{"id":4796,"date":"2018-07-09T05:48:46","date_gmt":"2018-07-09T05:48:46","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=4796"},"modified":"2018-07-09T05:48:46","modified_gmt":"2018-07-09T05:48:46","slug":"cend-minak-ji-bo-tekosina-zimane-dayike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=4796","title":{"rendered":"\u00c7end m\u00eenak ji bo t\u00eako\u015f\u00eena ziman\u00ea Dayik\u00ea"},"content":{"rendered":"<p>Li gelek welatan t\u00eako\u015f\u00eena ziman\u00ea dayik\u00ea hatiye dayin. Bi v\u00ea t\u00eako\u015f\u00een\u00ea j\u00ee nasnameya xwe parastine \u00fb neteweya xwe ava kirine. Norw\u00eac\u00ee di hember Danmark\u00ee de, Kors\u00eek\u00ee, Bask\u00ee, Katalan\u00ee \u00fb Breton\u00ee di hember Frensiz\u00ee \u00fb Span\u00ee de, \u00c7ek\u00ee di hember Alman\u00ee de, Flaman di hember Frensiz\u00ee de, Wales\u00ee (Galles) di hember Ingil\u00eez\u00ee de.<br \/>\nM\u00eenak\u00ean din j\u00ee hene. Ev gel \u00fb y\u00ean din j\u00ee di v\u00ea t\u00eako\u015f\u00een\u00ea de gihane qonaxeke ku \u00ead\u00ee ew bi ziman\u00ea dayik\u00ea di asteke bilind de ne. Ji wan m\u00eenaka yek ku ji me re balk\u00ea\u015f e.<br \/>\nT\u00eako\u015f\u00eena ji bo ziman\u00ea Flaman\u00ee (Holland\u00ee) li Belj\u00eeka di hember as\u00eem\u00eelasyona Frensiz\u00ee de balk\u00ea\u015f e. Ev t\u00eako\u015f\u00een di nava \u00e7ar\u00e7eweya pirsgir\u00eaka nasnameya gel de hate me\u015fandin. Ev t\u00eako\u015f\u00een 180 e sal dom dike. Gelek\u00ee grir\u00eeng\u00ee dane ser xebata ziman. P\u00eakan\u00eena s\u00eenor\u00ean ziman li her\u00eam\u00ean cuda, di parlemento de reform\u00ean dewlet\u00ea, federal\u00eezekirina Belj\u00eeka m\u00eenak\u00ean h\u00eaja ne. Bi gotineke din Flamanan t\u00eako\u015f\u00eena ziman\u00ea dayik\u00ea ji xwe re kire t\u00eako\u015f\u00eena sereke ji bo azadiya gel\u00ea xew. B\u00ea goman, t\u00eako\u015f\u00eena bidestxistina h\u00eaza abor\u00ee, perwerdeyeke bi kal\u00eete \u00fb xwed\u00eel\u00eaderketineke nirx\u00ean netewey\u00ee bi serbilind\u00ee j\u00ee di heman dem\u00ea de pa\u015fguh nekirin.<br \/>\nFalamanan cara yek\u00ea di 1840 de daxwaz\u00ean doza perwerdeya ziman\u00ea dayik\u00ea ferm\u00ee dan merc\u00ean dewlet\u00ea. Pa\u015f\u00ea doza ziman\u00ea xwe di dadgehan de kirin. Sedem, \u201cem bi zimanek\u00ee ku j\u00ea fehm nakin t\u00ean darizandin. Sedema s\u00fbc \u00fb cezay\u00ea xwe t\u00ea naghin.\u201d<br \/>\nDi 1848 de guhertina maf\u00ean bijartinan ba\u015f bi kar an\u00een. Bi ray\u00ean xwe (deng) tes\u00eer li siyaseta dewlet\u00ea kirin. Ti\u015ft\u00ea balk\u00ea\u015f ev e ku h\u00eaza serdest (dewlet\u00ee) Flaman mecb\u00fbr kirin ku niv\u00eesa ziman\u00ea wan div\u00ea ji heman ziman\u00ea Holand\u00ee li Hollanda cuda be. Mecburiyeta niv\u00eesa cuda ji bo heman ziman\u00ee dan\u00een. Ev yek rew\u015fa ziman\u00ea Kurd\u00ee t\u00eene ber \u00e7avan. Dema li Iraq \u00fb Kafkasya Sovyet\u00ea, ziman\u00ea Kurd\u00ee j\u00ee kete fermiyet\u00ea, dewleta Turk hezar dep \u00fb dolab kirin \u00fb bi wan dewletan re t\u00eakil\u00ee dan\u00een ku ne yek alfabeya Kurd\u00ee were p\u00eakan\u00een. Li Iraq alfabeya Aram\u00ee\/Ereb\u00ee \u00fb li Sovyet\u00ea j\u00ee Kir\u00eel\u00ee hate bikaran\u00een. Bi w\u00ee away\u00ee s\u00ea alfabey\u00ean me \u00e7\u00eab\u00fbn \u00fb ziman kete bin xetera cudab\u00fbn\u00ean cidd\u00ee.