{"id":63453,"date":"2024-02-07T08:24:59","date_gmt":"2024-02-07T06:24:59","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=63453"},"modified":"2024-05-07T13:22:56","modified_gmt":"2024-05-07T11:22:56","slug":"jinen-ku-mohra-xwe-li-diroke-xistine-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=63453","title":{"rendered":"Jin\u00ean ku mohra xwe li d\u00eerok\u00ea xistine \u2013 1"},"content":{"rendered":"<p><strong>Navenda N\u00fb\u00e7eyan<\/strong><\/p>\n<p>H\u00eaza jinan b\u00eaguman h\u00eazeke taybet \u00fb b\u00eahempa ye. Gelek jin\u00ean ku mohra xwe li d\u00eerok\u00ea xistine hene. Ji siyaset\u00ea heta huner\u00ea, ji zanist\u00ea heta karkeriy\u00ea jin\u00ean wisa bi h\u00eaz \u00fb b\u00eahempa hene ku bi kiryar\u00ean xwe ve, ber\u00ea d\u00eerok\u00ea guhertine \u00fb deriy\u00ean zanist\u00ea ji c\u00eehan\u00ea re vekirine. Wek m\u00eenak meriv dikare bi sedan, bi hezaran jin\u00a0 bijim\u00eare. H\u00eaza jinan, ji hem\u00fb mirovahiy\u00ea re q\u00eeriyaye.<\/p>\n<p>B\u00eaguman gelek jin\u00ean kurd \u00ean helbestvan, niv\u00eeskar, zanist, hunermend \u00fb siyasetmedar hene ku bi serkeftin\u00ean xwe ve nav\u00ean xwe bi t\u00eep\u00ean z\u00ear\u00een di d\u00eerok\u00ea de niv\u00ees\u00eene.<\/p>\n<p><strong>Mest\u00fbre Erdelan \u2013 Mest\u00fbre Kurdistan\u00ee (1804-1848)<\/strong><\/p>\n<p>Yek ji van jin\u00ean kurd, Mah \u015eeref Xanima Kurdistaniye ku helbestvan, niv\u00eeskar \u00fb d\u00eeroknasa\u00a0 ewil\u00ee ya jin a Rojhilata Nav\u00een e.<\/p>\n<p>Di sala 1804\u2019an de li bajar\u00ea Sine ya rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea ji dayik b\u00fbye. Bav\u00ea w\u00ea Eb\u00fbl Hesen Beg ji malbata Qadir\u00ee b\u00fb. Malbata Qadir\u00ee li m\u00eergeha Erdelan\u00ea malbateke xuyan\u00ee \u00fb ronakb\u00eer b\u00fb, bi huner, zanist \u00fb d\u00eerok\u00ea eleqedar dib\u00fbn.<\/p>\n<p>Dayika w\u00ea ji malbata wez\u00eer\u00ean Kurdistana Siney\u00ea b\u00fb. Ango Mest\u00fbre Xanim ji malbatek desthilatdar b\u00fb.<\/p>\n<p>Mest\u00fbre Xanim pi\u015ft\u00ee ku digih\u00eaje temen\u00ea sal\u00ean perwerdehiy\u00ea bi pi\u015ftgiriya bav\u00ea xwe dest bi xwendin\u00ea dike. Lewra di w\u00ea serdem\u00ea de xwendin ji bo jinan ne ti\u015ftek\u00ee h\u00easan b\u00fb \u00fb ne j\u00ee p\u00eaw\u00eest b\u00fb.<\/p>\n<p>Mest\u00fbre Xanim\u00ea piraniya helbest\u00ean xwe, bi kurdiya zaravey\u00ea goran\u00ee niv\u00eesandine.<\/p>\n<p>Her wiha bi ziman\u00ea faris\u00ee \u00fb zaravey\u00ea soran\u00ee j\u00ee helbest\u00ean w\u00ea hene.<\/p>\n<p>Mest\u00fbre Xanim bi v\u00ea taybetmendiy\u00ea bala zanyar\u00ean biyan\u00ee j\u00ee diki\u015f\u00eene.<\/p>\n<p>Nav \u00fb berhem\u00ean Mest\u00fbre Xanim\u00ea di nav Edebiyata Kurd\u00ee ya Klas\u00eek de cih digire.<\/p>\n<p><strong>V\u00eerg\u00een\u00eea Woolf (1882-1941)<\/strong><\/p>\n<p>Niv\u00eeskara jin, rexnegir \u00fb fem\u00een\u00eesta \u00eeng\u00eel\u00eez e.<\/p>\n<p>Wek\u00ee tevgera modern\u00eest ketiye nav r\u00fbpel\u00ean d\u00eerok\u00ea. Woolf di p\u00ea\u015fketina roman\u00ea de gelek ked daye.