{"id":63926,"date":"2024-02-20T11:56:57","date_gmt":"2024-02-20T09:56:57","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=63926"},"modified":"2024-02-20T11:56:57","modified_gmt":"2024-02-20T09:56:57","slug":"ziman-nasnama-gelan-e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=63926","title":{"rendered":"Ziman nasnama gelan e!"},"content":{"rendered":"<p>El\u00ee Roj<\/p>\n<p><strong>N\u00fbvedaniya mirovahiy\u00ea ya her\u00ee gir\u00eeng \u00fb sereke ziman e. Ji ber ku her ziman\u00a0 p\u00ea\u015f\u00ee di malzaroka dayik\u00ea de \u00fb bi dayik\u00ea destp\u00ea dike \u00fb her ziman ziman\u00ea dayik\u00ea ye. Ziman\u00ea dayik\u00ea, pergal \u00fb saz\u00fbmana p\u00ea\u015f\u00ee\u00a0 ya zan\u00een \u00fb civak\u00eeb\u00fbna mirovahiy\u00ea ye.\u00a0 Ji bo pi\u015ftgiriya pire\u00e7and\u00ee \u00fb pirezimaniya c\u00eehan\u00ea, di sala 1999\u2019an de\u00a0 roja 21\u2019\u00ea Sibat\u00ea wek\u00ee Roja Ziman\u00ea Dayik\u00ea Ya Navnetewey\u00ee ji aliy\u00ea R\u00eaxistina Perwerde, \u00c7and \u00fb Zan\u00een\u00ea Ya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee-UNESCO\u2019y\u00ea ve hat qeb\u00fblkirin.<\/strong><\/p>\n<p>Di v\u00ea gerd\u00fbn\u00ea de \u00fb li ser v\u00ea xaka pehin \u00fb dir\u00eaj, her zindiyek\u00ee xwed\u00ee zimanek\u00ee xwe y\u00ea cuda ye \u00fb ew ziman j\u00ee j\u00eare t\u00ea gotin ziman\u00ea dayik\u00ea. Ji ber ku her dayikek\u00ee zarok\u00ean xwe bi rengek\u00ee azad aniye ser r\u00fby\u00ea v\u00ea dunyay\u00ea. Ji ber w\u00ea mirov j\u00ee m\u00eena her zindiyek\u00ee ku li ser r\u00fby\u00ea v\u00ea xak\u00ea \u00fb di v\u00ea c\u00eehan\u00ea de jiyan dike, xwediy\u00ea zimanek\u00ee xwe y\u00ea cudaye. Ji lewra mirov dikare bib\u00eaje, serdema derketin \u00fb p\u00ea\u015fketina ziman bi ser\u00ea xwe ji bona mirovahiy\u00ea m\u00eena \u015fore\u015fek\u00ee ye. Ji ber ku bi riya ziman mirov h\u00een b\u00eatir ji hevd\u00fb agahdardibe \u00fb h\u00een b\u00eatir bi riya ziman p\u00eazan\u00een\u00ean xwe li ser gerd\u00fbn, c\u00eehan, mirovat\u00ee \u00e7\u00eadibe \u00fb ji her ti\u015ft\u00ea derdor\u00ea xwe hayildibe. Ji ber v\u00ea yek\u00ea dema ku mirov ji dayik dibe \u00fb \u00e7av\u00ea xwe li dunyay\u00ea beldike, ji dayika xwe f\u00ear\u00ee ziman dibe \u00fb bi riya dayika xwe roj bi roj h\u00een b\u00eatir p\u00eazan\u00een\u00ean w\u00ee p\u00ea\u015fdikevin \u00fb t\u00eagihi\u015ftina w\u00ee ya ziman her ku di\u00e7e p\u00ea\u015fdikeve.<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u00eeroa 21\u2019\u00ea Sibat\u00ea <\/strong><\/p>\n<p>Di 21\u2019\u00ea Sibata \u00a0sala 1952\u2019an de di navbera xwendekar\u00ean zan\u00eengeh\u00ea y\u00ean Banglade\u015f\u00ee ku ji bo tevgera Ziman\u00ea Bengal\u00ee tevdigeriyan \u00fb dixwestin ziman\u00ea Bengal\u00ee j\u00ee li Pak\u00eestan\u00ea wek\u00ee ziman\u00ea ferm\u00ee were qeb\u00fblkirin \u00fb pol\u00easan de l\u00eakdanek mezin p\u00eak t\u00ea. Di v\u00ea l\u00eakdan\u00ea de gelek xwendekar\u00ean Banglade\u015f\u00ee ji h\u00eala pol\u00easan ve t\u00ean qetilkirin. Bu v\u00ea eger\u00ea ev roj (21\u2019\u00ea Sibat\u00ea) wek\u00ee \u201cRoja Ziman\u00ea Dayik\u00ea Ya Navnetewey\u00ea\u201d t\u00ea pejirandin \u00fb p\u00eerozkirin.