<br \/>\nFlamanan t\u00eako\u015f\u00eena xwe domand. Di 1898 de cara yek\u00ea ye ku zagona ziman dan pejirandin. \u00db bi v\u00ea yek\u00ea ziman\u00ea Flaman\u00ee (Holland\u00ee) di fermiyet\u00ea de b\u00fb xwed\u00ee cihek\u00ee m\u00eena Frensiz\u00ee. Xwendegeh\u00ean serete, nav\u00een, bilind \u00fb dezgeh\u00ean ferm\u00ee xebateke b\u00ea rawestan kirin ku ziman\u00ea xwe di her war\u00ee de \u00fb li her c\u00ee bi kar b\u00eenin. Di dagehan de, le\u015fker\u00ee, \u015fahredar\u00ee, perwerde, \u2026<br \/>\nDi v\u00ea navber\u00ea de du \u015ferr\u00ean c\u00eehan\u00ea p\u00eak hatin. Pa\u015f \u015ferr\u00ea duyem\u00een, Flaman bi s\u00fbc\u00ea hevalbend\u00ean Naziyan hatin bi nav kirin. Sedem, li hember serdestiya Frensizan ser\u00ee hildidan \u00fb Frensiz j\u00ee tev gelek dewlet\u00ean din di w\u00ea dem\u00ea de dij\u00ee Naz\u00eezme b\u00fbn. L\u00ea van rexneg\u00eeran tu car h\u00eaza dijber ku li Flander \u00fb Hollanda di hember Naz\u00eezm\u00ea de t\u00eako\u015f\u00eeneke b\u00eahempa me\u015fandinj ned\u00eet. Li vira d\u00eesa Kurdistan t\u00ea ber \u00e7av\u00ea min. Kurd li her\u00eama Rojhilata Nav\u00een, di p\u00eakan\u00een \u00fb avakirina gelek ti\u015ft\u00ean giranbiha de xwediy\u00ea ciyek\u00ee gelek\u00ee bi r\u00fbmet in. L\u00ea 95 % rexneg\u00eer\u00ean ji gel\u00ean serdest Kurdan re re\u015fb\u00eenin. Kurd nezan in, ziman\u00ea Kurdan ne ziman\u00ea bikaran\u00een\u00ea ye, Kurd\u00ee di perwerd\u00ea de t\u00ear nake, d\u00eerok \u00fb kult\u00fbra Kurdan ciy\u00ea n\u00eeqa\u015f\u00ea ye, Kurd z\u00fb t\u00ean bikaran\u00een \u00fb gelek m\u00eenak\u00ean din. L\u00ea balk\u00ea\u015f e ku ew li neynik\u00ea li xwe nan\u00earin \u00fb rastiya xwe naxwazin bib\u00eenin.<\/p>\n<p>Derw\u00ea\u015f M. FERHO<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Li gelek welatan t\u00eako\u015f\u00eena ziman\u00ea dayik\u00ea hatiye dayin. Bi v\u00ea t\u00eako\u015f\u00een\u00ea j\u00ee nasnameya xwe parastine \u00fb neteweya xwe ava kirine. Norw\u00eac\u00ee di hember Danmark\u00ee de, Kors\u00eek\u00ee, Bask\u00ee, Katalan\u00ee \u00fb Breton\u00ee di hember Frensiz\u00ee \u00fb Span\u00ee de, \u00c7ek\u00ee di hember Alman\u00ee de, Flaman di hember Frensiz\u00ee de, Wales\u00ee (Galles) di hember Ingil\u00eez\u00ee de. M\u00eenak\u00ean din j\u00ee [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4797,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-4796","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4796","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4796"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4796\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4798,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4796\/revisions\/4798"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4797"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4796"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4796"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4796"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}