<\/p>\n<p>Pirt\u00fbk\u00ean V\u00eerg\u00een\u00eea Woolf ji 50 z\u00eadetir zimanan hatine wergerandin.<\/p>\n<p><strong>Magdalena Carmen Fr\u00eeda Kahlo Calderon (1907-1954)\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>W\u00eanesaza navdar a meks\u00eek\u00ee ye. Fr\u00eeda Kahlo wek\u00ee surreal\u00eest were p\u00eanasekirin j\u00ee bi xwe surreal\u00eezm\u00ea red dike.<\/p>\n<p>W\u00eaney\u00ea w\u00ea \u00ea\u015f \u00fb rastiyan n\u00ee\u015fan didin. Di w\u00eaney\u00ean Fr\u00eeday\u00ea de \u00e7anda Meks\u00eekay\u00ea \u00fb nasnameya t\u00eako\u015fer a netewey\u00ee t\u00ea d\u00eetin.<\/p>\n<p><strong>Mar\u00eee Sk\u0142odowska Cur\u00eee\u00a0(1867 \u20131934)<\/strong><\/p>\n<p>Mar\u00eee li Polonyay\u00ea ji dayik dibe.<\/p>\n<p>\u00c7alakiya w\u00ea ya profesyonel di l\u00eakol\u00eena radyoakt\u00eev\u00eetey\u00ea de w\u00ea Xelata Nobel a F\u00eez\u00eek\u00ea \u00fb Xelata Nobel\u00ea ya K\u00eemyay\u00ea wergirt.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee l\u00eakol\u00een\u00ean \u00fbranyum\u00ea radyoakt\u00eev\u00eete ki\u015ff kir. Di sala 1903\u2019an de Xelata Nobel\u00ea ya Fiz\u00eek\u00ea di sala 1911\u2019an de j\u00ee Xelata Nobel a K\u00eemyay\u00ea wergirt.<\/p>\n<p>Her wiha damez\u00eenera zanist a radyolojiy\u00ea ye j\u00ee. W\u00ea bi xebat\u00ean xwe y\u00ean serket\u00ee mohra xwe serdemek\u00ea xistiye.<\/p>\n<p>Marie Sk\u0142odowska Curie,\u00a0jina ewil\u00ee ya Xelata Nobel\u00ea stend. \u00a0Her wiha ew zanista jin cara yekem e ku Xelata Nobel\u00ea du caran ser hev hilgirtiye.<\/p>\n<p><strong>Teresa of Calcutta (1910 \u2013 1997)<\/strong><\/p>\n<p>Li seranser\u00ea c\u00eehan\u00ea t\u00ea zan\u00een, Teresa of Calcutta M\u00eesyoner\u00ean Civata X\u00earxwaziy\u00ea damezirand da ku jiyana xwe, ji bo al\u00eekariya kes\u00ean mexd\u00fbr veqet\u00eene.<\/p>\n<p>Rah\u00eebe Teresa, di sala 1979-an de Xelata Nobel\u00ea ya A\u015ftiy\u00ea girt.<\/p>\n<p>Di sala 1950\u2019an de bi dest\u00fbra Vat\u00eekan\u00ea \u2018M\u00eesyoner\u00ean Civata X\u00earxwaziy\u00ea\u2019 damezirand.<\/p>\n<p>Ev saziya ku bi 12 kesan ve hat damezirandin wisa mezin b\u00fb ku li seranser\u00ea c\u00eehan\u00ea li 450 cih\u00ee veb\u00fb \u00fb 4 hezar rah\u00eebe t\u00ea de erkdar b\u00fbn.<\/p>\n<p><strong>Ind\u00eera Gandh\u00ee (1917 \u2013 1984)<\/strong><\/p>\n<p>M\u00eena bav\u00ea xwe, Indira serokwez\u00eera navdar a Hindistan\u00ea b\u00fb, \u00a0du caran serokwez\u00eert\u00ee kiriye.<\/p>\n<p>Di d\u00eeroka Hindistan\u00ea de serokwez\u00eera yekane ya jin e. Her wiha duyem\u00een kes e ku her\u00ee dir\u00eaj serokwez\u00eert\u00ee kiriye.<\/p>\n<p><strong>Carmen Mart\u00edn Ga\u00eete (1925 \u2013 2000)<\/strong><\/p>\n<p>Di jiyana xwe ya niv\u00eeskariy\u00ea de ji 50\u2019y\u00ee z\u00eadetir roman, \u00e7\u00eerok, helbest, \u015fano niv\u00eesiye. Gelek xelat\u00ean Wejey\u00ea y\u00ean Netewey\u00ee hilgirtiye.