{"id":47863,"date":"2022-03-16T09:35:26","date_gmt":"2022-03-16T07:35:26","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=47863"},"modified":"2022-03-16T09:35:26","modified_gmt":"2022-03-16T07:35:26","slug":"helebce-komkujiya-mirovayiye-ye-u-komkuji-berdewam-in","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=47863","title":{"rendered":"Helebce komkujiya mirovayiy\u00ea ye \u00fb komkuj\u00ee berdewam in"},"content":{"rendered":"<p>Mihemed Xanim \/ Qami\u015flo<\/p>\n<p><strong>Komkujiya Helebce yek ji qirkirin\u00ean etn\u00eek\u00ee y\u00ean her\u00ee mezin y\u00ean sedsala 20\u2019an e ku bi \u00e7ek\u00ean k\u00eemyay\u00ee hatine kirin. Pi\u015ft\u00ee H\u00eero\u015f\u00eema \u00fb Nagazak\u00ee, Helebce \u00fb niha j\u00ee li dij\u00ee gel\u00ea Kurd \u00e7ek\u00ean k\u00eemyay\u00ee t\u00ea bikaran\u00een.<\/strong><\/p>\n<p>Dema mirov li d\u00eeroka Kurdan din\u00eare, mirov pir \u00ea\u015feke dib\u00eene ku dag\u00eerker\u00ean Kurdistan\u00ea her ti\u015ft bi Kurdan kirine. Sala 1988\u2019an li bajar\u00ea ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea Helebce, rejima Iraq\u00ea ya bi serokatiya Sadam Huseyin, 5 hezar Kurd bi gaza jehr\u00ea ku\u015ftin 35 sal di ser re derbas dibin, l\u00ea \u00eero careke din dag\u00eerkeriya tirk\u00ee li ber \u00e7av\u00ea c\u00eehan\u00ea d\u00eeroka Sedam Huseyin dubare dike \u00fb bi gaz\u00ean jehr\u00ea \u00eari\u015f\u00ee Her\u00eam\u00ean Prastina Mediya dike.<\/p>\n<p><strong>Erd\u00eengariya Helebce<\/strong><\/p>\n<p>Nav\u00e7eya Helebce ya ji 1599 km. \u00e7argo\u015fe r\u00fbberan p\u00eak t\u00ea, 75 km. dikeve ba\u015f\u00fbr\u00ea-rojhilat\u00ea Sil\u00eamaniy\u00ea. Ji niv\u00ees \u00fb belgey\u00ean d\u00eerok\u00ee diyar dibe ku Helebce gelek caran rast\u00ee w\u00earankariy\u00ean xedar hatiye. Cara daw\u00ee 1650&#8217;yan bajar jin\u00fbve t\u00ea avakirin \u00fb 1889&#8217;an diibe nav\u00e7e. Helebce ji navenda w\u00ea \u00fb bajarok\u00ea S\u00eerwan, Xurmal \u00fb Biyare p\u00eak t\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Gavbigav \u00e7\u00fbna ber bi komkujiy\u00ea ve<\/strong><\/p>\n<p>16&#8217;\u00ea Adara 1988&#8217;an 20 balafir\u00ean \u015fer y\u00ean MIG-23 y\u00ean rejima Iraq\u00ea \u00e7ek\u00ean k\u00eemyay\u00ee bi ser Helebce de barandin. Cara yek\u00ea b\u00fb ku dewletek\u00ea di nava s\u00eenor\u00ean xwe de \u00e7ek\u00ean k\u00eemyay\u00ee dibarandin. Art\u00ea\u015fa Iraq\u00ea du rojan ber\u00ee k\u00eemyabaran\u00ea, derdora Helebce dab\u00fb ber roket \u00fb hawanan. \u015eahid\u00ean komkujiy\u00ea wiha axiv\u00een: &#8220;Bombe bi giran\u00ee bi ser navenda nav\u00e7ey\u00ea de dihatin barandin. Ji bo ku ti kes nikaribe derkeve, riy\u00ean ketin \u00fb derketin\u00ea dihatin bombebarankirin.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Gaz\u00ean hat\u00ee bikaran\u00een \u00fb bandora wan<\/strong><\/p>\n<p>Gaz\u00ean jehr\u00ea y\u00ean di komlujiy\u00ea de hat\u00een bikaran\u00een; Sar\u00een, Tabon \u00fb Xerdel \u00a0(VX)b\u00fbn, ku bandora wan li mej\u00ee, hundir, b\u00eahndan \u00fb \u00e7erm dikir.<\/p>\n<p>Kenala BBC ya Bir\u00eetan\u00ee K\u00eemyabarana Helebce wiha ragihandib\u00fb &#8220;Roja \u00c7ar\u015fem\u00ea z\u00eadetir\u00ee 20 balafir\u00ean \u015fer ji du aliyan ve bajar\u00ea Helebce bomberan kirin. Pi\u015ft\u00ee bombebaran\u00ea ewreke re\u015f, sp\u00ee \u00fb zer wek\u00ee babl\u00eesok\u00ea bi qas\u00ee 50 metr\u00ee bilind b\u00fb \u00fb b\u00eahna gaz\u00ea ya weke b\u00eahna s\u00eeran ji heway\u00ea dihat&#8221;.