<\/p>\n<p><strong>2473 ziman di xeterey\u00ea de ne<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee agahiy\u00ean UNESCO\u2019y\u00ea, di dinyay\u00ea de 2 hezar \u00fb 473 ziman di nav xeterey\u00ea de ne \u00fb bi tuneb\u00fbn\u00ea r\u00fb bir \u00fb mane.<\/p>\n<p>UNESCO v\u00ea xeterey\u00ea wek\u00ee s\u00ea pileyan bi v\u00ee away\u00ee kategor\u00eeze dike \u00fb dib\u00eaje:<\/p>\n<p>Ziman\u00ean ku di xeterey\u00ea de ne: \u201cvulnerable\u201d (\u015fikest\u00ee)<\/p>\n<p>Ziman\u00ean ku a\u015fkera di xeterey\u00ea de ne \u201cdefinitely endangered\u201d<\/p>\n<p>Ziman\u00ean ku hetab\u00eabes di bin xeterey\u00ea de ne \u201ccritically endangered\u201d<\/p>\n<p>Ziman\u00ean ku bi tuneb\u00fbn\u00ea r\u00fb bir \u00fb mane \u201cseverly endangered\u201d<\/p>\n<p>Ango mirov dikare bib\u00eaje ku ziman\u00ea dayik\u00ea pir \u015f\u00ear\u00eene \u00fb ji ziman\u00ea dayik\u00ea \u015fir\u00eentir ti\u015ftek li ser r\u00fby\u00ea dunyay\u00ea n\u00een e. L\u00ea dijmin \u00fb neyar\u00ean gel\u00ea Kurd, zilm, zordar\u00ee, \u015fidet \u00fb qirkirina \u00e7and\u00ee, siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee li ser gel\u00ea Kurd dane me\u015fandin \u00fb heyan\u00ee roja meya \u00eero j\u00ee v\u00ea yek\u00ea didine me\u015fandin. Dijmin tucar\u00ee r\u00eanedaye ku gel\u00ea Kurd j\u00ee m\u00eena hem\u00fb gel\u00ea c\u00eehan\u00ea bi ziman\u00ea xwe y\u00ea dayik\u00ea \u00fb bi rengek\u00ee azad bipey\u00eeve, bihizire, bi rengek\u00ee azad \u00fb b\u00ea tirs hizir \u00fb d\u00eetin\u00ean xwe b\u00eene ser ziman \u00fb binv\u00ees\u00eene. Ji ber ku ji her mil\u00ee ve li ser gel\u00ea Kurd qirkirinek\u00ee b\u00ea s\u00eenor \u00fb ji her mil\u00ee ve t\u00ea me\u015fandin \u00fb ji dir\u00eajiya d\u00eerok\u00ea ve ev siyaseta qirkirin\u00ea ji mil\u00ea neyar \u00fb dagerker\u00ean ku desthilatiya xwe li ser Kurdistan\u00ea didine me\u015fandin \u00fb heyan\u00ee roja \u00eero j\u00ee ev yek b\u00ea navber berdewame.<\/p>\n<p>L\u00ea ji bona parastin \u00fb p\u00ea\u015fxistina ziman\u00ea dayik\u00ea bi hezara rew\u015fenb\u00eer, niv\u00eeskar \u00fb rojnemevan hatin girtin, qetilkirin \u00fb gelek kovar, rojname, dezgeh\u00ean radyo \u00fb TV j\u00ee hatin hatin girtin. Ev siyaseta qirkirina \u00e7and\u00ee, siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee \u00fb axlaq\u00ee bi rengek\u00ee r\u00eak \u00fb p\u00eak li her \u00e7ar par\u00e7\u00ean Kurdistan\u00ea \u00fb bi riya h\u00eaz\u00ean serdest\u00ee Kurdistan\u00ea bir\u00eave t\u00ea me\u015fandin \u00fb heyan\u00ee \u00eero j\u00ee t\u00ea