<\/p>\n<p>Bi saya xebat\u00ean xwe y\u00ean naskir\u00ee ketiye d\u00eeroka niv\u00eeskar\u00ean mezin \u00ean Spanyay\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Amel\u00eea Earhart (1897 \u2013 1937)<\/strong><\/p>\n<p>Amelia Earhart jina yekem a p\u00eelot e ku di ser Okyan\u00fbsa Atlant\u00eek re bi tena ser\u00ea xwe bi balafir\u00ea derbas b\u00fbye.<\/p>\n<p>Her wiha Amelia kesayetiyeke wisa ye ku w\u00ea dem\u00ea di civak\u00ea de maf \u00fb t\u00eako\u015f\u00eena jinan tems\u00eel dike.<\/p>\n<p><strong>Rosa Parks (1913 \u2013 2005)<\/strong><\/p>\n<p>Rosa Parks di sala 1943\u2019an de tev li Tevgera Maf\u00ean Welatiy\u00ean Amer\u00eekay\u00ea b\u00fb. Di sala 1955\u2019an de li par\u00eazgeha Alabamay\u00ea li dij\u00ee cih\u00eakar\u00ee \u00fb zexta li ser \u00e7ermre\u015fan b\u00fb p\u00ea\u015fenga xwep\u00ea\u015fandanan.<\/p>\n<p><strong>Malala Yousafza\u00ee (1997 \u2013 niha)<\/strong><\/p>\n<p>Malala ya ji Pakistan\u00ea \u00e7alakvaneke j\u00eahatiye ku ji bo perwerdeya jinan dixebite.<\/p>\n<p>W\u00ea di sala 2014\u2019an de Xelata A\u015ftiy\u00ea ya Nobel\u00ea girt \u00fb b\u00fb kesa her\u00ee ciwan ku di d\u00eerok\u00ea de cara ewil kesek 17 saliya xwe de Xelata Nobel\u00ea girtiye. Xebat\u00ean w\u00ea li ser maf\u00ean mirovan \u00fb bi taybet\u00ee maf\u00ean jinan e.<\/p>\n<p><strong>Emma Ihrer (1857-1911)<\/strong><\/p>\n<p>Send\u00eekavana sosyal\u00eest \u00fb par\u00eazvana maf\u00ea mirovan e ku ji tevgera jin\u00ean alman nav\u00ea her\u00ee t\u00ea nas\u00een e.<\/p>\n<p>Di sala 1885\u2019an de Komeleya N\u00fbneriya Berjewendiy\u00ean Jin\u00ean Karker vekir \u00fb p\u00eawistiy\u00ean jin\u00ean karker kir mijara xwe ya sereke.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee ku li Almanyay\u00ea r\u00eaxistina jin\u00ean karker p\u00ea\u015fket di sala 1898\u2019an de pirt\u00fbka bi nav\u00ea \u2018Di t\u00eako\u015f\u00eena \u00e7\u00eenan de jin\u00ean karker\u2019 diniv\u00eese.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Navenda N\u00fb\u00e7eyan H\u00eaza jinan b\u00eaguman h\u00eazeke taybet \u00fb b\u00eahempa ye. Gelek jin\u00ean ku mohra xwe li d\u00eerok\u00ea xistine hene. Ji siyaset\u00ea heta huner\u00ea, ji zanist\u00ea heta karkeriy\u00ea jin\u00ean wisa bi h\u00eaz \u00fb b\u00eahempa hene ku bi kiryar\u00ean xwe ve, ber\u00ea d\u00eerok\u00ea guhertine \u00fb deriy\u00ean zanist\u00ea ji c\u00eehan\u00ea re vekirine. Wek m\u00eenak meriv dikare bi sedan, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":63454,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-63453","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63453","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63453"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63453\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63455,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63453\/revisions\/63455"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/63454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63453"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63453"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}