<\/p>\n<p>Di d\u00eemen\u00ean pi\u015ft\u00ee b\u00fbyer\u00ea hat\u00een ki\u015fandin de t\u00ea d\u00eetin ku gelek \u015f\u00eaniy\u00ean nav\u00e7ey\u00ea li hundir \u00fb dervey\u00ee malan, li kolanan \u00fb hew\u015f\u00ean malan ji ber gaz\u00ean jehr\u00ee can\u00ea xwe ji dest dane. Hinekan j\u00ee hewl daye bi wesat\u00ean xwe birevin, l\u00ea di nava wesaitan de can\u00ea xwe ji dest dane.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-47870 alignright\" src=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/46916813930846430362-2-268x300.jpg\" alt=\"\" width=\"268\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/46916813930846430362-2-268x300.jpg 268w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/46916813930846430362-2.jpg 611w\" sizes=\"auto, (max-width: 268px) 100vw, 268px\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Cangoriy\u00ean Komkujiy\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Di dema bomberana \u00e7ek\u00ean k\u00eemyay\u00ee de, li cem \u015f\u00eaniy\u00ean Helebce derbar\u00ea xweparastina ji gaz\u00ean jehr\u00ee de ti agah\u00ee neb\u00fbn. Herwiha am\u00fbr\u00ean tenduristiy\u00ea j\u00ee li ber dest\u00ea wan neb\u00fbn.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee amar\u00ean li ber dest, ber\u00ee komkujiy\u00ea 70 hezar kes li nav\u00e7ey\u00ea dijiyan. L\u00ea nay\u00ea zan\u00een di dema bombebaran\u00ea de li navend\u00ea jimar \u00e7iqas e, lewra ber\u00ee k\u00eemyabaran\u00ea hin derketib\u00fbn.<\/p>\n<p>Ti kes\u00ee nikariya amar\u00ean v\u00ea komkujiy\u00ea bi temam\u00ee e\u015fkere \u00fb zelal bike. L\u00ea li gor\u00ee amar\u00ean hat\u00een bidestxistin z\u00eadetir\u00ee 5 hezar kes\u00ee \u015feh\u00eed b\u00fbne. Li gor\u00ee amar\u00ean w\u00ea dem\u00ea, ji sed\u00ee 75 ji qurbanan jin \u00fb zarok b\u00fbne. Herwiha z\u00eadetir\u00ee 10 hezar kes\u00ee j\u00ee bir\u00eendar b\u00fbn. Piraniya bir\u00eendaran j\u00ee pi\u015ft re ji ber nexwe\u015fiya mej\u00ee, der\u00fbn\u00ee, b\u00eahndan, ketina \u00e7erm \u00fb nexwe\u015fiy\u00ean cuda giyan\u00ea \u015feh\u00eed b\u00fbne. Heta niha j\u00ee bandora wan gazan li ser nif\u015f\u00ean n\u00fb dewam dike. H\u00ea j\u00ee gelek zarok astengdar ji day\u00eek dibin.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee k\u00eemyabaran\u00ea karesat neqediya. Ne t\u00eemeke pispor, ne saziyeke tenduristiy\u00ea heb\u00fb ku bir\u00eendar ser\u00ee l\u00ea bidin, ne j\u00ee derfet heb\u00fbn ji bo tedawiy\u00ea bi\u00e7in bajari din. Ji ber w\u00fb hinek ji wan mirin, hinek j\u00ee nexwe\u015fiy\u00ean wan b\u00fbn \u015fir\u00eek\u00ean temen\u00ea wan. Piraniya pitik\u00ean b\u00eakes li nav\u00e7ey\u00ean \u00a0Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea \u00fb \u00ceran\u00ea li navend\u00ean zarok\u00ean hatin bic\u00eekirin.<\/p>\n<p><strong>B\u00eadeng\u00ee \u00fb r\u00fbre\u015fiya civaka navneteweyey\u00ee <\/strong><\/p>\n<p>Welat\u00ean biyan\u00ee, r\u00eaxistin \u00fb civak\u00ean navnetewey\u00ee li hember\u00ee v\u00ea qirkirin\u00ea, b\u00eadeng\u00ee hilbijartin \u00fb ti pi\u015ftgir\u00ee j\u00ee nedan gel. L\u00ea hin r\u00eaxistin\u00ean siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee y\u00ean Kurdistan\u00ea, Kurdistaniy\u00ean li dervey\u00ee welat, bi xebat \u00fb \u00e7alakiy\u00ean xwe raya gi\u015ft\u00ee ya cihan\u00ea ji v\u00ea qirkirin\u00ea agahdar kirin. Sala 2003&#8217;yan pi\u015ft\u00ee Iraq ji aliy\u00ea Amer\u00eeka ve hat dag\u00eerkirin yek ji s\u00fbc\u00ean sereke ku rejim \u00fb serok\u00ea w\u00ea Sedam p\u00ea dihatin s\u00fbcdarkirin, Jenos\u00eeda Helebce ya berdewama Enfal\u00ea b\u00fb.<\/p>\n<p>Wek jenos\u00eed nas\u00eena komkujiya Helebce \u00fb Enfal\u00ea di qada navnetewey\u00ee de, ji bo gel\u00ea Kurdistan\u00ea gir\u00eeng e. Lewra ji bo zelalkirina komkujiy\u00ean sedsala 20&#8217;an li her \u00e7ar par\u00e7eyan hat\u00een ser\u00ea Kurdan derfetek e.