me\u015fandin. L\u00ea mirov dikare bib\u00eaje ku teko\u015f\u00eena gel\u00ea Kurd li beramber\u00ee van hem\u00fb \u00ear\u00ee\u015f \u00fb qirkirin\u00ean ku t\u00eane jiyankirin \u00fb berxwedana ku gel\u00ea Kurd dide me\u015fandin, bi xwere ziman\u00ea Kurd\u00ee zind\u00ee hi\u015ft, parast \u00fb roj bi roj p\u00ea\u015fketin p\u00eakan\u00ee. Ji ber ku gelek ziman\u00ea din j\u00ee m\u00eena ziman\u00ea Kurd\u00ee rast\u00ee \u015fidet \u00fb qirkirin\u00ea hatin, l\u00ea ew ziman ji hol\u00ea rab\u00fbn \u00fb nikar\u00een ku heb\u00fbna xwe bipar\u00eazin. L\u00ea ziman\u00ea Kurd\u00ee m\u00eena zimanek\u00ee kevnar y\u00ea welat\u00ea agir \u00fb roj\u00ea \u00fb m\u00eena celebek ji celeb\u00ean ziman\u00ea Ar\u00ee, bi riya berxwedan \u00fb teko\u015f\u00eena gel\u00ea Kurd a b\u00eahempa li ber xwe da \u00fb heyan\u00ee astek\u00ee gelek p\u00ea\u015fketin \u00fb guhertin p\u00eakan\u00een.<\/p>\n<p>Ji ber v\u00ea yek\u00ea p\u00eaw\u00eest e ku her malek bibe dibistanek \u00fb her mirov\u00ea ji dayik, \u00e7and, d\u00eerok, welat \u00fb azadiy\u00ea hesdike, bi ziman\u00ea xwe bipey\u00eeve, bixw\u00eene \u00fb binv\u00ees\u00eene \u00fb xwe ji bin bandora qirkirina ku li ser civak, \u00e7and, axlaq \u00fb zima\u00ea Kurd\u00ee t\u00ea me\u015fandin rizgarbike. Ji ber ku \u00e7iqas asta berxwedan \u00fb teko\u015f\u00eena gel\u00ea Kurd bi h\u00eazbe, bi qas\u00ee w\u00ea h\u00een b\u00eatir mirov dikar\u00ea bib\u00eaje ku ziman\u00ea Kurd\u00ee w\u00ea p\u00ea\u015fbikeve \u00fb w\u00ea xwe ji p\u00eala qirkirin \u00fb helandin\u00ea rizgarbike.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El\u00ee Roj N\u00fbvedaniya mirovahiy\u00ea ya her\u00ee gir\u00eeng \u00fb sereke ziman e. Ji ber ku her ziman\u00a0 p\u00ea\u015f\u00ee di malzaroka dayik\u00ea de \u00fb bi dayik\u00ea destp\u00ea dike \u00fb her ziman ziman\u00ea dayik\u00ea ye. Ziman\u00ea dayik\u00ea, pergal \u00fb saz\u00fbmana p\u00ea\u015f\u00ee\u00a0 ya zan\u00een \u00fb civak\u00eeb\u00fbna mirovahiy\u00ea ye.\u00a0 Ji bo pi\u015ftgiriya pire\u00e7and\u00ee \u00fb pirezimaniya c\u00eehan\u00ea, di sala 1999\u2019an de\u00a0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":63927,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-63926","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nuce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63926","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63926"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63926\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63928,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63926\/revisions\/63928"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/63927"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63926"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63926"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63926"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}