u00ea zan\u00een 21\u00ea sibat\u00ea \u00a0\u201cRoja Ziman\u00ea Day\u00eek\u00ea ya C\u00eehan\u00ea\u201d ye. Ev roj di 17\u00ea Mijdara 1999&#8242; an de ji aliy\u00ea UNESCO y\u00ea ve hat \u00eelan kirin. Ev roj di rastiya xwe de \u201cRoja Ziman\u00ea Day\u00eek\u00ea Ango \u00a0roja damezrandina \u201cTevgera Ziman\u00ea Day\u00eek\u00ea\u201d ya Navnetewey\u00ee ye. Li c\u00eehan\u00ea bi hezaran milet hene ku [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":64396,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-64395","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64395","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64395"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64398,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64395\/revisions\/64398"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/64396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}