<\/p>\n<p><strong>Dewleta tirk\u00ee li ber \u00e7av\u00ea c\u00eehan\u00ea d\u00eeroka Sedam dubare dike \u00fb li dij\u00ee gel \u00fb ger\u00eela \u00e7ek\u00ea kimyay\u00ee \u00a0bi kar t\u00eene<\/strong><\/p>\n<p>Dag\u00eerkeriya tirk\u00ee j\u00ee bi deh\u00ea salan e komkujiy\u00ean m\u00eena ya Helepce dike. Ji sala 1986 haya 1999\u2019an, ser 60 hezar\u00ee re Kurd ku\u015ftine \u00fb ser 40 hezar kurd\u00ee re j\u00ee hatine windakirin. Herwiha \u00a0n\u00eaz\u00eek\u00ee 20 hezar\u00ee niv\u00eeskar \u00fb rojnemavan \u00fb mirov\u00ean navdar y\u00ean Kurd \u00a0hatina ku\u015ftin \u00fb windakirin.<\/p>\n<p>Dewleta tirk\u00ee herwiha di dag\u00eerkirina Efr\u00een \u00fb Ser\u00eakaniy\u00ea de gaza kimyay\u00ee bi kar an\u00ee ku ev hat teqezkirin, l\u00ea d\u00eesa dewlet\u00ean c\u00eehan\u00ea b\u00eadeng man.<\/p>\n<p>Dag\u00eerkeriya tirk\u00ee ji 23\u2019y\u00ea N\u00eesana 2021\u2019\u00ea heta niha \u00eari\u015f\u00ean ser Her\u00eam\u00ean Prastin\u00ea y\u00ean Medya didom\u00eene; di nava 5 mehan de z\u00eadey\u00ee 250 caran li dij\u00ee ger\u00eelayan \u00e7ek\u00ean k\u00eemyay\u00ee bi kar an\u00eene. Herwiha welatiy\u00ean her\u00eama Berwar\u00ee, Bala gund\u00ea Hir\u00fbr\u00ea 2 caran p\u00ea bindor b\u00fbne. Hik\u00fbmeta Iraq\u00ea \u00fb ya Ba\u015f\u00fbr tev\u00ee bang\u00ean ferm\u00ee y\u00ean Tevgera Azadiya Kurdistan\u00ea \u00fb raya gi\u015ft\u00ee ya Kurd li dij\u00ee s\u00fbc\u00ean \u015fer y\u00ean dewleta tirk\u00ee ti helwest n\u00ee\u015fan nedan. Diyar dibe ku ew j\u00ee di van s\u00fbcan de hevkar in.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-47865\" src=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/795125_0-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/795125_0-300x200.jpg 300w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/795125_0-768x513.jpg 768w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/795125_0.jpg 980w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-47867\" src=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/61011-611-1-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"169\" srcset=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/61011-611-1-300x169.jpg 300w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/61011-611-1.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mihemed Xanim \/ Qami\u015flo Komkujiya Helebce yek ji qirkirin\u00ean etn\u00eek\u00ee y\u00ean her\u00ee mezin y\u00ean sedsala 20\u2019an e ku bi \u00e7ek\u00ean k\u00eemyay\u00ee hatine kirin. Pi\u015ft\u00ee H\u00eero\u015f\u00eema \u00fb Nagazak\u00ee, Helebce \u00fb niha j\u00ee li dij\u00ee gel\u00ea Kurd \u00e7ek\u00ean k\u00eemyay\u00ee t\u00ea bikaran\u00een. Dema mirov li d\u00eeroka Kurdan din\u00eare, mirov pir \u00ea\u015feke dib\u00eene ku dag\u00eerker\u00ean Kurdistan\u00ea her ti\u015ft bi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":47864,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-47863","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47863","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47863"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47863\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47871,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47863\/revisions\/47871"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/47864"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47863"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47863"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47863"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}